Văn học trẻ từ góc nhìn phê bình trẻ

Nghề viết đòi hỏi nhiều mà ít "hứa hẹn"

08:00 26/09/2011
Sau nhiều ngày chuẩn bị, Hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII đã được tổ chức tại Tuyên Quang, là cuộc hội ngộ của 113 gương mặt tiêu biểu đến từ khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Hội nghị ít nhiều đã mang đến cho những người cầm bút trẻ nguồn cảm hứng mới. Ở một khía cạnh khác vượt ra ngoài ý nghĩa một hội nghị, những người cầm bút trẻ thực sự muốn đi lâu dài với văn chương cần phải suy ngẫm nhiều hơn, nghiêm túc hơn về con đường họ lựa chọn và cái đích mà họ muốn đến.

Nhìn vào thống kê của Hội Nhà văn Việt Nam, số lượng tác phẩm của nhà văn trẻ (là đại biểu dự Hội nghị Những người viết văn trẻ lần thứ 8) trong 5 năm qua có 41 cuốn thơ, 85 cuốn văn xuôi và 1 cuốn phê bình tiểu luận. Ngoại trừ phê bình ra thì số lượng sáng tác của nhà văn trẻ không hề nhỏ, với nhiều đề tài và khuynh hướng sáng tác khác nhau. Nhưng bạn đọc vẫn không tìm thấy nhiều tác phẩm tạo được dấu ấn trong đời sống. Thiếu vắng tác phẩm xứng tầm, câu trả lời không nằm ở đề tài hay cách viết, mà sâu hơn, là ở thái độ và tâm thế của người viết. Đã đến lúc cần phải cảnh báo về việc coi văn chương như một "sân chơi" của nhiều người viết trẻ. Vì một khi coi văn chương là sân chơi, tâm thế cầm bút của anh sẽ nghiêng nhiều về tính giải trí.

Hiển nhiên giải trí chẳng có gì là xấu. Nhưng cái dở của giải trí là sự "chóng già, chóng chết, chóng quên" của nó. Bởi nhu cầu giải trí của số đông là bất tận, là luôn luôn thay đổi. Hãy cứ nhìn những gameshow trên truyền hình, những bộ phim giải trí mà xem, người ta luôn phải thay fomat, chiêu trò để vừa lòng khán giả.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII.

Văn học giải trí nếu muốn tồn tại cũng không thể nằm ngoài quy luật ấy. Nhưng, cái cốt lõi của văn học lại không phải chỉ là giải trí đơn thuần như vậy. Văn học là loại hình "đáng sợ" hơn thế, bởi nó luôn yêu cầu một đời sống dài hơn, chịu nhiều thử thách hơn. Văn học cũng nghiệt ngã ở chỗ nó đòi hỏi người cầm bút rất lớn mà không hứa hẹn gì nhiều. Những người muốn một sự "hứa hẹn" của văn chương sẽ mang tâm thế của kẻ "ăn xổi". Họ sẽ tính toán viết cái gì và viết như thế nào để được "bù đắp" lại bằng sự nổi tiếng nhanh chóng. Không ít người cầm bút trẻ hôm nay đã viết trong tâm thế có phần nôn nóng.

Sẽ không quá khi nói rằng, còn ít người viết trẻ đi trên con đường của mình với khả năng "hiến máu" thực sự, nghĩa là dám sống chết với nghề, sẵn sàng mang trọng trách của người tìm kiếm những giá trị lâu bền để lại cho mai sau. Những vấn đề lớn về lịch sử, về vận mệnh dân tộc, về bản sắc văn hóa, về số phận con người chưa "đậm đặc" trong tư duy của người viết trẻ. Nhìn lại sự kiện 1000 năm Thăng Long - Hà Nội vừa đi qua, văn học nói chung và văn học trẻ nói riêng hình như chưa kiến tạo được những giá trị xứng đáng cho tương lai, như chúng ta hôm nay đang được thưởng thức những áng văn chương đẹp mà cha ông để lại. Sự tiếp nối truyền thống của văn học nằm ở chỗ nhà văn trẻ hôm nay không thể chỉ cho mình quyền khai thác những giá trị quý giá cha anh để lại mà quên đi trách nhiệm kiến tạo những giá trị của hôm nay làm tài sản cho các thế hệ mai sau…

Trong thời buổi in ấn dễ dàng hôm nay, ai cũng có thể trở thành nhà văn nếu chỉ tính trên đầu sách. Không chỉ in trên giấy, công nghệ hiện đại cho phép tác giả xuất bản tác phẩm của mình bằng nhiều hình thức khác, như xuất bản trên mạng, trên ebook...Trong lúc nhiều người phàn nàn về chất lượng văn học trẻ có chiều hướng…đi xuống, thì số lượng sách xuất bản hằng ngày của tác giả trẻ vẫn cứ tăng lên ầm ầm. Số lượng tác phẩm cũng tạo nên những ảo tưởng nhất định cho người viết trẻ. Không ít người nghĩ rằng mình có dăm ba cuốn sách xuất bản thì nghiễm nhiên trở thành nhà văn. Có những người trẻ có khoái cảm liệt kê số sách của mình như một căn bệnh thành tích. Không thể phủ nhận số lượng sách cũng là yếu tố phản ánh lao động của người cầm bút, nhưng văn chương vốn "quý hồ tinh" thì không ít người cầm bút trẻ lại lãng quên. Viết nhanh, đưa lên mạng Internet, xuất bản sống sượng những trang viết của mình xét cho cùng không phải là cách hay đối với người viết trẻ. Trước sự dễ dàng của in ấn, xuất bản, truyền thông, và cả sự dễ dãi để nổi tiếng, người viết trẻ cần biết bình tĩnh để không bị chạy theo những phù phiếm bên ngoài. Có một nghịch lý cần được chỉ ra ở đây, trong một xã hội mà việc sáng tạo và công bố tác phẩm dễ dàng thì việc trở thành nhà văn có nhiều bạn đọc lại là một thách thức với người cầm bút, đặc biệt là người cầm bút trẻ.

Ai đó đã nói rằng, nhà văn cũng giống như nhà buôn, muốn đi lâu dài phải trường vốn. Vốn của nhà văn chính là tài năng, sự hiểu biết và ý thức trách nhiệm với nghề. Một khi đã dấn thân trên con đường văn học thì họ phải tự nguyện chấp nhận thử thách của thời gian. Những người coi văn chương như son phấn cuộc đời, như một cuộc dạo chơi, chắc chắn sẽ bị văn chương bỏ lại phía sau. Nói như nhà thơ Trần Đăng Khoa, để trụ lại thành "bảng vàng bia đá trong lòng bạn đọc", với người cầm bút chưa bao giờ là câu chuyện dễ dàng

Hội Quân

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm TTATGT, lực lượng CSGT Thủ đô đang không ngừng đổi mới phương thức công tác, nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ. Nổi bật trong đó là mô hình “Tổ CSGT tình nguyện - Ngày thứ Bảy vì Nhân dân”, một hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng CSGT Hà Nội trong lòng nhân dân.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文