Khai thác than gây nứt nhà dân: Người dân sợ bị trả thù vì thiếu tin tưởng vào chính quyền

• Lời kêu cứu từ vùng than

Tiếp xúc với nhiều người dân ở khu 7, phường Hà Tu, TP Hạ Long, chúng tôi thấy rằng, người dân vô cùng lo lắng, thậm chí là sợ hãi khi nói đến những người khai thác than trái phép. Và có một thực trạng đáng buồn là họ thiếu tin tưởng vào vai trò của chính quyền địa phương trong việc kiểm tra, xử lý điểm khai thác than trái phép. Cho dù, điểm khai thác than này đã từng bị đánh sập một lần.

Những người chăn gà, vịt trá hình

Trước tháng 5-2015, điểm khai thác than trái phép tại tổ 8, khu 7, phường Hà Tu đã gây bức xúc trong nhân dân. Khu đất này đã được chuyển qua nhiều chủ thuê đất. Tại thời điểm giữa năm 2015, chủ vườn sử dụng thủ đoạn ngụy trang tinh vi để khai thác than trái phép dưới lòng đất.

Tại đây, xuất hiện một số người lạ mặt mà nhìn qua bên ngoài thì thấy họ làm mỗi công việc là chăn nuôi gà, vịt. Khi các cơ quan chức năng tới kiểm tra lán trại cũng chỉ thấy có người và  gà, vịt trong lán trại. Theo người dân cho biết, chủ lò cho lấp tấm bê tông lên miệng lò, phủ đất, cây lên khi có đoàn kiểm tra đến.

Chiều 19-5-2015, UBND TP Hạ Long đã phối hợp với Công ty Than Núi Béo (khu vực khai thác than trái phép này nằm trong địa bàn quản lý tài nguyên của Công ty Than Núi Béo), triệt phá điểm lò khai thác than trái phép trên. Trong gian lán lợp tôn, lực lượng chức năng phát hiện có một cửa lò và một số phương tiện phục vụ cho việc khai thác than trái phép như máy tời, cột chống, máy khoan bê tông… được đặt trong hố sâu.

Cửa lò và hố sâu có lớp vữa dày 2-3cm bên trên, sau đó được phủ một lớp mùn cưa dày tương tự. Trong nhà tôn, đối tượng chăn thả gà, ngan, ngỗng… để ngụy trang. Điểm lò khai thác than trái phép nằm trong khu đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông Bùi Hữu Biên, trú tại phường Hồng Hải, TP Hạ Long.

Lực lượng chức năng đã đánh sập điểm lò, các công trình phụ trợ, tịch thu, phá hủy toàn bộ tang vật phục vụ khai thác than trái phép. Ngày 28-5-2015, UBND TP Hạ Long đã thu hồi toàn bộ diện tích đất sử dụng sai mục đích để bàn giao lại cho phường Hà Tu quản lý.

Việc đánh sập lò than thổ phỉ vào ngày 19-5-2015 đã làm tạm yên lòng người dân sinh sống trong khu vực. Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, những dấu hiệu của việc khai thác than trái phép đã xuất hiện trở lại.

Tháng 11-2015, 10 mét kè mương Sẹc Lồ thoát nước ở tổ 8 bị đổ, nơi kè chưa đổ thì có vết nứt dài. Một số tường nhà của người dân bị nứt, thậm chí vườn, ruộng cũng có đường nứt. Có người còn cảm nhận được sự rung chuyển của đất dưới giường ngủ. Lo sợ những dấu hiệu trên có nguy cơ dẫn đến sập nhà, sụt lún đất bất cứ lúc nào, nhiều người dân đã phản ánh đến chính quyền địa phương.

UBND phường Hà Tu đã tổ chức một cuộc họp dân, tiếp thu ý kiến người dân phản ánh, tìm biện pháp khắc phục sụt lún, gây sạt lở 10 mét kè mương thoát nước Sẹc Lồ. Tuy nhiên, tại cuộc họp không xác định được nguyên nhân sạt lở, sụt lún. Tiếp theo đó, phường cũng đã tổ chức kiểm tra hiện trường nơi phản ánh điểm khai thác than trái phép tái hoạt động nhưng không phát hiện dấu hiệu khai thác.

Trước đó, phường cũng đã nhiều lần kiểm tra điểm lò trên nhưng không phát hiện việc khai thác than trái phép. Tuy nhiên, cũng đã có vài lần UBND phường Hà Tu ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với ông Bùi Hữu Biên với lý do san gạt đất trái phép. Mức xử phạt là 2.000.000 đồng.

Đến ngày 25-11-2015, UBND phường Hà Tu tiếp tục cùng Công ty Than Núi Béo kiểm tra hiện trường. Tại thời điểm kiểm tra, tổ công tác phát hiện khu đất được rào kín xung quanh bằng gạch xi măng và tôn. Bên trong được đào hào, rãnh và trồng chuối, keo. Tổ công tác nghi ngờ bên trong có khai thác than trá hình, tiếp tục phát hiện một hố sâu được chèn, chống xung quanh bằng các cây gỗ. Tổ công tác đã phá dỡ các cây chống bằng gỗ và lấp đất hoàn nguyên hố đào nói trên.

Vẫn có người lạ trên đất đã thu hồi

Sau khi đi thực tế và ghi nhận phản ánh của người dân, chúng tôi đã có buổi làm việc với lãnh đạo phường Hà Tu. Ông Nguyễn Xuân Trường, Chủ tịch UBND phường Hà Tu xác nhận có việc người dân bị ném gạch, đá vào nhà sau khi phá dỡ lò khai thác than trái phép. Khi tiếp nhận thông tin trên, UBND phường cùng Công an phường nắm tình hình, rà soát nhưng chưa phát hiện đối tượng cụ thể. Từ đó đến nay, phường cũng không tiếp nhận thêm thông tin nào với nội dung đó nữa.

Ông Lê Hồng Hải, Bí thư Đảng ủy cũng cho biết, ngày 8-1, Đảng ủy phường Hà Tu đã báo cáo với Thành ủy Hạ Long, xác định đây là điểm lò tiềm ẩn nguy cơ diễn ra khai thác than trái phép. Trước đó, ngày 10-12-2015, UBND phường cũng báo cáo với UBND TP Hạ Long về điểm khai thác than có nguy cơ tái hoạt động tại tổ 8, khu 7 Hà Tu. Trả lời câu hỏi: “Căn cứ vào đâu để phường nhận định khu vực này sẽ có nguy cơ khai thác trái phép trở lại?”, ông Trường cho rằng bởi đây là địa bàn có đường đi lối lại thuận tiện.

Về biện pháp ngăn ngừa khai thác than trái phép, đại diện phường Hà Tu cho biết, khi kiểm tra nếu có phát hiện người lạ mặt xuất hiện tại khu vực này sẽ tiến hành lập biên bản yêu cầu trở về địa phương.

Đại úy Trần Quốc Hoàn, Phó trưởng Công an phường Hà Tu cho biết, gần đây, Công an phường có phát hiện một số đối tượng lạ mặt (không khai báo tạm trú, không cung cấp giấy tờ tùy thân) nuôi gà, lợn bên trong. Vừa qua, phường đã xử phạt 4 trường hợp, phạt hành chính mỗi trường hợp 200.000 đồng và yêu cầu trở về nơi cư trú. Những người này đến từ Hải Dương, từ huyện Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, có người đã có tiền án, tiền sự.

Người dân cho biết, họ vẫn nhìn thấy những người lạ mặt ở khu vực này. Một diện tích hơn 4.699m2 đã bị thu hồi thuộc quyền quản lý của UBND phường Hà Tu sao vẫn có người lạ mặt xuất hiện? Cho dù trước đó, ông Phạm Hồng Hà, Chủ tịch UBND TP Hạ Long đã yêu cầu UBND phương Hà Tu quản lý chặt chẽ quỹ đất thu hồi. Đó là một câu hỏi và cũng là một trong những dấu hiệu để người dân khẳng định có việc tái khai thác than trái phép tại đây.

Lẽ ra khi đánh sập lò, lực lượng chức năng phải cho nổ phá hủy đường lò để ngăn chặn tái hoạt động, nhưng hầu hết chỉ đánh sập cửa lò như ở Hà Tu, đây là điều kiện để các đối tượng bới móc, tái hoạt động. Đề nghị các cấp chính quyền TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh kiểm tra, xử lý và ngăn chặn triệt để hoạt động khai thác than trái phép, tránh hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra .