Kiểm toán phát hiện nhiều tồn tại trong công tác quản lý, sử dụng đất đai

Báo cáo từ KTNN cho biết, qua việc tiến hành kiểm tra, đơn vị kiểm toán đã phát hiện một số địa phương giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá sử dụng đất, không đúng quy định của Luật Đất đai, một số đơn vị sử dụng đất nhưng chưa có quyết định thuê đất hoặc hợp đồng thuê đất; hồ sơ thuê đất chưa đầy đủ, chưa có quyết định giá đất của UBND tỉnh; chưa thực hiện thủ tục cho thuê đất đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính hoặc chưa kê khai, nộp tiền thuê đất đối với cơ sở nhà đất sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh.

Cùng đó là tình trạng cho thuê đất để thực hiện dự án đã hết thời hạn thuê nhưng chưa lập thủ tục trình UBND tỉnh gia hạn hoặc thu hồi đất theo quy định; một số trường hợp đã có quyết định thu hồi đất nhưng chưa thực hiện thu hồi; chưa xử lý thu hồi đất đối với tổ chức, cá nhân được Nhà nước cho thuê đất nhưng đã bỏ địa chỉ kinh doanh nhiều năm; chưa điều chỉnh hoặc chậm điều chỉnh đơn giá thuê đất khi hết thời kỳ ổn định…

Đơn cử như Hà Nội, đoàn KTNN chỉ ra rằng, còn tình trạng đất bị lấn chiếm, bỏ trống chưa sử dụng, sử dụng sai mục đích. Cụ thể, trên địa bàn mà kiểm toán vào làm việc, còn 490 điểm đất bị lấn chiếm, đất sử dụng sai mục đích với tổng diện tích 492.834m2 (đất lấn chiếm 283.356m2, đất sử dụng sai mục đích 209.487m2).

Tại thời điểm kiểm toán vào cuối năm 2024, tổng diện tích đất chưa sử dụng 701,91ha, đang theo dõi 93 điểm đất bỏ trống với diện tích 211,99ha chưa sử dụng, quận Tây Hồ và quận Bắc Từ Liêm (trước thời điểm sáp nhập phường, xã) không có báo cáo cụ thể về vị trí đất, diện tích các điểm đất chưa sử dụng. Hay một số dự án đã giao đất nhưng chậm đưa đất vào sử dụng, sử dụng đất không hiệu quả như giai đoạn 2021-2024 theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) trên địa bàn thành phố có 835 dự án chậm tiến độ, chậm đưa đất vào sử dụng.

Ngoài ra, ở Hà Nội còn tồn tại một số dự án đưa vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm song chưa có trong danh mục dự án thực hiện thời kỳ 2021-2030 theo quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021-2030 được duyệt như các dự án: Đầu tư xây dựng khu đô thị mới ven sông Đuống thuộc phân khu đô thị N9 là 226,88ha; xây dựng hạ tầng kỹ thuật chỉnh trang đô thị, xây dựng khu dân cư đô thị dọc hai bên tuyến đường Giáp Hải, xã Đa Tốn là 101,7ha; khu công viên văn hóa lịch sử, khu công cộng dịch vụ và dân cư đô thị mới thuộc quy hoạch chung thị trấn Phù Đổng 41,16ha; xây dựng khu công viên, hồ điều hòa, khu văn hóa thể thao, khu công cộng dịch vụ và khu dân cư đô thị mới thuộc phân khu đô thị N9 tại các xã Yên Viên, Đình Xuyên là 21,4ha…; 

Kết quả kiểm toán cũng cho thấy, tại tỉnh Đồng Nai, chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao cho tỉnh hoàn thành 7.500 căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2025. Song đến hết năm 2024, tỉnh chỉ hoàn thành 1.660 căn, đạt 22,13% chỉ tiêu được giao; dự kiến cả giai đoạn 2021-2025 tỉnh chỉ hoành thành 1.758 căn, đạt 23,44%. Đến tháng 2/2025, Thủ tướng Chính phủ có điều chỉnh cho Đồng Nai hoàn thành 4.268 căn giai đoạn 2021-2025, song KTNN cũng chỉ ra rằng, dù có điều chỉnh giảm chỉ tiêu, ước tính tỉnh chỉ hoàn thành 1.758 căn, đạt 41,19%. Ngoài ra, tại tỉnh Đồng Nai, KTNN cũng chỉ rõ, chủ trương đầu tư một số dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân chưa phù hợp nhu cầu dẫn đến xây dựng xong không bán được; có dự án chậm triển khai; dự án đã triển khai phải tạm dừng và nhà đầu tư xin rút.

Ngoài thông tin trên, KTNN cũng chỉ rõ một số bộ, cơ quan trung ương lập phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất còn tồn tại, hạn chế. Ví như Đại học Quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh chưa rà soát các trường hợp thuộc đối tượng thay đổi phương án sắp xếp theo quy định dẫn tới 5 cơ sở đất tại Trường ĐH KHXHNV; Trường ĐH Công nghệ thông tin; Khu Công nghệ phần mềm - Khu II, Trung tâm TDTT; Khu đất tại khu quy hoạch của ĐHQG TP Hồ Chí Minh không thuộc phạm vi thực hiện sắp xếp theo quy định; 4 khu đất (Khu công viên cây xanh, hồ cảnh quan  diện tích 943.000m2 tại văn phòng ĐHQG TP Hồ Chí Minh) không thuộc đối tượng thực hiện sắp xếp theo quy định.

Còn tại Bộ Công Thương, Bộ mới tổng hợp, đề xuất phương án sắp xếp lại, xử lý đối với 26 cơ sở nhà, đất, bằng 15,6% số cơ sở nhà, đất thuộc đối tượng phải sắp xếp (166 cơ sở nhà, đất). Với Bộ Tư pháp, phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất không đầy đủ số lượng cơ sở; lập phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất còn chậm (Cục Thi hành hành án dân sự Bắc Giang (cũ), 2 cơ sở nhà, đất là trụ sở mới của Cục Thi hành hành án dân sự tỉnh Phú Thọ, phân hiệu Trường Đại học Luật); lập hai phương án khác nhau cho cùng một cơ sở…

Thông qua hoạt động kiểm toán, năm 2024 và 9 tháng đầu năm 2025, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính hàng chục nghìn tỷ đồng, kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân để xảy ra các sai sót trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và đặc biệt đã chuyển 7 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật để điều tra làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật; kịp thời cung cấp báo cáo 469 báo cáo kiểm toán, tài liệu cho các cơ quan có thẩm quyền để phối hợp trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo quy định.