Mỏ than Uông Thượng (Quảng Ninh): Hết khai thác vượt phép, đến tranh chấp hợp đồng

• Có hay không việc Công ty Vietmindo khai thác than sai phép?
• Cần sớm xử lý sai phạm của Công ty Vietmindo trong khai thác than
• Công ty liên doanh PT.VIETMINDO ENERGITAMA vi phạm môi trường

Thế nhưng mới đây, lại có thông tin về việc công ty này khai thác vượt mức cho phép. Trong khi cơ quan có thẩm quyền đang thanh tra, kiểm tra thì tại đây lại phát sinh tranh chấp giữa nhà thầu với công ty này khiến cho tình hình càng trở nên phức tạp.

Khai thác than vượt phép

Được biết, Công ty Vietmindo được cấp phép hoạt động từ năm 1991, với thời hạn hoạt động 30 năm và hoạt động theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) giữa Công ty Than Uông Bí (Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam TKV) và Công ty Vietmindo. 

Vốn pháp định 27 triệu USD do phía nước ngoài đóng góp, Công ty Than Uông Bí góp bằng trữ lượng than antraxit, số liệu thăm dò và khai thác… Công ty Than Uông Bí được hưởng 10% trên tổng số than thương phẩm do bên đầu tư sản xuất.

Năm 1997, Công ty Vietmindo bắt đầu khai thác tại mỏ khu vực Uông Thượng (phường Vàng Danh, TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh). Năm 2009, theo quy định của Luật Khoáng sản, Bộ Tài nguyên Môi trường cấp Giấy phép khai thác 1555/GP-BTNMT cho Công ty Than Uông Bí – đối tác Việt Nam trong hợp đồng hợp tác kinh doanh với Công ty Vietmindo. 

Theo giấy phép này, công suất khai thác hằng năm của Công ty Vietmindo là 500.000 tấn than thương phẩm, tương ứng với 650.000 tấn than nguyên khai. 

Thời gian khai thác đến năm 2021 với tổng sản lượng 6,25 triệu tấn than. Cũng theo giấy phép này, việc khai thác sẽ thực hiện bằng phương pháp lộ thiên, cốt cao +180m tại tác vỉa V.3, V.4, V.5, V.6, V.8, V.9 thuộc khu vực Uông Thượng.

Đầu năm 2018, chúng tôi nhận được thông tin về việc Công ty Vietmindo khai thác than vượt cốt +180m tại một số vỉa than. Phóng viên Báo CAND đã có cuộc làm việc với đại diện Công ty Vietmindo, Công ty Than Uông Bí và có bài phản ánh. 

Được biết, ngay sau khi những thông tin về việc Công ty Vietmindo khai thác than quá phép được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (Tổng cục), Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thành lập đoàn kiểm tra. 

Ngày 27-8-2018, Tổng cục có Công văn số 2301/ĐCKS_KSMB gửi Công ty Vietmindo về việc tiếp tục kiểm tra, xác minh về sản lượng khai thác than vượt quá phạm vi ranh giới độ sâu được phép khai thác tại khu vực mỏ Uông Thượng. 

Trong công văn này nêu: “Ngày 20-6-2018, tại buổi làm việc với đại diện Tổng cục, công ty chỉ đạo nhà thầu Công ty cổ phần Đầu tư – Xây dựng và Khai thác mỏ Tân Việt Bắc (Công ty Tân Việt Bắc) khai thác than tại vỉa 600 dưới mức sâu được phép khai thác. Ngày 22-6-2018, tại Công văn số 239/LO-VE/CEO/GDGMV/VII/2018, Công ty thừa nhận khối lượng than đã khai thác dưới mức +180 là 20.386,66 tấn và ngày 12-7-2018 Công ty tiếp tục bổ sung hồ sơ tại Công văn số 285/LO-VE/CEO/GDGMV/VII/2018 thừa nhận thêm số lượng khai thác dưới mức +180m là 18.192,42 tấn, nâng tổng khối lượng đã khai thác vượt ranh giới độ sâu được khai thác là 38.579,08 tấn”.

Cũng theo Công văn số 2301/ĐCKS-KSMB, diễn biến quá trình xác minh thông tin, số liệu cho thấy, Công ty Vietmindo thiếu trung thực, báo cáo không đầy đủ, không chính xác với cơ quan quản lý nhà nước đối với hành vi khai thác than vượt độ sâu cho phép. 

Tổng cục sẽ xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định. Tuy nhiên, để xác minh tiếp, Tổng cục yêu cầu Công ty Vietmindo tiếp tục cung cấp đầy đủ trung thực, hồ sơ tài liệu liên quan và hợp tác khi đoàn công tác đến kiểm tra.

Ngày 12-11, trao đổi với ông Nguyễn Đức Thu, Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản miền Bắc, Tổng cục Địa chất Khoáng sản Việt Nam, chúng tôi được biết, hiện nay đơn vị này đã báo cáo những tồn tại của Công ty Vietmindo lên Bộ Tài nguyên và Môi trường để xin ý kiến giải quyết.

Tranh chấp hợp đồng với nhà thầu

Trong khi những lùm xùm xung quanh việc Công ty Vietmindo khai thác than vượt mức cho phép chưa được giải quyết thì Công ty Tân Việt Bắc cho biết đang khởi kiện công ty này ra tòa. 

Theo đại diện Công ty Tân Việt Bắc, ngày 20-2-2015, hai công ty này ký hợp đồng trọn gói số 015/II/2015/PT.VE-TAN VIET BAC CO. Phạm vi công việc của Công ty Tân Việt Bắc là thực hiện trọn gói việc khoan, nổ mìn, bốc xúc vận chuyển đất đá và bốc xúc vận chuyển than nguyên khai trên khai trường mỏ của Vietmindo; thời hạn hợp đồng 5 năm; khối lượng bốc đất đá tối thiểu 4 triệu mét khối/năm và 500.000 tấn than/năm. 

Để thực hiện hợp đồng này, Công ty Tân Việt Bắc đã đầu tư 200 tỷ máy móc thiết bị, tuyển dụng hơn 300 lao động làm việc thường xuyên trên công trường. 

Từ năm 2015 đến khi xảy ra tranh chấp, Công ty Tân Việt Bắc duy nhất 1 lần vi phạm hợp đồng do thiếu hụt sản lượng trong một quý và đã chịu phạt. Tuy nhiên, ngày 2-7-2018, Công ty Vietmindo gửi văn bản về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng. 

Công ty Tân Việt Bắc đã phản hồi chỉ đồng ý chấm dứt hợp đồng và rút toàn bộ thiết bị ra khỏi công trường khi hai bên chấp nhận đàm phán. Trường hợp bất đồng hai bên không thương lượng được thì đưa ra tòa, hoặc trọng tài kinh tế.

Cũng theo đại diện Công ty Tân Việt Bắc, thay bằng việc tự thương lượng theo quan hệ thương mại – dân sự, Công ty Vietmindo lại xử lý bằng cách hành chính hóa quan hệ kinh doanh thương mại, yêu cầu các cơ quan chính quyền địa phương can thiệp bằng các biện pháp hành chính, trong đó tại cuộc họp ngày 24-10-2018, UBND thành phố Uông Bí triệu tập với thành phần là: Đại diện UBND TP Uông Bí, Công ty Vietmindo, Công ty Tân Việt Bắc, Công ty Tuấn Minh và kết luận: Yêu cầu Công ty Tân Việt Bắc di chuyển hết các phương tiện ra khỏi một số tuyến đường nội bộ về khu tập kết đã giao cho Công ty Tân Việt Bắc, thời gian trước ngày 31-10-2018.

Để biết, UBND TT Uông Bí có hành chính hóa mối quan hệ thương mại – dân sự như Công ty Tân Việt Bắc nêu hay không, ngày 29-10, phóng viên Báo CAND đã đến UBND TP Uông Bí. Tuy nhiên, ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND TP Uông Bí yêu cầu để lại nội dung làm việc nhưng đến nay sau 2 tuần, chúng tôi vẫn chưa nhận được phản hồi. 

Cũng trong ngày 29-10, chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Bùi Huy Thục, Chủ tịch UBND phường Vàng Danh và được biết, trách nhiệm của địa phương không đi sâu vào tranh chấp hợp đồng kinh tế của hai bên mà chỉ quan tâm đến việc đảm bảo ANTT. 

Thượng tá Phạm Hồng Vinh, Phó trưởng Công an TP Uông Bí cũng cho biết, với chức năng của mình, cơ quan Công an đã mời các bên đến làm việc và yêu cầu ký cam kết không làm ảnh hưởng đến ANTT trên địa bàn.

Việc tranh chấp hợp đồng giữa hai bên, đặc biệt là khi Công ty Tân Việt Bắc đưa nhiều xe tải, máy xúc chặn nhiều tuyến đường trên khai trường của Công ty Vietmindo tiềm ẩn nguy cơ mất ANTT. Trong khi chờ vụ việc được tòa án phân xử, các bên cần chấp hành quy định của pháp luật, đặc biệt là không gây ra sự mất ổn định trật tự, an toàn tại mỏ than Uông Thượng.