Dân khổ vì những đại dự án… treo
Hàng loạt dự án trọng điểm được khởi công xây dựng trong vùng quy hoạch Khu kinh tế (KKT) Đông Nam tỉnh Quảng Trị, nhưng sau khởi công thì nhiều năm vẫn nằm bất động khiến người dân trên địa bàn lâm vào cảnh quy hoạch… treo, đi không được, ở không xong.
Hộ gia đình ông Lê Thanh (SN 1961), có 6 nhân khẩu sống trong ngôi nhà cấp 4 nhỏ hẹp ở thôn Mỹ Thuỷ, xã Hải An, huyện Hải Lăng, Quảng Trị. Ngôi nhà cách khu đất quy hoạch xây dựng khu bến cảng Mỹ Thủy chỉ tầm 200m.
Ông Thanh nói như mếu: “Họ làm lễ khởi công xây dựng rất rầm rộ nhưng sau đó để hoang đến nay đã 2 năm rồi. Mà không phải riêng dự án ni, nhiều dự án khác trong KKT Đông Nam này đều vậy. Hậu quả, địa phương không có nguồn kinh phí đền bù để giải phóng mặt bằng, tái định cư đến nơi ở mới cho dân; còn dân thì phải sống trong cảnh quy hoạch treo suốt nhiều năm mà không được giải quyết”.
“Đi không được, ở không xong; nhiều gia đình 2 – 3 thế hệ những năm qua phải sống chen chúc trong ngôi nhà cấp 4 chật hẹp đã xuống cấp, hư hỏng nhưng không được phép cải tạo, cơi nới. Rồi con cái lấy vợ, lấy chồng có nhu cầu ra riêng làm nhà mới cũng không được. Phần lớn đất đai, ao hồ phát triển sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản trước đây, nhiều năm qua phải bỏ hoang do vướng phải quy hoạch, bà con không ai dám mạo hiểm đầu tư”, ông Thanh thở dài.
Chúng tôi ra khu vực cách đây 2 năm, vào ngày 27/2/2020, tỉnh Quảng Trị “cờ mở, trống giong” tổ chức lễ khởi công hoành tráng để xây dựng công trình Khu bến cảng Mỹ Thủy. Nhưng nay nơi này vẫn chỉ là bãi đất hoang, không có hạng mục nào của công trình được xây dựng. Đối diện khu đất rộng lớn, cách bởi con đường chạy dọc biển, là những hồ nuôi tôm của người dân, do để hoang lâu ngày cỏ mọc um tùm.
Ông Lê Bá Phước, Chủ tịch UBND xã Hải An nói rằng, hậu quả của dự án treo, quy hoạch treo sẽ còn ảnh hưởng rất lớn đến đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân trong vùng. Mỗi khi chính quyền, người dân sở tại bế tắc về giải pháp tháo gỡ khó khăn và tạo sinh kế mới thay thế, hậu quả của nó không đơn giản là sự kéo lùi phát triển kinh tế-xã hội của địa phương mà sẽ tạo ra nhiều bất ổn khác, đặc biệt liên quan đến đảm bảo ANTT.
Tìm hiểu được biết, năm 2015, Thủ tướng Chính phủ có quyết định phê duyệt thành lập KKT Đông Nam tỉnh Quảng Trị. Đây được coi là KKT lớn nhất của tỉnh này, có diện tích gần 24 ngàn ha, bao gồm 17 xã ven biển thuộc 3 huyện Hải Lăng, Triệu Phong và Gio Linh. Ngay sau khi có quyết định phê duyệt diện tích, địa điểm quy hoạch, người dân ở đây không được phép cải tạo, cơi nới, xây mới các công trình dân dụng; các diện tích đất đai phát triển sản xuất nông-lâm-ngư nghiệp sau kiểm tra, thống kê, nếu đầu tư dài hạn (xây dựng chuồng trại, ao hồ…) sẽ không được đền bù khi thu hồi giải phóng mặt bằng…
Đối với dự án xây dựng Khu bến cảng Mỹ Thủy, sau nhiều lần mời gọi và lựa chọn nhà đầu tư, UBND tỉnh Quảng Trị chấp thuận cho Công ty CP liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thuỷ đầu tư xây dựng dự án này. Quy mô dự án rộng 685ha, gồm 10 bến và được phân kỳ đầu tư thành 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 từ 2018 - 2025 đầu tư 4 bến. Dự án có tổng vốn đầu tư 14.234 tỷ đồng, giai đoạn 1 cần đầu tư 4.946 tỷ đồng. Đáng nói, việc xây dựng dự án với nguồn vốn lớn này đến nay vẫn còn… trên giấy.
Ông Phạm Ngọc Minh, Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh Quảng Trị chia sẻ, riêng trong năm 2021 và từ đầu năm 2022 đến nay, đơn vị cũng như các sở, ngành, UBND tỉnh đã rất nhiều lần mời nhà đầu tư làm việc, đôn đốc, yêu cầu thực hiện đúng tiến độ dự án như đã cam kết nhưng họ hết lần này đến lần khác chỉ hứa mà không làm. Qua 7 năm thành lập, đến nay tỉnh Quảng Trị đã mời gọi, thu hút được gần 10 dự án được coi là động lực, trọng điểm đầu tư xây dựng vào KKT Đông Nam của tỉnh.
Tuy nhiên, trong thực tế, đến nay chỉ có duy nhất 1 dự án đã triển khai xây dựng, còn lại hầu hết khởi công rồi để đó. Thiết nghĩ, chính quyền các cấp và ngành chức năng địa phương cần sớm có những tính toán, giải pháp kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trước mắt và lâu dài, nhất là những khó khăn liên quan đến đời sống của người dân nằm trong vùng dự án để đảm bảo sinh kế, cuộc sống lâu dài, bền vững cho người dân, tránh để xảy ra những ảnh hưởng, hậu quả xấu do quy hoạch treo, dự án treo kéo dài.