"Thảm họa" thơ mừng

08:00 18/03/2015
Thời xưa hầu như những người "có chữ" đều có làm thơ. Chơi chữ, thờ chữ là một thứ làm sang của những người có tiền, có danh vọng. Ngoài hoành phi câu đối, người ta còn làm bức đại tự, bức cuốn thư hay đơn giản chỉ là bức gỗ khắc thơ sơn son thếp vàng. Ấy nên người thâm thúy mới dựa vào chữ để: "xỏ ngọt" những kẻ háo danh, khoe mẽ hoặc nhân phẩm có vấn đề…

Tỉ như giai thoại cụ Nguyễn Khuyến tặng cô Tư Hồng, bà tổ lấy chồng Tây mà bố đẻ được phong tước, mấy chữ đại tự "Chi chi dã". Chữ treo lên rồi có người đọc lái thành "Cha cha đĩ", câu cửa miệng dân gian hồi đó chê là gái đĩ mới lấy chồng Tây. Hay giai thoại các nhà yêu nước tặng Thủ tướng Chính quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Tâm chữ "Đại điểm quần thần" với nghĩa "nổi" là "bề tôi có vị trí quan trọng", nhưng nghĩa "ngầm" là "Chấm to bầy tôi" và đọc lái thành "Chó Tâm bồi Tây", một câu chửi thẳng kẻ làm tay sai cho ngoại bang nhưng rất thâm sâu, tinh tế.

Thời nay nước ta phổ cập giáo dục, toàn dân biết chữ, và chất thơ ngấm trong máu thịt người Việt gặp lúc bột phát. Xã thôn nào cũng có hội thơ, câu lạc bộ thơ. Dĩ nhiên để làm đẹp lòng nhau thì thơ mừng tất phát triển. Đọc một bài thơ của bạn là có thơ họa tán dương, thậm chí có thơ mừng chính bài thơ đó. Đi sinh hoạt thơ thì ứng khẩu được dăm ba bài mừng buổi sinh hoạt, địa danh tổ chức và cả những người tổ chức buổi sinh hoạt thơ ấy.

Một sự kiện văn hóa được nhiều nơi duy trì là tục "khao thọ", "trọng tuổi". Trước đây thơ mừng thọ là đặc sản của số ít người hay chữ trong vùng. Nay ai cũng có chữ và chẳng chịu nhận là mình không hay chữ. Tự làm lấy thơ mừng. Thảm họa từ đấy mà ra.

Có người làm thơ mừng chú được tuần khánh thọ thất thập bước vào lớp người "xưa nay hiếm". Người chú vốn là người chăm chỉ lao động, ruộng cả ao liền, đồng trước đồng sau đều nhiều. Vậy có thơ rằng:

Chú tôi củ mỉ cù mì
Mặt tròn như hạt có gì khác đâu
Chân trần lội khắp đồng sâu
Cả đời một mảnh áo nâu sá gì.

Ông cháu tự sướng liền đi thuê thợ khéo tay thể hiện lên mảnh vải đỏ chữ vàng có nền mây tản, cỏ linh chi huyền ảo. Chữ treo lên thật là độc đáo. Lại sang. Hiếm có.

Nhưng cái thời phổ cập này ai cũng hay chữ thì có người làm thơ ắt có người bình thơ. Bình rằng: "Củ mỉ cù mì" là lành quá hóa đần, tuy vậy còn nhẹ so với "mặt tròn như hạt" bởi người ta thường ví mặt lưỡi cày, mặt như hạt dái trâu, mặt vuông chữ điền. "Chân trần lội khắp đồng sâu" là thằng chăn vịt rồi, ăn bờ ở bụi rồi. "Cả đời một mảnh áo nâu" thì là thằng ăn mày à. Ăn mày cũng không đến nỗi cả đời một mảnh áo nâu. Cụ nhà ta đây ruộng cả ao liền, tay chơi khét tiếng lẽ nào lại là thằng đần, thằng chăn vịt, thằng ăn mày được. Xỏ ngọt đến thế là cùng.

Tấm vải đỏ chép bài thơ mừng sang trọng, độc đáo thế là không còn cơ hội phần phật bay trước tác giả cũng như khổ chủ nữa.

Rút kinh nghiệm không làm thơ lục bát nôm na mách qué dễ bị bẻ ngay thành queo, có người làm thơ mừng thọ bằng thể Đường luật cho nó trang trọng. Hãy thưởng thức câu đầu: "Đã năm mươi còn năm mươi nữa". Ý tác giả rõ như ban ngày, mừng thọ năm mươi "lên cụ" và mừng tiếp năm mươi nữa cho đẹp bách niên giai lão. Vậy mà vẫn có người bình ra "hai năm mươi" là về chầu tiên tổ chứ đâu còn là mừng thọ nữa. Tác giả giật mình, ừ nhỉ, dân ta có cách nói phiếm chỉ, "trăm tuổi" hay "hai năm mươi" là hết dương thọ. Vội lẳng lặng thu thơ rút lui an toàn.

Lại có người mừng nhà mới, nhân sinh nhật con trai sáu tuổi đã tự làm đôi câu đối đỏ:

Nhà ngói đủ năm gian, làm bằng một đỏ
Con trai tròn sáu tuổi, quý tựa ngàn vàng.

Đôi liễn treo lên có ngay người đến nói nhỏ vào tai ông chủ:

- Ông "làm bằng một đỏ" là gặp vận đỏ vận may mới làm nổi nhà à, sao không thay chữ "bằng" thành chữ "liền" có phải là ông tiềm lực mạnh, làm một lèo là xong. Chữ "tròn" thì sái quá. Tròn là kín hết. Đời người mà phong kín thì là gì. Sái quá. Con lên sáu rồi lên bảy lên tám và trưởng thành chứ cứ tròn sáu tuổi là thôi à. Thay bằng chữ "lên" khả dĩ hơn.

Thời xưa có câu "Khôn văn bái, dại văn bia", thơ mừng được treo lên cũng là một thứ văn bia người có học mà chưa phải bậc đại bút đâu dễ "thể hiện" mình được, phải không các bạn. 

Phạm Thuận Thành

Cựu Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức bị khởi tố cùng 10 bị can khác, liên quan đến sai phạm về quan trắc môi trường. Vụ án do Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an điều tra, tiến hành các biện pháp tố tụng.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã có thư ngỏ kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị cung ứng vật tư đầu vào và logistics, giữ ổn định hoặc giảm giá, tối đa hóa công suất để đảm bảo nguồn cung trong nước và hỗ trợ sản xuất.

Với chiêu bài “đầu tư thương mại điện tử quốc tế, lợi nhuận khủng”, một đường dây lừa đảo có tổ chức, xuyên quốc gia đã giăng bẫy tinh vi, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của nhiều nạn nhân trên cả nước. Bằng các biện pháp nghiệp vụ sắc bén, quyết liệt tấn công trấn áp tội phạm, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thanh Hóa đã bóc gỡ thành công đường dây này, góp phần cảnh tỉnh người dân trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng.

Cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng khai, đã nhận 200.000 USD từ bị cáo Nguyễn Văn Dân thời điểm trước khi ông tác động cấp dưới tạo điều kiện cho Công ty Hoàng Dân tham gia đấu thầu và trúng thầu. Bị cáo Thắng biện minh, khi nhận tiền của Công ty Hoàng Dân, bị cáo suy nghĩ rất đơn giản là, mình làm tốt công việc, anh em cảm ơn thì mình nhận.

Gần đây, tối hậu thư của Iran nhằm vào các trường đại học Mỹ tại Trung Đông cho thấy rõ cách Tehran vận dụng chiến lược “leo thang có kiểm soát”. Bằng việc mở rộng mục tiêu sang cả lĩnh vực dân sự mang tính biểu tượng, Iran không chỉ gia tăng sức ép tâm lý và chính trị, mà còn phát đi thông điệp rằng phạm vi răn đe đã vượt ra ngoài không gian quân sự truyền thống.

Lấy mác là giám đốc doanh nghiệp, Trang đưa ra những thông tin không đúng sự thật về việc hợp tác quảng cáo cho nhiều nhãn hàng trong lĩnh vực dược phẩm, đồ điện tử gia dụng, rượu vang, qua đó chiếm đoạt hơn 151 tỷ đồng của 35 nhà đầu tư.

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vừa có Thư khen gửi Công an tỉnh Đắk Lắk, biểu dương thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Giữa dòng người hành hương đổ về Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) những ngày đầu tháng 4, Lễ hội Quán Thế Âm 2026 hiện lên trong trật tự, nền nếp hiếm thấy. Đằng sau không gian tưởng chừng bình yên ấy là sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của lực lượng Công an TP Đà Nẵng, giữ vững tiêu chí “5 không”, tạo nên một mùa lễ hội an toàn, văn minh.

Với chiều dài hơn 90 km, tuyến Quốc lộ 49 (QL 49) ở TP Huế có gần 100 vị trí đường cong có bề rộng làn đường và bán kính cong không đảm bảo cho xe sơ-mi rơ-moóc và xe đầu kéo rơ-moóc lưu thông, dẫn đến tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rình rập trên tuyến.

Sáng 30/3, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử 23 bị cáo trong vụ án “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân (viết tắt là Công ty Hoàng Dân) cùng một số đơn vị liên quan.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文