Rõ ràng về cơ chế để khuyến khích phát triển văn học
Bày tỏ vui mừng khi tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương, tổ chức ngày 8/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh năm 2025 và chặng đường 5 năm 2021-2025 là giai đoạn khó khăn, thách thức nhưng đất nước ta đạt nhiều thành tựu và dấu ấn quan trọng.
Không chỉ là việc hoàn thành thắng lợi, đạt và vượt nhiều chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu, mà trên cơ sở đó, chúng ta đã cùng khơi dậy quyết tâm, tự tin bước vào kỷ nguyên xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Nhiều quyết sách mang tính "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái, thích ứng với hoàn cảnh" đã góp phần "biến nguy thành cơ", nhiều nghị quyết chiến lược về các lĩnh vực then chốt như khoa học - công nghệ, thể chế - pháp luật, hội nhập quốc tế, kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, văn hóa, thu hút FDI, tạo tiền đề cho phát triển nhanh và bền vững cả trước mắt và lâu dài.
Khi nói về các lĩnh vực văn hóa, xã hội và môi trường, Tổng Bí thư khẳng định chúng ta đã “có chuyển biến rõ rệt cả về nhận thức và hành động, trực tiếp nâng cao chất lượng sống của nhân dân và củng cố nền tảng cho phát triển bền vững”.
Trong dòng chảy thời sự đó, trên các nền tảng mạng xã hội cũng như báo chí chính quy, đội ngũ sáng tác văn học cả nước đã bày tỏ phấn khích khi ngày 5/1/2026 Chính phủ công bố việc đã ban hành Nghị định số 350/2025/NĐ-CP, ngày 30/12/2025, quy định về khuyến khích phát triển văn học, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/2/2026.
Nhiều người ví đó là một niềm vui xuân đặc biệt, bởi lần đầu tiên hoạt động văn học được điều chỉnh bởi một văn bản quy phạm pháp luật. Không chỉ diễn giải chi tiết cụ thể từng khái niệm, mà với 7 chương và 35 điều, Nghị định số 350/2025/NĐ-CP còn bao trùm toàn bộ mọi vấn đề liên quan đời sống văn học từ tổ chức trại viết, trại sáng tác văn học; các cuộc thi viết, cuộc thi sáng tác tác phẩm văn học; giải thưởng văn học... kể cả việc giới thiệu, quảng bá và phổ biến tác phẩm văn học trong nước và quốc tế.
Như vậy, kể từ đây, trong quá trình thúc đẩy công nghiệp văn hóa, lĩnh vực văn học đã được đặt trong khung chính sách rõ ràng, có cơ chế khuyến khích và chế tài phù hợp. Những quy định của khung chính sách này cũng đã xác định rõ ràng hơn trách nhiệm về quản lý, bảo đảm tính nghiêm minh, minh bạch và uy tín cho các hoạt động văn học, đồng thời là những căn cứ để xử lý những vụ việc ồn ào, tranh cãi vẫn thường xảy ra lâu nay trong đời sống văn chương.
Nhưng, giá trị cao nhất ở khung chính sách này là ở chỗ phục vụ cho mục đích “khuyến khích phát triển văn học”, với nguyên tắc căn bản là hoạt động văn chương vận hành trong trật tự pháp lý, rõ ràng về tất cả mọi vấn đề liên quan. Sáng tác văn học, dù mang đậm cảm xúc và cá tính của văn nghệ sĩ đến đâu thì vẫn cần có những nguyên tắc. Và, trong hệ sinh thái của sáng tạo văn học, nếu mục đích sáng tác được đặt đúng mục tiêu thì tác giả còn nhận được sự hỗ trợ tích cực về nguồn lực từ ngân sách.
Điểm thú vị là ở chỗ: Các mục tiêu đều đã được minh bạch, cụ thể như với các chủ đề, đề tài viết, sáng tác, dịch tác phẩm văn học thuộc về lịch sử và di sản văn hóa truyền thống dân tộc; Đảng Cộng sản Việt Nam; cách mạng; biển, hải đảo và biên giới; bảo vệ chủ quyền, bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, vì sự bình yên cuộc sống; chống diễn biến hòa bình, bác bỏ luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch chống phá công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; công nghệ và chuyển đổi số; biến đổi khí hậu và môi trường...
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang ngày càng sâu rộng, những liên quan đến dịch thuật, quảng bá và tổ chức các sự kiện giao lưu văn học được quy định trong Nghị định số 350/2025/NĐ-CP còn đóng vai trò như một “cầu nối” quan trọng trong việc hỗ trợ các tác phẩm văn học Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế, tạo điều kiện để văn học Việt Nam bước ra thế giới, khẳng định bản sắc và tiếng nói riêng trong nền văn học toàn cầu.
Giá trị của văn học rất đa dạng, nhưng ngoài việc giúp con người hiểu biết, hoàn thiện bản thân và cân bằng đời sống tinh thần, thì còn hướng con người tới những khát khao cống hiến cho những sự tốt đẹp của nhân loại. Với con người Việt Nam, những khát khao cống hiến thiết thực nhất lúc này chính là đoàn kết, nỗ lực cống hiến dưới sự lãnh đạo của Đảng để đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên của sự phát triển.
Nhà văn Maksim Gorky từng nói: “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình, nâng cao niềm tin vào bản thân mình và làm nảy nở ở con người khát vọng vươn tới chân lý”.