Lệch chuẩn văn hóa ngôn ngữ

08:00 09/12/2014
Theo kết quả một cuộc khảo sát do công ty cổ phần Truyền thông và Công nghệ VieGrid tiến hành thì lỗi chính tả tiếng Việt đang ở mức báo động.

Trong 7 khu vực được đánh giá và xếp hạng, báo chí và nhà xuất bản đứng đầu về tỷ lệ mắc lỗi chính tả nhiều nhất (lên tới 9,58%, trong khi tiêu chuẩn quốc tế chỉ cho phép 0,1% và tiêu chuẩn do các chuyên gia ngôn ngữ trong nước đưa ra là 1%). Con số rút ra từ cuộc khảo sát này là minh chứng rõ nét cho "lệch chuẩn" ngôn ngữ trên báo chí đang lan nhanh.

Sách in sai, in lỗi, ngôn ngữ mạng bát nháo… và còn nhiều những nhầm lẫn xảy ra làm "vẩn đục" ngôn ngữ của dân tộc. Ngay cả trên nhiều phương tiện truyền thông đại chúng vẫn để xảy ra những lỗi về ngôn ngữ. So với trước đây, cách thức giao tiếp của tiếng Việt phong phú hơn. Cùng với đó, phương tiện truyền thông đại chúng cũng đa dạng và phát triển với tốc độ mau lẹ: báo in, phát thanh, truyền hình và đặc biệt là báo trực tuyến Internet. Khán thính giả cũng bắt gặp những lỗi nói nhịu trên sóng phát thanh và truyền hình, hay những nhầm lẫn về kiến thưc chuyên môn của người dẫn… Nhưng theo thống kê thì trong số các loại hình báo chí hiện nay, báo mạng điện tử vẫn có nhiều "hạt sạn" nhất (báo in ít lỗi hơn vì phải trải qua nhiều khâu biên tập, kiểm duyệt trước khi tin bài được đăng tải trên mặt báo). Nhưng như thế không đồng nghĩa với việc chấp nhận những lỗi sai trên báo điện tử với lý do đòi hỏi tốc độ nhanh nên sai sót về ngôn từ là điều khó tránh khỏi. Những kiểu lỗi sai chính tả thường gặp như sai các cặp phụ âm (s-x; ch-tr; r-gi-tr), sai các nguyên âm và sai vị trí dấu thanh điệu. Không chỉ riêng trong lĩnh vực báo chí mà những người đọc và người viết nói chung thường xem nhẹ lỗi sai vị trí dấu thanh điệu. Vì lỗi sai này không làm ảnh hưởng đến mặt ngữ nghĩa của từ nhưng trong quá trình chuẩn hóa ngôn ngữ thì việc đánh dấu thanh điệu tuân theo trật tự ảnh hướng lớn đến việc tạo ra nhất quán về chính tả trong tiếng Việt và tăng giá trị thẩm mỹ chung của ngôn ngữ dân tộc. Ngoài ra, lỗi chính tả còn thường thấy ở các trường hợp viết hoa sai tên các cơ quan, đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội.

Gây nên hiện tượng sử dụng tiếng Việt bừa bãi trên báo chí còn có lỗi dùng từ. Nguyên nhân chủ yếu là do người viết không nắm chắc nghĩa của từ, nhất là các từ Hán - Việt, các thuật ngữ khoa học, nhầm lẫn giữa các từ gần âm, gần nghĩa với nhau… Có những câu xuất hiện trên mặt báo nhưng chưa hẳn nhiều người đọc đã phát hiện ra lỗi. Ví dụ: "Ngày mai, Tây Nguyên là mùa khô". Mùa khô là một quá trình kéo dài trong nhiều tháng nên để hợp lý về mặt ngữ nghĩa, câu phải sửa thành: " Ngày mai, Tây Nguyên bắt đầu mùa khô" hoặc " Sắp tới, Tây Nguyên bước vào mùa khô". Nếu như người viết có vốn hiểu biết kỹ lưỡng về ngôn từ thì sẽ tránh được những "hạt sạn" không đáng có này.

Lỗi về chính tả, lỗi về mặt ngữ nghĩa gây nên những sai lệch cho tiếng Việt nhưng bên cạnh đó, cách giật tít của nhiều trang báo hiện nay cũng đang làm "méo mó" tiếng Việt. Tít bài giật gân đi kèm với những động từ, tính từ nhất định như "choáng váng", "kinh hoàng",… dần trở nên quen thuộc với độc giả. Những tít bài để thu hút người đọc là một nhẽ nhưng nội dung đi kèm bài viết cũng nhảm nhí không kém. Việc xử lý sai phạm của một số cơ quan báo chí gần đây cho thấy bộ Thông tin và Truyền thông đang đẩy mạnh công tác kiểm tra kịp thời phát hiện các trường hợp đưa tin, bài sai sự thật, thiếu kiểm chứng, thiếu nhạy cảm chính trị, chạy theo xu hướng giật gân, câu khách, gây bức xúc trong dư luận… Việc kiểm tra, rà soát của các cơ quan của bộ Thông tin và Truyền thông tạo ra sự bình đẳng cho báo giới cũng như đảm bảo chất lượng thông tin cho độc giả.
Phan Thế Cải

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm TTATGT, lực lượng CSGT Thủ đô đang không ngừng đổi mới phương thức công tác, nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ. Nổi bật trong đó là mô hình “Tổ CSGT tình nguyện - Ngày thứ Bảy vì Nhân dân”, một hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng CSGT Hà Nội trong lòng nhân dân.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文