Công trình trọng điểm khởi công, loạt dự án tái định cư vẫn đang vướng?

Dự án tái định cư “chạy” sau công trình trọng điểm

Dự án xây dựng đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ tháng 8/2024. Thời gian qua, TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh đã triển khai một loạt các bước để đầu tư xây dựng tuyến cao tốc này. Nhưng đến nay, Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu TĐC để bố trí cho người dân bị thu hồi đất phục vụ xây dựng tuyến cao tốc trọng điểm này và các dự án công ích khác tại xã Nhuận Đức vẫn đang gặp không ít vướng mắc.

Theo BQLDA đầu tư xây dựng khu vực Củ Chi, Dự án khu TĐC được triển khai sau rất lâu so với Dự án cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài. Ngày 8/12/2025, Sở Xây dựng mới trình UBND thành phố phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án TDC trên. Triển khai sau, nhưng quá trình phê duyệt quy hoạch 1/500, lấy ý kiến chuyên ngành để lập dự án phục vụ trình thẩm định phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi cũng mất nhiều thời gian do phải lấy ý kiến từ một loạt sở ngành, UBND xã Nhuận Đức và Công ty CP hạ tầng nước Sài Gòn.

Theo dự kiến ban đầu, tổng thời gian thực hiện dự án TĐC này đến khi được nghiệm thu, hoàn thành đưa vào sử dụng kéo dài khoảng 354 ngày, tức đến ngày 19/6/2026 sẽ hoàn tất. Thực tế, thời gian hoàn thành dự án sẽ kéo dài đến ngày 8/8/2026 nếu dự án được khởi công trong tháng 5/2026. Việc này còn phụ thuộc vào vấn đề phê duyệt và bố trí vốn thực hiện dự án kịp thời.

Theo kiến nghị của Sở Xây dựng với UBND thành phố, dự án TĐC này có ý nghĩa quan trọng khi cung cấp tới 546 nền đất TĐC. Trong đó số nền đất TĐC sử dụng cho Dự án xây dựng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài là 140 nền. Chưa có nền đất TĐC cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều hộ dân thuộc diện bị thu hồi đất ở xã Tân An Hội đến thời điểm này vẫn chưa nhận được bồi thường cho phần diện tích bị thu hồi để xây dựng tuyến cao tốc trên.

Thời điểm tuyến Vành đai 3 đã vào giai đoạn nước rút để chuẩn bị hoàn thành, đưa vào khai thác, thì Dự án hạ tầng kỹ thuật khu TĐC Tân Bình nhằm bố trí cho người bị thu hồi đất thi công đoạn Vành đai 3 đoạn qua khu vực Bình Dương vẫn chưa xong. Trong khi đó, báo cáo với UBND thành phố, đại diện Sở Xây dựng cho biết, Dự án hạ tầng khu TĐC Tân Bình có vai trò then chốt để giải phóng mặt bằng cho đoạn Vành đai 3 đi trùng với tuyến đường Mỹ Phước - Tân Vạn có chiều dài 15,3 km.

Khu TĐC Tân Bình đang gặp những vấn đề làm chậm tiến độ triển khai, do vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng dù đã hoàn thành toàn bộ công tác đo đạc, kiểm đếm. Bởi còn phải chờ Hội đồng thẩm định giá đất phường Tân Đông Hiệp thống nhất đơn giá cụ thể để phê duyệt phương án bồi thường. Vướng mắc khiến khu TĐC Tân Bình dù đã được triển khai từ năm 2023, mục tiêu đặt ra là hoàn sẽ hoàn thành vào ngày 31/12 năm nay, nhưng thực tế việc thi công thực tế có thể kéo dài qua đầu năm 2027.

Đất dự án nằm “chết” hàng chục năm, muốn lấy để tái định cư cũng khó 

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, Dự án hạ tầng kỹ thuật khu TĐC Long Bửu được sử dụng để bố trí TĐC cho người bị thu hồi đất phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dù đã được triển khai hơn 20 năm, nhưng nay cần lấy đất nền để bố trí cho người dân thì vẫn bị vướng. Ngoài quy định của Luật Đầu tư công là dự án mới không được trùng lặp với các dự án đã có quyết định đầu tư. Khu đất TĐC có diện tích 6ha này đã nằm trong dự án hạ tầng được Công ty TNHH MTV dịch vụ công ích quận 9 phê duyệt và triển khai từ năm 2005. Dự án cũ thực hiện theo hình thức tự ứng vốn thi công nhưng chưa hoàn tất việc hoàn trả chi phí đầu tư từ ngân sách cho đơn vị thực hiện. Ngoài ra, dự án cũng đang phải tạm dừng để thực hiện theo Kết luận của Thanh tra Chính phủ nên hiện vẫn chưa thực hiện xong việc kiểm toán để xác định chi phí và khối lượng thi công dở dang.

Đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của toàn khu Long Bửu giai đoạn 2 vẫn đang trong quá trình điều chỉnh và chờ phê duyệt. Trong khi đó, đơn vị chủ đầu tư cũ hiện không đủ nguồn vốn và nhân lực để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để đảm bảo tiến độ khẩn cấp của Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Sở Xây dựng cho rằng, lý do chính khiến khu TĐC này không đảm bảo tiến độ là do chưa thống nhất được khối lượng đã thi công dở dang. Các nhà thầu vẫn chưa thực hiện theo yêu cầu của Kết luận Thanh tra để xác nhận khối lượng quyết toán dù đã được mời nhiều lần từ năm 2023 đến giữa năm 2025. Mặc dù, Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Xuân Cường đã chỉ đạo các sở, ngành phối hợp tham mưu gỡ vướng, BQLDA Hạ tầng đã đưa ra các phương án để xử lý, nhưng tiến độ khu TĐC trên vẫn rất chậm. Do đó, Sở Xây dựng đã kiến nghị UBND thành phố có cơ chế rút gọn, cho phép thực hiện song song việc kiểm toán khối lượng cũ và phê duyệt chủ trương đầu tư mới để đẩy nhanh tiến độ hoàn thành.

Sau 23 năm triển khai, Dự án đầu tư xây dựng khu TĐC 38ha ở phường Đông Hưng Thuận của BQLDA quận 12 vẫn bị vướng dẫn đến việc chưa có cơ sở pháp lý để cấp “sổ hồng” cho người dân đã được bố trí TĐC hoặc hoán đổi đất để phục vụ triển khai các dự án hạ tầng. Về nghĩa vụ tài chính đất đai, do dự án kéo dài từ năm 2002, các sở, ngành vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về thủ tục nộp tiền sử dụng đất. Hơn thế, dù đã tổ chức nghiệm thu hạng mục hoàn thành thi công, nhưng dự án TĐC này vẫn còn 1% mặt bằng chưa được giải tỏa. Để gỡ vướng, cơ quan thuế đã đề nghị nhưng Sở NNMT vẫn chậm chuyển thông tin địa chính để làm cơ sở tính tiền sử dụng đất.

Đặc biệt, tại dự án TĐC tập trung có diện tích lên tới 10ha Phú Xuân, để đảm bảo nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất, Sở Xây dựng đã đề xuất UBND thành phố giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp Trung tâm phát triển quỹ đất và Sở Quy hoạch - Kiến trúc rà soát các khu đất phù hợp đầu tư xây dựng khu TĐC để đề xuất chủ trương đầu tư xây dựng đảm bảo đáp ứng nhu cầu bố trí TĐC kịp thời cho các dự án đầu tư công đến năm 2026 và những năm tiếp theo.