Bài "Đợi" - đợi đến bao giờ?

14:00 27/08/2009
Vừa rồi, đọc báo Người lao động, tôi rất chia sẻ với bài viết của nhà thơ Lê Minh Quốc "Những câu thơ dị bản...khó chịu!". Quả tình, ngôn ngữ thơ ca có những đặc điểm riêng, đòi hỏi người trích dẫn thơ phải hết sức cẩn trọng.

Bởi nếu cứ nhớ theo "quán tính" chữ nghĩa thông thường thì rất dễ xảy ra sai sót, làm phương hại tới ý tưởng của câu thơ, thậm chí của cả khổ thơ, đoạn thơ. Cái dẫn chứng mà Lê Minh Quốc đưa ra ở cuối bài viết (về trường hợp câu thơ "Người đi quấn áo chen chân" trong bài "Tiếng hát đi đày" của Tố Hữu bị một tờ báo mạng đưa sai thành "Người đi quần áo chen chân") thật ra đã từng xảy ra nhiều lần.

Hồi nhà thơ Xuân Diệu còn sống, ông cũng đã đay đả về việc này, nhất là khi thấy câu thơ in sai ấy được chỉnh sửa cho đúng rồi, mà chỉ sau một thời gian ngắn, "lại tái hồi như một thứ con ranh con lộn" (chữ của Xuân Diệu) ở một cuốn sách khác. Và Xuân Diệu đã phải ngao ngán thốt lên: "Ôi! Chân lý khó đến như thế này hay sao?". 

Xuân Diệu kêu thế, và rồi chính bản thân ông cũng chịu chung cảnh ngộ. Trong một bài thơ, ông có câu "Một chiếc xe, đạp băng vào bóng tối". Thế rồi đây đó, báo in (hoặc đài đọc) ra thành: "Một chiếc xe đạp, băng vào bóng tối", là làm hỏng hết dụng ý nghệ thuật của ông, khiến Xuân Diệu rất khổ tâm.

Tuy nhiên, nói về những sai sót kiểu này không thể không nhắc tới một "nạn nhân" nữa, là nhà thơ Vũ Quần Phương. Nhiều bạn đọc đã biết, bài "Đợi" của Vũ Quần Phương được nhạc sĩ Huy Thục phổ thành một ca khúc rất nổi tiếng. Điệu chầu văn luyến láy đã có sức mê hoặc lạ. Không chỉ bạn đọc yêu thơ mà ngay cả nhiều nhà biên tập - trong các hợp tuyển thơ đã sốt sắng chọn bài này, xem như đấy là một bài thơ tiêu biểu của tác giả, trong khi, như chính Vũ Quần Phương tâm sự, trong khối lượng tác phẩm của anh, có những bài anh tâm đắc hơn nhiều. 

Tuy nhiên, như một cái "dớp" chữ, không biết từ bao giờ, câu thơ thứ 11 trong bài của anh đã bị biến đổi ra thành một câu...ngớ ngẩn. Nguyên văn của khổ thơ này là:

Anh đứng trên cầu đợi em
Đứng một ngày đất lạ thành quen
Đứng một đời em quen thành lạ
Nước chảy...kìa em, anh đợi em

Vậy mà không hiểu sao, từ bản in của NXB Văn học (cuốn "Thơ tình tuổi đang yêu", xuất bản lần đầu năm 1993, đến nay đã được tái bản nhiều lần) cho đến bản in của NXB Lao động (cuốn "Phút xao lòng", xuất bản lần đầu năm 2004), rồi thì trên trang điện tử Việt báo.vn (ngày 17/4/2007), tất cả khi in, khi dẫn bài thơ này, các nhà biên soạn đều dẫn câu thơ "Đứng một đời em quen thành lạ" (trong nguyên bản) ra thành: "Đứng một đời đất quen thành lạ" (chữ em quen bị biến dạng thành đất quen).

Tác giả vui vì bài thơ được chọn in thì ít, mà bực vì ý thơ bị sai hỏng thì nhiều. Đúng là "yêu nhau như thế bằng mười phụ nhau". Tại sao đứng một ngày đất lạ thành quen, mà đứng một đời đất quen thành lạ (vì đứng một ngày đã quen thế, thì đứng một đời phải quen hơn chứ?). Đến tác giả của bài thơ cũng không hiểu tại làm sao người ta có thể nhầm một cách ngớ ngẩn như thế được. Bài thơ bị nhà xuất bản này trích sai, đính chính chưa thấy đâu thì nhà xuất bản khác lại bồi tiếp vào "vết thương cũ".

Gần đây nhất, trên trang web của Câu lạc bộ thơ Việt Nam (ngày 21/8/2008), trong mục "Văn học - Tác phẩm bất hủ" người ta thấy tác phẩm được đưa dẫn là bài "Đợi". Và, cũng vẫn như một số nơi, ở đây, câu "Đứng một đời em quen thành lạ" vẫn bị ghi thành "Đứng một đời đất quen thành lạ". Thật đúng là:

Sai một lần, chữ lạ thành quen
Sai nhiều lần, thơ quen thành...lạ.

Để trở về đúng với nghĩa thật của mình, bài "Đợi" còn phải đợi đến bao giờ?

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

Trong tiết trời nắng nóng gay gắt trên dải đất khu Nam Trung bộ, “Chiến dịch 60 ngày đêm cao điểm giải phóng mặt bằng (GPMB)” tại hai dự án lớn ở phía Đông Nam tỉnh Đắk Lắk đang được UBND xã Hòa Xuân cùng các đơn vị, cơ quan chức trách nỗ lực chạy đua với thời gian, triển khai quyết liệt bằng nhiều biện pháp.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文