Vụ án Huỳnh Ngọc Sĩ: Hối lộ trước đấu thầu sau
Phiên toà xét xử ông Sĩ theo tội danh này vừa được quyết định sẽ dời sang tháng 10, thay vì diễn ra vào ngày 28/9/2010 như dự định.
Từ nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản và nguồn vốn đối ứng của Việt Nam, đầu tháng 7/2000, Dự án đại lộ Đông - Tây TP HCM đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định phê duyệt. Đang giữ vị trí Phó Giám đốc Sở Giao thông công chính TP HCM, ông Huỳnh Ngọc Sĩ đã được bổ nhiệm làm Giám đốc Ban quản lý dự án này.
Giữa tháng 1/2001, BQLDA đã có thư mời 5 công ty tham gia đấu thầu quốc tế đối với gói thầu Tư vấn thiết kế của Dự án. Kết quả, Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế Thái Bình Dương của Nhật Bản đã trúng thầu với giá trị tổng cộng 9 triệu USD (làm tròn). Tiếp đó, ngày 18/3/2002, ông Huỳnh Ngọc Sĩ đã làm công văn đề nghị UBND TP HCM và Chính phủ phê duyệt việc chỉ định PCI làm nhà thầu cho gói Tư vấn giám sát. Sau nhiều thủ tục qua các cấp, đề nghị này đã được Chính phủ chấp thuận vào 1 năm sau đó. Hợp đồng thực hiện hai gói thầu Tư vấn thiết kế và Tư vấn giám sát giữa BQLDA và PCI nhanh chóng được ký kết và triển khai thực hiện.
Con đường trúng thầu và được chỉ định thầu của PCI tỏ ra khá thuận lợi. Tuy nhiên, khi vụ việc vỡ lở, người ta mới ngã ngửa ra rằng, đó là một sự thuận lợi không minh bạch mà ngay từ đầu nó đã được bôi trơn bằng một kế hoạch chi tiết và công phu.
Công ty PCI là một doanh nghiệp lớn của Nhật Bản, trụ sở đóng tại
Nhằm mục đích trúng thầu, ký được hợp đồng thực hiện các dự án có sử dụng vốn ODA của Nhật, trong đó có hai gói thầu Tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát trong Dự án đại lộ Đông - Tây tại TP HCM, các quan chức của PCI đã bàn bạc và thống nhất chủ trương tạo quan hệ, đưa hối lộ cho các quan chức ngoài Nhật Bản đang phụ trách các dự án. Để che giấu việc hối lộ, hợp thức hoá nguồn tiền dành để "chung chi", năm 2003, Tổng giám đốc PCI, ông Moriata Sota đã cho thành lập thêm Công ty Tư vấn thông tin kinh doanh (BIC), trụ sở đặt tại Hồng Kông, bổ nhiệm ông Takasu Kunio, nguyên Giám đốc điều hành PCI làm Giám đốc. Lấy danh nghĩa chi phí cho việc cung cấp thông tin, một khoản tiền lớn sẽ được chuyển từ tài khoản của PCI sang tài khoản của BCI, sau đó nguồn tiền này sẽ được BCI dùng để hối lộ các quan chức nước ngoài phụ trách các dự án.
Biết ông Huỳnh Ngọc Sĩ là người có quyền quyết định đối với những vần đề liên quan của Dự án đại lộ Đông - Tây, ngay từ đầu, quan chức PCI đã quyết định phải "tấn công" trực tiếp, bằng mọi cách để ông Sĩ phải nhận tiền hối lộ. Mục đích mà PCI nhắm đến là tạo được những điều kiện thuận lợi khi đàm phán, thương thảo để thắng thầu gói thầu Tư vấn thiết kế, sau đó được chấp thuận các điều kiện có lợi khi ký hợp đồng.
Việc công khai tiếp cận Huỳnh Ngọc Sĩ được ông Sakashita Haruo, thành viên BGĐ, Trưởng phòng các dự án giao thông của PCI giao trực tiếp cho Sakano Tsuneo, Trưởng Văn phòng PCI tại Việt Nam đảm nhiệm. Sau một qua trình tìm hiểu công phu, Sakano đã tìm được địa điểm thích hợp để mở màn "chiến dịch".
Từ nhiều năm trước, qua những lần đánh golf, ông Huỳnh Ngọc Sĩ và ông Nguyễn Thanh Hoàng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty kiêm Tổng giám đốc khách sạn Norfolk, 117 Lê Thánh Tôn, quận I, TP HCM đã quen thân và trở thành bạn bè. Thỉnh thoảng, ông Sĩ có đến khách sạn thăm ông Hoàng. Vậy là, không hiểu vô tình hay hữu ý, khách sạn
Vài lần sau đó, vì quen biết nên ông Sĩ và các quan chức PCI lại có cớ để ngồi chung bàn trong nhà hàng của Norfolk. Trong một lần "tình cờ" như vậy, Sakano Tsuneo, Trưởng Văn phòng đại diện PCI tại Việt Nam đã đề cập đến vấn đề đấu thầu tư vấn giám sát của dự án đại lộ Đông - Tây và nói thẳng với ông Sĩ: "Hãy giúp đỡ PCI, chúng tôi muốn thắng thầu, cần chuẩn bị tiền thù lao cho việc đó".
Sau đó ông Sĩ hẹn gặp Sakano tại một quán karaoke. Tham gia cuộc hẹn này còn có thêm ông Kondo Masami, Giám đốc Dự án cải thiện môi trường nước TP HCM của PCI. Ông Sakano hỏi ông Sĩ: "PCI muốn trúng thầu gói thầu Tư vấn thiết kế và muốn được tạo điều kiện có lợi khi đàm phán thương thảo ký hợp đồng thì phải đưa bao nhiêu tiền?". Ông Sĩ trả lời, "20% giá trị gói thầu". Sakano cho rằng: "Như vậy là quá cao". Huỳnh Ngọc Sĩ đồng ý sẽ giảm còn 15%. Sakano hẹn sẽ trả lời sau.--PageBreak--
Nội dung thương lượng được Sakano báo cáo ngay bằng điện thoại với Trưởng phòng các dự án giao thông của PCI là ông Sakashita. Ông này yêu cầu tiếp tục thương lượng để giảm số tiền hối lộ xuống thấp hơn nữa. Sau nhiều lần gặp gỡ khác, lúc thì ngay tại phòng làm việc của ông Sĩ trong BQLDA, lúc tại khách sạn, hai bên đã "ắt giá" tiền hối lộ sẽ là 10% trị giá gói thầu (tương đương 900 ngàn USD). Bù lại, ông Sĩ sẽ cung cấp cho PCI bản chi tiết đánh giá hồ sơ dự thầu. Do chuẩn bị hồ sơ theo tài liệu này, PCI đã dễ dàng thỏa mãn được các yêu cầu và thắng thầu.
Thừa thắng xông lên, tháng 9/2001, Sakano và Sakashita lại hẹn Huỳnh Ngọc Sĩ đến khách sạn New World yêu cầu ra giá cho việc PCI sẽ thắng được gói thầu tư vấn giám sát. Huỳnh Ngọc Sĩ đề xuất phương án chỉ định thầu, nêu thẳng: "Không đối thủ cạnh tranh, không danh sách ngắn, quá dễ dàng để nhận được gói thầu, 15%!". Đối phương chê quá cao, chỉ đồng ý chi hối lộ 10%, Huỳnh Ngọc Sĩ rút xuống còn 12%. Không ai chịu ai, cuộc mặc cả kéo dài đến tháng 1/2003 mới ngã ngũ. Sakashita và Huỳnh Ngọc Sĩ đồng ý lấy bình quân hai mức đề nghị, thống nhất PCI sẽ chi cho Huỳnh Ngọc Sĩ 11% giá trị hợp đồng.
Sau khi tính toán, Sakashita và Sakano đồng ý sẽ chi cho Huỳnh Ngọc Sĩ 1,7 triệu USD. Tất cả các kết quả mặc cả đều được báo cáo lại đầy đủ với một số quan chức chủ chốt của PCI, kèm theo lời thuyết minh của Sakano là: "Nếu hành động cứng nhắc thì có thể sẽ không nhận được hợp đồng". Do đó, quan chức chóp bu của PCI, dù chê giá hối lộ quá cao vẫn cứ phải đồng ý.
 |
|
Việc khởi tố, bắt giữ ông Sĩ thu hút rất đông sự quan tâm của dư luận. |
Mọi chuyện sau đó đã diễn ra đúng kế hoạch. Đến tháng 4/2003, ông Sĩ đã nhiều lần gọi điện cho các ông Sakashita và Sakano Tsuneo để thúc giục đưa tiền hối lộ. Các ông Sakano Tsuneo, Takashu Kunio rồi Sakashita Haruo đã thay nhau lần lượt rút tiền trong tài khoản của PCI ở nhiều ngân hàng khác nhau, cả đôla Mỹ và tiền Việt, đem đổi thành 262.000 USD, bằng khoảng 10% tổng số tiền hối lộ đã thoả thuận.
Trưa 28/5/2003, túi tiền 262.000 USD đã được hai ông Takasu và Sakano đem đến tận phòng làm việc của ông Huỳnh Ngọc Sĩ trong BQLDA. Khi hai người Nhật gõ cửa, ông Huỳnh Ngọc Sĩ vì thấy ông Takasu Kunio là người chưa từng gặp nên có ý ngần ngừ. Ông Sakano Tsuneo phải giải thích vị trí giám đốc điều hành PCI, giám đốc BCI và tư cách bạn bè với Sakano Tsuneo của ông Takasu Kunio, ông Sĩ mới mở cửa cho hai họ vào. Túi tiền đã được Sakano giao cho Huỳnh Ngọc Sĩ ngay sau khi cửa phòng làm việc được ông Sĩ đóng lại. Vừa rời phòng ông Sĩ, Sakano đã thông báo ngay cho ông Sakashita biết việc đưa và nhận hối lộ đã được thực hiện.
Từ cuối năm 2007, những nghi vấn khuất tất trong quá trình thực hiện Dự án đại lộ Đông - Tây đã bắt đầu được cơ quan chức năng và báo chí trong nước chú ý. Kéo theo đó là một quá trình thanh tra, kiểm tra tốn khá nhiều thời gian làm lộ ra nhiều sai phạm của BQLDA mà ông Huỳnh Ngọc Sĩ là người chịu trách nhiệm cao nhất. Phía Nhật Bản cũng không đứng ngoài cuộc, bắt đầu tiến hành điều tra những "khả nghi vi phạm Luật thuế pháp nhân" đối với ông Moriat Shota, Tổng giám đốc PCI và "khả nghi vi phạm luật chống cạnh tranh không lành mạnh" đối với ông Takasu Kunio - nguyên Giám đốc điều hành PCI, Giám đốc BCI.
Những phi vụ nhận tiền trong bóng tối của Huỳnh Ngọc Sĩ bắt đầu hé lộ trong lời khai của các nghi can phía Nhật Bản. Tháng 6/2008, Giám đốc Viện Công tố địa phương Tokyo, Nhật Bản đã có công văn gửi Viện KSNDTC Việt Nam đề nghị được hợp tác điều tra, trong đó nêu đích danh ông Huỳnh Ngọc Sĩ, nhấn mạnh những nghi vấn về nguồn thu nhập tài chính của nhân vật này.
Phía Nhật cũng yêu cầu phía Việt Nam chấp thuận cho hai ông Maeda Atsushi, Công tố viên và Onishi Masaki, nhân viên Viện Công tố địa phương Tokyo được vào Việt Nam để tiến hành cuộc điều tra nhắm vào ông Huỳnh Ngọc Sĩ. Vào thời điểm đó, tài liệu mà phía Nhật đã thu thập được tỏ ra khá chắc chắn và thuyết phục, đủ để họ tự tin gửi sang trước một bản chất vấn ông Sĩ chi tiết gồm 23 câu hỏi.
Song hành, quá trình khởi tố điều tra đối với ông Sĩ và một số thành viên khác trong BQLDA đại lộ Đông - Tây cũng được cơ quan chức năng Việt Nam thực hiện, dẫn đến việc xét xử trong hai phiên sơ thẩm, phúc thẩm và bản án 6 năm tù đầu năm 2010 cho ông Huỳnh Ngọc Sĩ về tội "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ".
Riêng tội danh đưa, nhận hối lộ, trong quá trình bị điều tra, ông Huỳnh Ngọc Sĩ vẫn khăng khăng không nhận tội. Dù đã thừa nhận có quen biết, tiếp xúc cá nhân với một số quan chức PCI, có chỉ đạo thực hiện, ký nhiều văn bản có lợi cho việc trúng thầu và thực hiện hợp đồng cho PCI nhưng ông Huỳnh Ngọc Sĩ vẫn phủ nhận toàn bộ thoả thuận hối lộ nhận 10% và 11% giá trị hợp đồng cho 2 gói thầu Tư vấn thiết kế và Tư vấn giám sát. Số tiền hối lộ 262.000 USD, ông Sĩ cũng một mực không nhận.
Ngược lại, từ phía các quan chức PCI liên quan, họ đều khai nhận và cung cấp đầy đủ, chi tiết từ nội dung, ngày tháng các cuộc thương lượng, đàm phán đưa và nhận hối lộ. Cơ quan điều tra cũng đã thu thập được đầy đủ chứng cứ, chứng từ về các lần rút và chuyển tiền của quan chức PCI để ông Sakano Tsuneo giao cho ông Sĩ vào ngày 28/5/2003 ngay tại phòng làm việc. Những chứng cứ này đểu hoàn toàn khớp với lời khai của các nghi can nguyên là quan chức PCI.
Đó chưa phải là toàn bộ. Các quan chức PCI còn khai thêm 6 lần đưa hối lộ khác cho ông Huỳnh Ngọc Sĩ. Cơ quan chức năng đã quyết định tách riêng, tiếp tục điều tra trong những vụ án khác