Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa
Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Điều này càng rõ hơn khi dự kiến dự thảo nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (dự kiến khai mạc ngày 6/4/2026) là kỳ họp quan trọng để quyết định công tác tổ chức bộ máy, nhân sự; cùng với việc xem xét, thông qua 9 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật; 5 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách, giám sát và các vấn đề quan trọng khác.
Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo nghị quyết này được dư luận chú ý là việc chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Cùng với đó, trong Ngày Văn hóa Việt Nam, các thiết chế văn hóa, thể thao công lập miễn phí vé vào cửa phục vụ nhân dân.
Theo tờ trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề xuất này nhằm để phù hợp với quy định trong Nghị quyết số 80-NQ/TWcủa Bộ Chính trị, ban hành ngày 7/1/2026, về thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.
Công bố hồ sơ thẩm định dự thảo, cuối tuần qua, Bộ Tư pháp cho biết ngoài những nội dung quan trọng nói trên, dự thảo còn đưa ra các đề xuất cụ thể và mạnh mẽ, có tính đột phá cao để khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực văn hóa.
Không chỉ tạo cơ chế cho các dự án đầu tư công, dự án theo hình thức đối tác công - tư (PPP), dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ nhưng chưa có trong quy hoạch, được phép triển khai thực hiện... mà các doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa cũng được đề xuất các chính sách hấp dẫn như miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập doanh nghiệp.
Nếu những dự án này thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn thì doanh nghiệp được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo...
Đối với những dự án đầu tư thiết chế văn hóa, thể thao trọng điểm có quy mô quốc gia ngang tầm khu vực và quốc tế thì các thủ tục về quy hoạch, khởi công xây dựng công trình đồng thời với thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư, hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
Như vậy, nếu những đề xuất mạnh mẽ này được Quốc hội thông qua thì nhiều nguồn lực đầu tư vào hoạt động văn hóa sẽ được khai thông, qua đó cơ sở vật chất cho hoạt động văn hóa sẽ nhanh chóng được cải thiện, sẽ là điều kiện rất tốt cho cả hoạt động sáng tạo của văn nghệ sĩ, việc thụ hưởng văn hóa của công chúng cũng sẽ được nâng lên, đặc biệt khi người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương trong điều kiện các thiết chế văn hóa, thể thao công lập miễn phí vé vào cửa.
Những năm gần đây, cùng với những phát triển về kinh tế, các thiết chế văn hóa và điều kiện để thụ hưởng văn hóa ở nước ta đã có những cải thiện nhanh chóng. Dù vậy, với người lao động, đặc biệt là người lao động ở vùng sâu vùng xa hay trong môi trường của các khu chế xuất, khu công nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Một ngày rảnh rỗi để tham gia hoạt động thể thao, tiếp cận các sinh hoạt nghệ thuật hay đơn giản như một vé xem phim, trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, nhiều lúc vẫn là chuyện mơ ước của nhiều người lao động. Vì thế, những đề xuất của dự thảo khi được đưa vào thực tiễn sẽ là những chính sách rất nhân văn.
Ngay từ năm 1943, trong Đề cương về văn hóa Việt Nam - bản tuyên ngôn, cương lĩnh đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa, Đảng đã khẳng định nền văn hóa mà Việt Nam xây dựng là nền văn hóa thuộc về nhân dân và do nhân dân, thông qua việc xác lập 3 nguyên tắc lớn: dân tộc, khoa học, đại chúng. Từ đó đến nay, hệ thống chính sách văn hóa Việt Nam được từng bước hoàn thiện và vẫn nhất quán trong việc hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm quyền tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của mọi tầng lớp nhân dân, mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm văn hóa thông qua công nghiệp văn hóa, khuyến khích sáng tạo.