Dự án chế biến nông sản nghìn tỷ “bất động” sau khởi công
Thuộc danh mục dự án trọng điểm của TP Hải Phòng, nhà máy Haphofood Hải Phòng tại Cụm công nghiệp thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, có tổng vốn đầu tư gần 2.000 tỷ. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm khởi công vẫn chỉ là vùng đất hoang, cỏ mọc ngút đầu người…
Kỳ vọng đầu ra cho nông sản của cả vùng
Nhà máy Haphofood Hải Phòng do công ty TNHH Haphofood (Lavifood sở hữu 100%) làm chủ đầu tư với diện tích 15 ha. Tại lễ khởi công xây dựng ngày 10/5/2019, đại diện chủ đầu tư cho biết, nhà máy có 6 dây chuyền sản xuất được nhập khẩu hoàn toàn từ Châu Âu, với công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới, sơ chế và chế biến trái cây, rau quả đạt tiêu chuẩn quốc tế để xuất khẩu cũng như phục vụ thị trường tiêu dùng trong nước. Toàn bộ quy trình sản xuất khép kín với những quy định nghiêm ngặt và tự động hóa chiếm 80%. Phần còn lại của quy trình là bán tự động và thủ công ở các khâu như: Lựa chọn trái cây, cắt gọt vỏ, tạo hình...
Nhà máy sẽ thu mua nguyên liệu chất lượng cao của nông dân trong khu vực để sản xuất các sản phẩm: Nước ép trái cây cô đặc, trái cây đông lạnh, củ quả đông lạnh, xử lý rau tươi, trái cây sấy, nước trái cây đóng lon, nước trái cây đóng chai.
Sau khi dự án được hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng sẽ giải quyết việc làm cho khoảng 1 nghìn lao động địa phương; đồng thời, hình thành vùng sản xuất nguyên liệu chuyên canh rau, củ quả tại các huyện của TP Hải Phòng gồm: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Dương, Kiến Thụy, Thủy Nguyên và An Lão cung ứng cho nhà máy.
Ngoài việc góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của Hải Phòng, tạo công ăn việc làm cho người dân, dự án còn được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu, rồi chấm dứt tình trạng đổ bỏ nông sản vì giá rẻ, rủi ro từ thương lái, giúp nâng cao giá trị nông sản Việt Nam và gia tăng thu nhập bền vững cho người nông dân. Dự kiến nhà máy đưa vào hoạt động trong quý 1/2021 với công suất đạt 150 nghìn tấn nguyên liệu/năm.
Để thực hiện cam kết với doanh nghiệp về việc cung ứng nguyên liệu, UBND TP Hải Phòng đã triển khai xây dựng đề án “Phát triển sản xuất rau, quả trên địa bàn TP Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Theo đó, cùng với việc duy trì phát triển vùng sản xuất vùng rau chuyên canh và vùng trồng cây ăn quả hiện có là 2.250 ha, Hải Phòng đã lên kế hoạch chuyển đổi 7.750 ha đất lúa sang trồng cây ăn quả. Cùng với đó, TP Hải Phòng còn ban hành cơ chế hỗ trợ cải tạo đất, chuyển đổi sản xuất, hỗ trợ giống và vật tư thiết yếu, hỗ trợ lãi suất vốn vay phát triển sản xuất, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật và chứng nhận chất lượng sản phẩm.
“Bất động” sau hơn 2 năm khởi công
Theo tiến độ thực hiện dự án được phía Công ty TNHH Haphofood đưa ra là từ Quý 2/2019 đến cuối Quý 4/2020 sẽ khánh thành nhà máy và đi vào vận hành thương mại. Tuy nhiên, sau đó do không thực hiện việc xây dựng nhà máy đúng tiến độ đã đề ra, phía chủ đầu tư đã có văn bản xin gia hạn vào ngày 26/6/2020.
Sau khi được được Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng chấp thuận giãn tiến độ thực hiện dự án, phía chủ đầu tư cam kết từ Quý 3/2020 đến Quý 4/2021, sẽ tập trung tiến hành đầu tư, thi công các hạng mục chính, lắp đặt máy móc, thiết bị để khánh thành nhà máy và đi vào vận hành thương mại đúng thời hạn.
Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại (tháng 9/2021), phía Công ty TNHH Haphofood mới thực hiện xong hạng mục san lấp mặt bằng và khoan khảo sát, thí nghiệm ép cọc, hoàn thành thi công hàng rào xung quanh. Tại khu vực triển khai dự án nghìn tỷ này, bên trong tường rào vẫn là khu đất trống, cỏ mọc um tùm.
Mặt khác, dù dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư trước thời điểm Luật Đầu tư năm 2020 có hiệu lực thi hành (ngày 1/1/2021), nhưng nhà đầu tư chưa ký thỏa thuận bảo đảm thực hiện dự án theo quy định, bao gồm: Ký thỏa thuận bảo đảm thực hiện dự án với Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng, ký quỹ hoặc nộp chứng thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng.
Trong khi đó, thực hiện cam kết với chủ đầu tư dự án, theo Sở NN-PTNT Hải Phòng, sau khi nhà máy khởi công, TP Hải Phòng đã 2 lần giao kinh phí cho Sở NN-PTNT để triển khai hỗ trợ người dân trồng thí điểm các loại rau, củ, quả phục vụ cho dự án với tổng số tiền là 15 tỷ đồng nhưng không triển khai được do dự án triển khai chậm tiến độ.
Đại diện lãnh đạo UBND huyện Tiên Lãng cho biết, dự án nằm trên địa bàn huyện, nhưng các vấn đề có liên quan đến dự án, chủ đầu tư làm việc với UBND TP Hải Phòng các sở, ngành, nên địa phương không nắm được gì. Khi nắm bắt được dự án chậm tiến độ một phần do dịch bệnh bùng phát khiến chủ đầu tư gặp nhiều khó khăn về tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó là dự án có sự thay đổi chủ sở hữu, nên UBND huyện Tiên Lãng đã nhiều lần đề nghị, tham mưu với UBND TP Hải Phòng nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả.
Theo đó, tháng 5/2021, sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng đã có văn bản gửi Công ty TNHH Haphofood đề nghị tập trung nguồn lực khẩn trương triển khai dự án và tuân thủ chế độ báo cáo hoạt động đầu tư theo quy định. Trong trường hợp có khó khăn, vướng mắc, đề nghị nhà đầu tư kịp thời báo cáo UBND thành phố và các sở, ngành, địa phương để được xem xét, giải quyết. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi từ phía chủ đầu tư.
Cũng theo Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng, trong trường hợp dự án bị thu hồi đất do không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng theo quy định của pháp luật về đất đai; hoặc nhà đầu tư không ký quỹ, không có bảo lãnh nghĩa vụ ký quỹ theo quy định của pháp luật về đầu tư, sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ xem xét, chấm dứt hoạt động của dự án theo quy định của Luật đầu tư.