“Bứt tốc” để đạt chỉ tiêu 200 nghìn căn nhà ở xã hội tại TP Hồ Chí Minh
Trong khi các địa phương trên cả nước đang tiến gần tới mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn (nhà ở xã hội) NOXH trong giai đoạn 2021 - 2030, thì với chỉ tiêu được giao chiếm 20% tổng lượng NOXH trên, hiện TP Hồ Chí Minh hiện vẫn đang phải trông chờ vào kết quả “bứt tốc” về xây dựng NOXH ngay trong năm nay và những năm sắp tới…
Thông tin từ Bộ Xây dựng cho thấy, kết quả phát triển NOXH đến năm 2025 rất khiêm tốn, cả nước chỉ hoàn thành xây dựng 196 dự án với 170.129 căn, đạt 17% mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn NOXH đến năm 2030 và đạt 37,4% mục tiêu phát triển NOXH trong giai đoạn 2021-2025. Nhưng sau khi Trung ương vào cuộc, Quốc hội cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 201/2025/QH14 về “Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển NOXH” kết quả phát triển NOXH của cả nước mới có sự tăng tốc. Ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng cho biết, chỉ riêng năm 2025 vừa qua cả nước đã hoàn thành 102.633 căn, con số này chiếm hơn 60% tổng số lượng NOXH đã hoàn thành của cả giai đoạn 2021-2025.
Đến nay cả nước có 737 dự án NOXH đã hoàn thành hoặc đang được triển khai với quy mô 701.247 căn, đạt hơn 70% so với mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn NOXH trong giai đoạn 2021-2030. Do đó nguồn cung NOXH chắc chắn sẽ tăng mạnh trong 5 năm tới. Theo nhận định của Hiệp hội BĐS TP Hồ Chí Minh, nếu các địa phương phấn đấu cật lực, mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn NOXH có thể hoàn thành vào năm 2028.
Thực hiện Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH của Chính phủ, TP Hồ Chí Minh sau sáp nhập có trách nhiệm xây dựng 199.400 căn. Trong đó khu vực TP Hồ Chí Minh 100.000 căn; khu vực Bình Dương 86.900 căn và khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ là 12.500 căn. Đây là chỉ tiêu cao nhất cả nước của một địa phương, chiếm tới 20% số lượng căn hộ trong đề án trên. Nhưng trong khi cả nước đang phát triển NOXH khá nhanh, thì năm 2025 vừa qua TP Hồ Chí Minh chỉ có 14 dự án NOXH được hoàn thành với quy mô 12.799 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm. Tổng cộng, từ năm 2021-2025, thành phố mới chỉ hoàn thành 17.902 căn, đạt 98,7% kế hoạch phát triển NOXH trong giai đoạn này.
Phát triển NOXH ì ạch những năm qua đã khiến nguồn cung NOXH tại thành phố đang rất thiếu. Trong khi đó, số liệu được cơ quan chức năng đưa ra mới đây cho thấy, tổng nhu cầu về NOXH của TP Hồ Chí Minh đến năm 2030 cần đến 974 nghìn căn. Trong số này, Sở Xây dựng cho rằng nhà ở cho công nhân chiếm khoảng 30%. Viện Nghiên cứu phát triển thành phố đưa ra con số nhà ở cho học sinh sinh viên là 14%, còn lại là nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp đô thị.
Để đảm bảo tiến độ phát triển NOXH của thành phố, Bộ Xây dựng dự kiến điều chỉnh chỉ tiêu hoàn thành hàng năm, trong đó năm 2026 thành phố phải hoàn thành 28.500 căn, năm 2027 hoàn thành 38.157 căn, năm 2028 là 38.200 căn, năm 2029 - 2030 mỗi năm hoàn thành 38.200 căn và đây sẽ là áp lực không nhỏ với TP Hồ Chí Minh. Thông tin tại hội thảo về phát triển NOXH được tổ chức vào ngày 16/1 vừa qua, ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho rằng, cơ quan này đang nghiên cứu chế tài mạnh nếu doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ xây dựng NOXH trên quỹ đất 20% diện tích của các dự án nhà ở thương mại như không cho bán nhà ở hình thành trong tương lai, không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư dự án mới. Đồng thời, tham mưu UBND thành phố ban hành các chế tài “siết” trách nhiệm của chủ đầu tư để khắc phục tình trạng chậm trễ hoặc né tránh nghĩa vụ làm NOXH tại dự án thương mại.
Trao đổi về vấn đề này, TS Đỗ Thị Loan, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội BĐS thành phố cho rằng, những năm qua quy định bố trí 20% diện tích quỹ đất làm NOXH trong các dự án nhà ở thương mại liên tục có sự thay đổi. Chẳng hạn Luật Nhà ở năm 2014 quy định chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại tại các đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I, II và III trở lên phải dành 20% quy đất dự án hoặc nộp bằng tiền để phát triển NOXH.
Luật Đất đai 2024 cũng đã có sự thay đổi về quy định này khi không còn bắt buộc dự án nhà ở thương mại nào cũng phải dành 20% quỹ đất tại chỗ để làm NOXH. Thay vào đó, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc bố trí quỹ đất làm NOXH ngay khi lập quy hoạch phát triển đô thị, mà có thể bố trí bên trong hoặc kế cận các KCX - KCN hoặc khu vực quy hoạch NOXH tập trung… Ngoài ra còn một loạt quy định khác liên quan đến vấn đề trên. Đây cũng là lý do vì sao TP Hồ Chí Minh đã và đang có số lượng dự án nhà ở thương mại rất lớn được triển khai, nhưng số lượng NOXH hình thành từ quỹ đất 20% tại các dự án này lại khá khiêm tốn những năm qua.