Bài 1: “Điểm mặt” những vụ cho thuê đất giáo dục bất thường
Trong khi nhiều cá nhân, doanh nghiệp đang tham gia với lĩnh vực giáo dục chật vật với việc tìm thuê quỹ đất quy hoạch dành cho giáo dục; phải chấp nhận rủi ro đi thuê đất ở, đất sản xuất, đất nông nghiệp… để mở trường tư thục, thì ngược lại có nhiều doanh nghiệp tư nhân đã được “ưu ái” cho thuê đất giáo dục nhưng hoạt động không thực sự hiệu quả.
Có trường hợp xây trường đem bán, cho thuê lại hoặc đem đất đi liên kết, thế chấp. Nghịch lý này đã và đang tồn tại ở TP Hồ Chí Minh trong nhiều năm không chỉ khiến những người có tâm huyết với chủ trương xã hội hóa giáo dục lo lắng. Trong khi trường công lập quá tải trầm trọng thì quỹ đất giáo dục đã cho thuê bị lãng phí còn khiến không ít phụ huynh bức xúc…
Khu đất có mặt tiền khá rộng ở số 28-30 Ngô Quyền, phường An Đông có diện tích 992m2 cùng tòa nhà 7 tầng, có sân thượng, tổng diện tích sử dụng lên đến 5.354m2 được UBND TP Hồ Chí Minh cấp “sổ hồng” từ năm 2000 cho 2 cá nhân là Lê Khắc Tuấn và Phan Quỳnh Như đứng tên. Trên đó chỉ ngắn gọn 2 chữ “đất thuê”.
Tháng 9/2000, Sở Địa chính - Nhà đất (nay là Sở NNMT) đã cập nhật thay đổi tên đơn vị thuê đất là Trường phổ thông cấp 2-3 dân lập Nguyễn Bỉnh Khiêm do bà Phan Quỳnh Như làm đại diện. Trong lần thay đổi chủ sử dụng đất này, cơ quan quản lý về đất đai đã ghi rõ: Giá trị quyền sử dụng đất khu đất thuê thuộc về Nhà nước, Trường phổ thông cấp 2-3 dân lập Nguyễn Bỉnh Khiêm không được chuyển nhượng, cho thuê lại, thế chấp, góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất.
Ngày 23/9/2016, Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố tiếp tục xác nhận việc chuyển nhượng tài sản trên đất là tòa nhà 7 tầng, diện tích 5.354m2 cho Trường THCS và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (đã được đổi tên theo loại hình trường tư thục). Lần thay đổi này, Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố cũng tiếp tục ghi rõ: Giá trị quyền sử dụng đất thuê thuộc về Nhà nước, Trường THCS và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm không được chuyển nhượng, cho thuê lại, thế chấp, góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất.
Chưa cần nhắc đến chuyện tòa nhà 7 tầng trên khu đất “vàng” trên có được địa phương đưa ra bán đấu giá hay được bán chỉ định cho trường tư thục này, những năm qua, do không sử dụng hết diện tích, Trường THCS và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm đã đem cho Đại học Hùng Vương thuê một phần. Thậm chí trước khi được cập nhật quyền sở hữu tòa nhà trên đất 4 năm, vào ngày 22/11/2012 trường này đem tài sản trên đất đi bảo lãnh, thế chấp tại Agribank để Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng được vay vốn.
Hiện nay, phía trước tòa nhà của trường tư thục này vẫn còn gắn tên Trường Đại học Hùng Vương, nhưng trả lời chúng tôi về việc còn cho thuê hay không, ông Pham Minh Quang, Thư ký Hội đồng Trường THCS và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm khẳng định: Đại học Hùng Vương đã dời đi từ tháng 7 vừa qua.
Trong “sổ hồng” ghi rõ tòa nhà của trường này cao 7 tầng, có sân thượng, mái bê tông cốt thép và tôn, nhưng toàn bộ sân thượng của tòa nhà đã được quây tôn, trổ cửa lợp mái bằng tôn trở thành 1 tầng của tòa nhà khiến người đi đường và người dân xung quanh hết sức lo ngại mỗi khi mưa, gió sẽ bị các tấm tôn “phi” vào đầu. Về lý do vì sao tòa nhà có 1 tầng làm hoàn toàn bằng tôn, ông Quang cho biết từ lâu đã vậy.
Theo quyết định của UBND thành phố ngày 5/6/1997, Trường phổ thông cấp 2-3 dân lập Nguyễn Bỉnh Khiêm thuộc Công ty TNHH TM-DV Chiến Thắng. Nhưng quyết định ngày 17/10/2017 UBND thành phố đã cho phép “đổi chủ”, nhà đầu tư của trường đã được đổi thành Công ty TNHH Dịch vụ Phát triển Quốc tế Thái Bình Dương.
Như vậy, sau khi mua được tài sản trên đất ở số 28-30 Ngô Quyền khoảng 1 năm, trường này đã lập tức “đổi chủ”. “Đất thuộc sở hữu Nhà nước nhưng tài sản trên đất đã đem bán cho tư nhân, trên “sổ hồng” lại không ghi rõ thời hạn cho thuê đất là bao nhiêu năm, vậy đến khi nào TP Hồ Chí Minh mới thu hồi khu đất này? Đây là những thắc mắc cần được chính quyền thành phố làm rõ.
Vụ việc điển hình về thuê đất nhiều năm nhưng không xây dựng trường thuộc về Công ty CP Diên Hồng. Ngày 14/4/2017 Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh khi đó là ông Lê Văn Khoa đã ký quyết định cho Công ty CP Diên Hồng thuê 5.572m2 đất tại số 545 đường Ba Đình, quận 8 cũ (nay thuộc phường Chánh Hưng) để đầu tư xây dựng trường tiểu học. Thời hạn cho thuê là 50 năm, đơn vị thuê đất trả tiền hàng năm.
Theo quyết định này, Công ty CP Diên Hồng phải đảm bảo năng lực tài chính và nguồn vốn đầu tư để thực hiện dự án đúng tiến độ theo quy định của Luật Đất đai. UBND quận 8 có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra tình hình thực hiện dự án, báo cáo Sở Xây dựng và Sở TNMT (cũ) định kỳ 6 tháng một lần.
Khu đất có vị trí thuận lợi ngay mặt tiền kênh Tàu Hũ này bị bỏ không trong nhiều năm, nhưng ngày 29/8/2023, Phó Chủ tịch Thường trực UBND quận 8 khi đó là ông Nguyễn Thanh Sang vẫn ký quyết định cho phép thành lập Trường tiểu học Hoa Trà Mi tại đây. Ngày 6/9/2023, Công ty CP Diên Hồng đã đề nghị Sở GDĐT thành phố xác nhận dự án trường tiểu học tại địa chỉ trên đáp ứng đủ điều kiện theo các tiêu chí về xã hội hóa giáo dục để được hưởng chính sách miễn tiền thuê đất.
Trường công lập các bậc học phổ thông thiếu trầm trọng, chỉ tính riêng bậc THPT những năm gần đây mỗi năm ở địa bàn TP Hồ Chí Minh (cũ) đã có 18-19 nghìn học sinh lớp 9 bị “gạt” ra khỏi các trường THPT công lập, buộc phải chọn cách vào trường THPT tư thục với học phí cao hoặc chỉ còn cách chọn trường nghề.
“Vì sao địa phương không sử dụng những khu đất này để xây trường công, tạo thêm cơ hội cho học sinh được học trường công lập, giảm gánh nặng học phí cho nhiều phụ huynh?” là câu hỏi được ông N.X.H - một người dân ở phường Thới An đặt ra khi con mình phải theo học trường tư thục.