Bác sĩ cứu người, ai bảo hộ bác sĩ?

Vụ côn đồ "đại náo" Bệnh viện Bạch Mai vào sáng 25/7/2014 một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về thực trạng mất an ninh, an toàn tại các bệnh viện hiện nay. Hành động hung hãn tấn công các y, bác sỹ của tên Nguyễn Tiến Dũng nguy hiểm ở chỗ không chỉ làm tổn hại sức khỏe và gây ra những bất an, căng thẳng trong tâm lý nhân viên y tế mà còn làm gián đoạn những quá trình cấp cứu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.

Chưa bao giờ áp lực đè nặng xuống vai những người thầy thuốc như lúc này, khi vừa phải căng mình ra để cứu người, vừa canh cánh nỗi lo trở thành nạn nhân trong những vụ quá khích, gây rối hay trả thù, kiện tụng. Hàng loạt "lỗ hổng" trong công tác bảo đảm an ninh, an toàn tại các bệnh viện đã lộ ra, cũng đã có những hội thảo, giải pháp được đưa ra, nhưng vì sao đến nay sự an nguy của các y, bác sỹ vẫn là một "nan đề" khó giải?

Hành động hung tợn

Chúng tôi có mặt tại Công an phường Phương Mai ngay sau khi tên Nguyễn Tiến Dũng (36 tuổi, ở Tứ Kỳ, Thanh Trì, Hà Nội) bị khống chế, bắt giữ. Gã lầm lì, chẳng nói chẳng rằng, cặp mắt ngầu đỏ hắt ra nét cục cằn, hung tợn. Thỉnh thoảng gã lại dập cái đầu húi cua vào tường uỳnh uỳnh như thách thức.

Bác sỹ Ngô Đức Hùng - nạn nhân trong vụ việc kể lại: "Hơn 4h sáng ngày 25/7/2014, Khoa cấp cứu - Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận bệnh nhân Nguyễn Thị Hồng Mỹ (32 tuổi, ở Hoàng Mai, Hà Nội) được người nhà đưa đến trong tình trạng thở nhanh, co quắp chân tay và đau vùng thượng vị. Khai thác tiền sử bệnh lý, được biết bà Mỹ bị đau bụng từ buổi chiều đến tối, cơn đau tăng dần. Tôi là bác sỹ trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân này, thấy tình trạng nhịp tim nhanh có thể do rối loạn cảm xúc, hiện tượng đau vùng thượng vị ở dưới mức trung bình. Do đó đây là một ca cấp cứu thông thường. Theo đúng quy trình cấp cứu, tôi đã kê thuốc an thần, giảm đau và cho bà Mỹ nằm để theo dõi tiếp trong thời gian từ 30 phút đến 1 tiếng, nhằm đánh giá mức độ đáp ứng thuốc.

Đối tượng Nguyễn Tiến Dũng tấn công các y, bác sỹ (ảnh cắt từ camera bệnh viện).

Ngay khi đến phòng cấp cứu, người nhà bà Mỹ đã có thái độ bất hợp tác như chửi bới và không nói địa chỉ bệnh nhân. Một lúc sau, ông Dũng (chồng bà Mỹ) có phản ứng kích động, liên mồm chửi rủa, thóa mạ các y, bác sỹ với lý do chúng tôi đã thờ ơ, bỏ mặc bệnh nhân mà không có xử trí gì. Mặc dù kíp trực đã cố gắng giải thích nhưng ông Dũng vẫn bỏ ngoài tai. Bất ngờ ông ta dùng vật tày đập vào gáy điều dưỡng viên Lê Diệp Anh (đang có thai ở tháng thứ 7) làm chị ngất xỉu, rồi quay sang đấm đá một cháu sinh viên thực tập và vơ lấy chiếc ghế dồn đuổi đánh tôi. Đánh xong, Dũng bế vợ ra ngoài phòng cấp cứu chờ thuê taxi chở đi. Khi lực lượng bảo vệ của bệnh viện đến can thiệp, giải thích người bệnh cần được theo dõi thì ông ta rút điện thoại cho hơn 10 thanh niên xăm trổ đầy mình, tập trung trước cửa khoa cấp cứu uy hiếp để mang người bệnh ra ngoài. Khi lực lượng Công an phường Phương Mai xuất hiện, nhóm đối tượng này mới bỏ đi".

Nhận xét về sự việc, bác sỹ Nguyễn Văn Chi  (Phó trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết kíp trực đêm 24 đến sáng 25/7 tại khoa đã thực hiện đúng quy trình thăm khám và điều trị cho bệnh nhân. Trong đêm đó có trên 100 bệnh nhân nặng từ các địa phương chuyển đến. Vì thế sau cấp cứu ban đầu, bác sỹ phải có sự phân loại, đánh giá kỹ càng mức độ của bệnh nhân để dành ưu tiên theo dõi bệnh nhân nặng trước. Đánh giá về diễn biến bệnh của bà Mỹ, ông Chi cho biết độ đau ở mức 4/10 điểm, chỉ ở mức độ "vàng" - đau trung bình, nên đã được chỉ định nhập viện, uống thuốc và theo dõi đáp ứng của thuốc. "Kíp trực đã hoàn thành nhiệm vụ cũng như trách nhiệm của mình đối với người bệnh, đúng quy trình của bệnh viện và bệnh nhân vẫn được theo dõi rất tốt" - ông Chi khẳng định.

"Là một bác sỹ, bản thân tôi chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính mạng người bệnh. Bà Mỹ đã được cấp cứu đúng quy trình chuyên môn, đã được nhập viện theo dõi và dùng thuốc ban đầu. Việc làm của ông Dũng dù vì quá sốt ruột về tình trạng sức khỏe của người thân và hiểu lầm quy trình thăm khám, nhưng đã khiến hoạt động tại khoa Cấp cứu bị gián đoạn, dẫn đến nhiều bệnh nhân vào viện tại thời điểm đó không được thăm khám kịp thời. Đồng thời làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và tinh thần của nhân viên y tế. Đây không phải là sự việc lần đầu tiên xảy ra. Chúng tôi đã cấp cứu người bệnh, vậy ai sẽ là người bảo vệ chúng tôi trong quá trình làm việc?" - bác sỹ Hùng hỏi.

Được biết, ngay trong buổi sáng ngày 26/7/2014, lệnh bắt khẩn cấp và tạm giữ hình sự về hành vi "Gây rối trật tự công cộng" đối với Nguyễn Tiến Dũng đã được cơ quan CSĐT- Công an quận Đống Đa thực hiện. Cơ quan điều tra cho biết Dũng chưa có tiền án, tiền sự, nhưng là một "con nghiện" ma túy, vào tháng 8/2013 đã bị cưỡng chế cai nghiện bắt buộc.

Chuyện gì khi bác sỹ bị đánh?

Vụ việc nêu trên như "giọt nước tràn ly", là báo động đỏ cho tình trạng mất an ninh trong môi trường bệnh viện. Chưa bao giờ vấn nạn hành hung y, bác sỹ lại nhức nhối như hiện nay. Ở các tỉnh như Thái Bình, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Bắc Ninh, Tiền Giang, Bạc Liêu, Lào Cai, TP Hồ Chí Minh, Hà Nội... đã xảy ra nhiều vụ truy sát, tấn công kinh hoàng trong các bệnh viện. Là người đã gắn bó cả đời với nghề, GS, BS Đặng Hanh Đệ (Chủ tịch Hội Phẫu thuật Tim mạch & Lồng ngực Việt Nam) cho biết, ông rất đau lòng, xót xa trước những vụ việc y bác sỹ bị hành hung. Nghề nghiệp đặt họ đứng trước những áp lực vô cùng lớn khi tranh giành sự sống cho người bệnh.

Bác sỹ Nguyễn Ngọc Hiền - (Phó Giám đốc BV Bạch Mai) trả lời báo chí.

Là thầy thuốc, ai cũng hiểu tính mạng của con người là trên hết, không ai không muốn bệnh nhân được khỏi bệnh, không ai mong muốn điều bất hạnh đến với bệnh nhân, nếu có chăng cũng chỉ là do tai nạn nghề nghiệp mà thôi. Những hy sinh vất vả của họ, chỉ có người trong ngành mới có thể thấu hiểu. Bởi vậy, những hành động quá khích luôn gây ra những tổn thương sâu sắc trong những người làm nghề. Chưa kể việc làm đó sẽ khiến các y, bác sỹ không còn đủ dũng cảm để chịu trách nhiệm trước một ca mổ. Thậm chí có thể tạo tâm lý đùn đẩy ca mổ ấy cho người khác. Và như vậy, người chịu thiệt đầu tiên chính là người bệnh chứ không phải ai khác.

Phân tích về hậu quả từ những vụ hành hung nhân viên y tế, bác sỹ Nguyễn Ngọc Hiền - (Phó Giám đốc BV Bạch Mai) cho biết: "Ngoài gây tổn hại sức khỏe cho các y, bác sỹ, thì trong lúc nhân viên y tế đang tiến hành cấp cứu bệnh nhân khẩn cấp để duy trì chức năng sống của người bệnh, việc bị hành hung sẽ gây ảnh hưởng và có thể gây ngừng trệ quá trình cấp cứu, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến người bệnh, thậm chí tính mạng".

Để chủ động bảo vệ mình

Có một thực tế là tại các bệnh viện, lực lượng bảo vệ tại chỗ thường không đủ sức can ngăn và giải quyết các tình huống phức tạp. Cơ chế phối hợp với Công an cơ sở chưa chặt chẽ, nên có nhiều vụ việc khi đã "đâu vào đấy" rồi cơ quan chức năng mới xuống đến nơi. Thành thử, các y, bác sỹ lại là những người "dễ tổn thương" nhất, vì họ không khả năng tự vệ trước sự hung hãn của đám đông.

Phân tích về nguyên nhân xảy ra các vụ quá khích tấn công y, bác sỹ tại các bệnh viện, luật sư Lê Hồng Hiển Giám đốc Công ty Luật Nay&Mai nhận định: "Tâm lý chung của bệnh nhân và người thân khi đến cơ sở y tế là muốn được khám chữa ngay không phải chờ đợi lâu, muốn được bác sỹ giỏi khám, muốn hết bệnh nhanh với chi phí thấp nhất... Do đó, họ thường có thái độ khó chịu khi phải chờ đợi. Trường hợp chẳng may thân nhân xấu số tử vong, thì họ có xu hướng quy hết trách nhiệm cho nhân viên ngành y và có những phản ứng tiêu cực thái quá".

Điều dưỡng viên Lê Diệp Anh bị tên Dũng đánh ngất xỉu.

Vẫn theo ông Hiển, sở dĩ hiện tượng đánh y bác sỹ rộ lên trong mấy năm gần đây còn do "lỗi chủ quan" từ phía bệnh viện. "Nếu ở đó có lực lượng bảo vệ tại chỗ đủ đông, đủ mạnh, tinh thông nghiệp vụ, lại có sự phối hợp chặt chẽ với Công an sở tại… thì hoàn toàn có thể ngăn chặn, dập tắt ngay từ đầu những mầm mống gây rối. Mặt khác, thực tế ngành y vẫn còn những người thiếu y đức, non kém về nghề, không tuân thủ quy trình công tác… Đó chính là "tác nhân" chủ yếu làm bùng nổ tâm lý trả thù, bắt đền trong gia đình bệnh nhân.

Ngoài ra có một thực tế là để giữ danh tiếng hoặc sợ nhân viên bị đánh, sợ ảnh hưởng đến thương hiệu… mà nhiều bệnh viện đã chọn cách thỏa hiệp là bồi thường cho gia đình bệnh nhân mỗi khi xảy ra tai biến, dù không do lỗi của mình. Điều này đã tạo ra tiền lệ xấu, làm phát sinh tâm lý cứ "làm căng", "bắt đền"… thì sẽ được bồi thường. Giải quyết tận gốc những vấn đề chưa ổn trong chính các bệnh viện, là giải pháp chủ động phòng ngừa không để xảy ra các vụ quá khích" - ông Hiển tư vấn.

GS Đặng Hanh Đệ cũng cho rằng, nếu người bệnh hay người nhà bệnh nhân thấy đội ngũ y, bác sỹ có cái "tâm" hết lòng vì người bệnh, biết cách xử lý tình huống phức tạp thì họ cũng sẽ không gây căng thẳng để dẫn tới những vụ hành hung đang tạo thành tiền lệ trong ngành y như thời gian gần đây. Tuy nhiên trường hợp xảy ra ở Khoa A9 BV Bạch Mai rõ ràng là người nhà bệnh nhân đã hành xử như một côn đồ, trong khi đội ngũ y bác sĩ ở đây đã làm đúng. Đội ngũ y bác sĩ, nhân viên Khoa A9 luôn được nhiều bệnh nhân nói riêng, người dân nói chung đánh giá rất cao về uy tín nghề nghiệp và y đức. Vấn đề là tổ chức bảo vệ họ như thế nào?