Giải mã sự kỳ lạ của hung thủ bắt cóc con tin

Có nhiều bài báo đã đề cập vấn đề này nhưng chỉ phác thảo trên góc cạnh khác nhau với sự mô tả trực quan. Chúng tôi thấy rằng, đây là lĩnh vực còn nhiều bí ẩn, là mảng lớn trong khoa học hình sự, loạt bài này đi sâu phân tích một cách logic và hệ thống, giúp bạn đọc giải mã những câu hỏi chưa bao giờ được trả lời liên quan các vụ giải cứu con tin kinh điển cũng như hiểu thêm chuyện của người thực thi nhiệm vụ.

Ở nước ta chủ yếu xảy ra hai dạng vụ án hình sự liên quan bắt cóc con tin: đối tượng bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản và bắt cóc nhằm chống đối, ngăn chặn sự truy bắt của lực lượng Cảnh sát. Loại thứ nhất, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản được thể hiện với dụng ý chiếm đoạt tài sản rất rõ ràng. ý đồ các vụ bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản thể hiện ngay khi chúng ra giá đòi tiền chuộc. Thông thường, kẻ bắt cóc nhằm vào người thân trong gia đình của người bị bắt cóc, những người dễ bị nguy hiểm khi chúng khống chế trẻ em, phụ nữ…

Tất cả các vụ bắt cóc con tin nhằm chiếm đoạt tài sản không có một "giá" tài sản nào so sánh, mức tiền kẻ bắt cóc đưa ra do chúng tự định, có thể lên tới hàng chục triệu đôla nhưng có khi chỉ để đạt được một số tiền không lớn. Sự ra giá của kẻ bắt cóc, và sau đó là thương lượng của thân nhân nạn nhân, đó là quãng thời gian có thể rất có giá trị đối với lực lượng giải cứu.

Tuy nhiên, xét các vụ bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản gần đây thì vụ Phạm Đức Bình, tức Bình "kiểm" bắt cóc con tin là một nam thanh niên tại TP HCM, có ba điểm hết sức đặc biệt, cũng là chuyện hy hữu trong lịch sử các cuộc bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản.

Thứ nhất, khoản tiền mà kẻ bắt cóc đòi chuộc tới 10 triệu USD, tương đương hơn 160 tỷ đồng thời giá lúc đó. Số tiền khổng lồ này cho tới bây giờ cũng thực sự chưa từng có trong mọi cuộc ngã giá các vụ bắt cóc, tống tiền ở nước ta. Nhưng Bình "kiểm" không phải đưa ra cái giá 10 triệu USD để răn đe, không phải con số ảo tưởng mà thực tế, hắn tỏ rõ mục đích việc chiếm đoạt ngần ấy tiền. Để đưa ra con số khổng lồ này, đối tượng không "chọn nhầm" địa chỉ khi chúng tính toán kỹ lưỡng khả năng có thể chiếm đoạt được. 

Điểm đặc biệt thứ hai, hung thủ phạm tội không giấu mặt như nhiều vụ bắt cóc tống tiền từng xảy ra (thường xảy ra một số vụ đối tượng bắt cóc con tin nhưng thủ phạm giấu mặt, sau đó ra giá với gia đình thân nhân đòi tiền chuộc thông qua "địa chỉ mật" nhằm tránh sự phát hiện của Cảnh sát).

Trong vụ này, kẻ bắt cóc là đối tượng giang hồ cộm cán: Bình "kiểm" - đối tượng hoạt động theo kiểu xã hội đen tại TP HCM, nổi lên từ hàng chục năm, kẻ từng chuẩn bị vũ khí để đấu đầu với trùm xã hội đen Trương Văn Cam khi đối tượng này còn mặc sức tung hoành ở Đông Nam Bộ. Bởi vậy, khi nói đến kẻ bắt cóc chính là  Bình "kiểm", giới giang hồ TP HCM cũng ớn lạnh và không thể cho rằng khoản tiền 10 triệu USD chỉ là trò đùa, cũng không thể lường trước tính mạng con tin nếu không đáp ứng khoản tiền.

Và điểm đặc biệt thứ ba, ấy là nạn nhân bị bắt cóc. Thực sự, chúng tôi cũng tìm hiểu rất nhiều vụ bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, thấy rằng nạn nhân chủ yếu là người ít có khả năng tự vệ như trẻ em, phụ nữ, người già. Đối tượng bắt cóc nhằm những nạn nhân này để đánh vào tâm lý hoảng loạn của người thân, từ đó mặc cả tiền chuộc. Còn với vụ Bình "kiểm", nạn nhân là anh Trầm Trọng Ngân, con trai ông Trầm Bê, một doanh nhân có tiếng ở TP HCM. Trầm Trọng Ngân là thanh niên khoẻ mạnh, cũng thuộc diện "gan đồng", ăn chơi không tiếc tay. Ngân bị nhóm của Bình tóm khi vừa du hí với bạn gái, đẩy lên xe du lịch chạy mất hút...

Còn lại, các vụ bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản khác, thủ phạm đều giấu mặt, thay đổi địa chỉ trao, nhận tiền. Vụ bắt cóc xảy ra ngày 15/11/2007, tên Đặng Quốc Hoàng sau khi bắt cóc bé Đặng Quốc Thành, 11 tuổi, đã nhắn tin vào máy điện thoại di động của bố em Thành (anh Đặng Quốc Cảnh), đòi tiền chuộc 200 triệu đồng.

Bình “kiểm” - kẻ bắt cóc với 3 điều kỳ quặc.

Đối tượng cũng tìm cách giấu mặt khi không hẹn trực tiếp nhận tiền mà đề nghị anh Cảnh chuyển toàn bộ số tiền vào tài khoản. Vụ tên Phạm Ngọc Dinh bắt cóc cháu Nguyễn Hoàng Anh Tuấn, con trai một doanh nghiệp tại TP HCM, đối tượng cũng sử dụng điện thoại yêu cầu đòi tiền chuộc 10.000 USD. Cháu Tuấn bị Dinh và đồng bọn phục bắt cóc ngay tại cổng Trường Tiểu học dân lập quốc tế Tân Bình, nhóm hung thủ cũng không lộ diện khi đưa ra giá đòi chuộc...

Khi việc chiếm đoạt tài sản không đảm bảo hoặc phía gia đình nạn nhân không đồng ý, chúng thường tìm cách răn đe như dọa thủ tiêu, đánh đập con tin. Ngoại trừ một số vụ có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, hung thủ sát hại con tin ngay cả khi đã chiếm đoạt được tiền hoặc sát hại ngay sau khi bắt cóc, còn phần lớn các vụ án loại này, đối tượng sử dụng con tin làm "mồi" đưa đi đẩy lại để ngã giá nhưng không có ý sát hại.

Phân tích các vụ hung thủ giấu mặt cho thấy, thủ phạm đều có kế hoạch chuẩn bị sẵn, khá chu đáo (điều này khác biệt với các vụ bắt cóc trong trường hợp hung thủ phạm một tội khác, khi bị truy bắt đã bắt cóc con tin làm "lá chắn" đối phó lực lượng truy bắt, chúng tôi sẽ đề cập trong phần sau). Theo đó, những kẻ bắt cóc thường lên kế hoạch khá chi tiết như: đối tượng sẽ bắt con tin là ai, bắt tại đâu, sau khi bắt đưa đi chỗ nào, dùng hình thức gì để tống tiền, mức tiền, thủ đoạn đối phó...

Dù mỗi vụ một tính chất khác nhau nhưng thủ phạm giấu mặt bắt cóc trong tình huống hết sức bất ngờ (ngoại trừ những vụ hy hữu như Bình "kiểm" ngang nhiên công bố chính y bắt cóc, không hề giấu mặt như nêu trên). Việc giấu mặt, giấu tung tích, địa điểm con tin cho thấy, mục đích nhằm chiếm đoạt tài sản càng rất rõ. Về tính bất ngờ, do đã có sự chuẩn bị kế hoạch sẵn, những kẻ bắt cóc trà trộn vào một số địa điểm như trường học, điểm vui chơi giải trí để bắt cóc trẻ em, tống tiền phụ huynh. --PageBreak--

Yếu tố giấu mặt của kẻ bắt cóc vì nhiều lý do. Thứ nhất, khi đối tượng bắt cóc là người quen thân với gia đình nạn nhân (vụ tên Hoàng chính là em ruột của anh Cảnh, bố nạn nhân; vụ tên Dinh cũng là người quen biết với chị Trang). Do sự quen biết này, đối tượng không để lộ danh tính bản thân khi thực hiện hành vi.

Thứ hai, có vụ bắt cóc con tin thì giữa thủ phạm và nạn nhân, thân nhân nạn nhân không có quen biết. Trong trường hợp này, thủ phạm giấu mặt chủ yếu để tránh sự truy xét của cơ quan chức năng. Trên thực tế, từ khi hành vi bắt cóc xảy ra đến khi đối tượng có thể nhận được tiền từ gia đình nạn nhân thường kéo dài nhiều ngày, có khi đến vài tuần. Chính thời gian kéo dài, đối tượng càng sợ bị lộ, bị bắt nên bằng nhiều cách để giấu mặt vẫn có thể lấy được tài sản: đề nghị gửi qua thẻ ATM hoặc đưa tài sản đến một địa điểm định sẵn (vụ tên Nguyễn Ngọc Tú bắt cóc cháu Đặng Thanh Tùng; Phạm Ngọc Dinh bắt cóc cháu Tuấn).

Nhìn chung, các vụ bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, thường thời gian kéo dài, đối tượng gây khó khăn để mặc cả giá tiền là chủ yếu. Làm rõ kẻ bắt cóc, bố trí lực lượng mật phục, buộc hung thủ sa lưới. Việc truy bắt những đối tượng bắt cóc dạng này chủ yếu đánh trúng điểm yếu bụng dạ thủ phạm khát tiền, lập tức chân tướng chúng dễ dàng bại lộ.

Cũng cần phân biệt vụ bắt cóc con tin với vụ tương tự. Cách đây dăm năm, dư luận ồn ào quanh chuyện Hoa hậu Phạm Mai Phương bị bắt cóc. Lúc đó, báo chí đồng loạt đưa tin Mai Phương (khi đó đang là học sinh lớp 12) bị kẻ lạ mặt ép ôtô rồi bế thốc lên xe, đóng cửa chạy mất. Suốt cả tuần, cô biệt tăm tung tích. Kỳ thực, đó không phải hành vi bắt cóc mà chỉ là sự "mất tích" khôi hài như sự thật giãi bày...

Trong vụ giải cứu con tin ở Huế mới đây, báo chí đề cập nhiều khía cạnh và cho rằng vụ này rất "kinh điển". Tuy nhiên, phân tích các yếu tố của cuộc giải cứu, trong đó điểm chính là diễn biến tâm lý, hành động chống đối cũng như nhân thân kẻ bắt cóc, cho thấy hành động bắt cóc của Nguyễn Văn Minh là đỉnh điểm của bi kịch, bởi vậy một cuộc giải cứu được chuẩn bị công phu nhưng hoàn toàn không có kịch tính của "kinh điển", ngược lại rất đặc biệt. Cụ thể:

Trong lịch sử cho tới thời điểm đó, chưa hề có vụ bắt cóc con tin nào mà hung thủ dùng súng khống chế có nguyên do khởi phát từ tình yêu. Khởi phát từ việc bị phụ tình, không ít người lâm vào quẫn trí, hành động một cách cuồng dại: lao vào đầu xe, nhảy cầu, vác dao đuổi chém… Ngay như một vị bác sỹ dẫu có nhận thức phải trái rõ, mới đây cũng không chế ngự được tính ác khi rút dao đâm cô "người tình trong mộng" ngay tại nơi làm việc. Những điều đó, nếu rơi vào bi kịch, thật khó lý giải. Những giác độ trực quan, có thể giải mã với các chuyên gia tâm lý nhưng họ đều không phải người trong cuộc.

Nhận thức như vậy để thấy sự cuồng loạn trong tâm lý của Minh khi y ăn trộm vũ khí của đơn vị đi báo thù người yêu. Tại đơn vị, Minh lại là chiến sỹ rèn luyện và có kỹ năng bắn súng rất giỏi.

Do người cao lớn (1m73, nặng 64kg), đã học xong ở trường Hạ sỹ quan và được huấn luyện qua nhiều lớp chiến đấu đặc biệt nên Minh rất giỏi trong vận dụng địa hình. Điểm nguy hiểm nhất là Minh có thể bắn chính xác trong nhiều điều kiện khác nhau, kể cả trong bóng tối. Với kỹ năng đó, nếu như Minh cố tình chống trả, chưa biết chuyện gì xảy ra. Còn thực ra, nhân thân của Minh, như đơn vị nhận xét và chính quyền địa phương, cậu vốn là người ngoan hiền, thậm chí còn dát cáy, không mấy khi để xảy ra xung đột bạn bè. 

Nắm được điểm nút này thì việc đưa ra phương án giải cứu về cơ bản lập được "xương sống". Và thực tế, quá trình Minh khống chế con tin trong nhà nghỉ ở Huế, y không tỏ ra đe dọa cô bé Trang như những kẻ khác thường làm, ngược lại Minh tỏ ra người anh và nói: "Anh không làm hại em đâu". Khi bị bao vây, Minh không nhằm súng vào Cảnh sát nã đạn, trái lại, cậu chỉ rút súng bắn chỉ thiên để "cảnh cáo" và ngồi tâm sự với con tin mà y gọi là em gái! Và khi lực lượng lao vào giải cứu, ném đạn cay, thực tế là Minh không vác súng chống cự mà vứt súng hàng ngay. Điều đặc biệt, trong tình huống giải cứu, tiếng kêu thất thanh vang ra từ phòng nghỉ lại là tiếng của Minh: "Hãy cứu em Trang không em ấy ngất mất"…

Điểm lại những chi tiết này, chúng tôi nhận thấy đây là vụ giải cứu đặc biệt, kẻ bắt cóc đặc biệt, hay nói đúng ra là kẻ bắt cóc nhân tâm. Trong lúc nan nguy, dù là thủ phạm khiến hàng trăm Cảnh sát phải vất vả nhưng Minh không sợ số phận mình sẽ ra sao mà lo cho chính cô gái mà y khống chế. Rõ ràng, khi lòng thù hận tình yêu bị đẩy vào cuồng loạn khiến người ta làm chuyện điên rồ, nhưng với bản tính không phải kẻ ác thì trấn tĩnh lại, chữ thiện vẫn dễ dàng lộ ra.

Đó là lý do vì sao lực lượng giải cứu đã kêu gọi Minh đầu hàng, dùng mẹ, người thân khuyên nhủ. Quả là một cuộc giải cứu mà người giải cứu đã thành công trong khơi chữ thiện của kẻ bắt cóc, để chữ thiện ấy trở về nguyên nghĩa…

Tuy nhiên, kịch tính những cuộc giải cứu con tin lại thường ở những vụ giải cứu hung thủ lộ mặt, chạm trán trực diện, những vụ án đối tượng bắt cóc không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản. Đây là những kẻ bắt cóc rất hung hãn, đe dọa trực tiếp tính mạng con tin và lực lượng giải cứu.

Lực lượng giải cứu con tin bằng cách nào để phá án trong trường hợp hung thủ sử dụng súng, lựu đạn tấn công, uy hiếp con tin?