Nhiều dự án trường học đầu tư gây lãng phí
Trong khi Đảng, Nhà nước đang dồn sức xây dựng nhiều trường học ở vùng biên giới, hàng trăm cơ sở giáo dục bị hư hỏng sau bão lụt vẫn chưa thể khắc phục thì nhiều dự án trường học tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh lại đầu tư ì ạch, dang dở; thậm chí có công trình xây xong thì cửa đóng then cài trong khi học trò phải dồn ca, ghép lớp.
Dự án xây dựng Trường THCS Nghi Ân giai đoạn 1 do UBND xã Nghi Ân, TP Vinh (cũ), nay là phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư gần 25 tỷ đồng, gồm các hạng mục dãy nhà học 3 tầng với tổng diện tích sàn hơn 1.900m2, hàng rào, cổng, nhà bảo vệ và nhà xe.
Dự án được khởi công từ năm 2023, hoàn thành vào tháng 10/2024. Từ sau khi hoàn thiện đến nay, suốt hơn 1 năm qua ngôi trường này đã cửa đóng then cài vì bất cập trong đầu tư hạ tầng. Ngôi trường được quy hoạch nằm chơ vơ giữa chốn đồng không mông quạnh, đường vào chưa được đầu tư, khuôn viên nhà trường cũng không có nhà hiệu bộ, nhà đa năng, sân chơi.
Chính vì vậy, bất luận chính quyền địa phương nhiều lần yêu cầu nhà trường tiếp nhận để sử dụng nhưng lấy lý do công trình chưa đảm bảo nên lãnh đạo Trường THCS Nghi Ân đã từ chối tiếp nhận, chấp nhận cảnh dạy và học chen chúc nhau dưới hệ thống cơ sở vật chất cũ kỹ, không đảm bảo về diện tích cũng như sự an toàn.
Cô Bành Thị Thúy Hà, nguyên Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Ân giai đoạn 2020-2025 cho biết, khi trường mới được xây, nhà trường không hề hay biết. Đến khoảng tháng 9/2024, nhà trường mới biết cơ sở 2 đã được xây dựng xong cách đó không xa. Ngày 2/10/2024, UBND xã Nghi Ân (cũ) yêu cầu lãnh đạo Trường THCS Nghi Ân đến cơ sở 2 để tổ chức nghiệm thu, nhận bàn giao để đưa vào sử dụng. Đồng thời, trả lại mặt bằng cơ sở 1 cho xã để xã sử dụng vào việc khác. Tuy nhiên, phía nhà trường không đồng tình vì cho rằng, cơ sở 2 được xây dựng chưa đầy đủ, chưa thể sử dụng.
Trong biên bản, nhà trường cũng nêu rõ quan điểm cho rằng, cơ sở 2 mới chỉ có 18 phòng học, số lượng bàn ghế trong mỗi phòng học chưa đủ chỗ ngồi với sĩ số học sinh hiện tại của mỗi lớp. Cơ sở vật chất thậm chí còn chưa đủ điều kiện tối thiểu để đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong quá trình bàn giao, chủ đầu tư cũng chưa hoàn thiện hệ thống điện, tuyến đường dẫn vào trường.
Vấn đề này, cô Lê Việt Hồng, Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Ân cho biết thêm, mặc dù chưa đủ điều kiện nhưng đã “trót” nhận bàn giao từ chính quyền nên từ đó đến nay, nhà trường vẫn phải thuê người trông coi dù không thể dạy học trong điều kiện thiếu thốn như vậy. Hiện nay, hơn 800 học sinh với 20 lớp của Trường THCS Nghi Ân phải học tập trong cảnh ngăn phòng đọc để học tạm vì sau cơn bão số 10, mái tôn phía trên trường cũ bị bão vò nát vẫn chưa thể khắc phục xong.
Không chỉ tại Nghệ An, ở tỉnh láng giềng Hà Tĩnh, nhiều dự án trường học đang xây dựng dở dang, hoặc xây dựng xong, hoặc đầu tư đồng bộ với số tiền hàng chục tỷ đồng nhưng đã nhanh chóng “đắp chiếu” ngay sau đó, gây lãng phí ngân sách nhà nước.
Đơn cử, năm 2010, dự án Trường THPT Mai Kính được đầu tư xây dựng tại xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà (nay là xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh) với tổng số vốn hơn 31 tỷ đồng do UBND huyện Thạch Hà (cũ) làm chủ đầu tư. Sau hơn 2 năm tiến hành xây dựng, dãy nhà 4 tầng đã xây xong phần thô với kinh phí khoảng 4 tỷ đồng.
Tuy nhiên đến năm 2012, khi đang thi công dang dở, ngôi trường bị “khai tử”, buộc phải giải thể vì không đáp ứng đủ học sinh theo quy định của Sở GD&ĐT Hà Tĩnh. Từ đó đến nay, ngôi trường cấp 3 này bị bỏ hoang, phơi nắng, phơi mưa bơ vơ giữa cánh đồng.
Tương tự, năm 2011, thực hiện chủ trương di dời tái định cư cho người dân vùng lòng hồ Ngàn Trươi - Cẩm Trang, dự án Trường THCS Hương Quang được triển khai xây dựng với nguồn vốn đầu tư 16,2 tỷ đồng tại xã Hương Thọ, huyện Vũ Quang (nay là xã Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh). Dự án gồm các hạng mục đồng bộ, hiện đại với 1 dãy nhà học 2 tầng 6 phòng, 1 nhà hiệu bộ 8 phòng và nhà ở công vụ, nhà để xe, cổng, khuôn viên, hàng rào, đường nội bộ...
Đến năm 2013, dự án hoàn thành, bàn giao nhưng không một ngày sử dụng vì nhiều hộ di dân tự do, số lượng dân di dời đến địa điểm mới không đông như kế hoạch, dẫn đến số lượng học sinh giảm sút, không đủ như quy mô trường lớp đã xây. Từ đó đến nay, cơ sở vật chất ở Trường THCS Hương Quang vẫn chưa một lần phục vụ hoạt động dạy - học, ngày càng xuống cấp.
Cũng tại tỉnh Hà Tĩnh, năm 2011 thực hiện Đề án 1956 đào tạo nghề cho lao động nông thôn, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chi 39,2 tỷ đồng để xây dựng dự án Trung tâm dạy nghề, hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên (GDTX) huyện Hương Khê tại xã Hương Bình, tổng diện tích 35.700m2. Mục tiêu của dự án là để đảm bảo nhu cầu cho 600 em học sinh, vừa học vừa đào tạo nghề.
Tuy nhiên, ngay tại năm học đầu tiên 2014 – 2015, nhà trường chỉ thu hút được 140 học sinh và đến năm học 2017 – 2018 thì chỉ có 49 em đăng ký theo học. Sau 7 năm cầm cự, từ năm 2021 đến nay dự án giáo dục hoành tráng gần 40 tỷ đồng buộc phải đóng cửa vì không đáp ứng được mục tiêu ban đầu đề ra. Từ đó đến nay, Trung tâm đã bỏ hoang, trở nên nhếch nhác, hoang tàn và trở thành chỗ chăn thả gia súc, gia cầm của người dân xung quanh.
Bên cạnh đó, tại các địa phương nói trên hiện đang có hàng trăm cơ sở giáo dục bỏ hoang sau khi sáp nhập trường hoặc do ít học sinh, gây lãng phí tài sản. Theo thời gian không được sử dụng, trùng tu bảo dưỡng cơ sở vật chất tại các địa điểm này đang bị xuống cấp nghiêm trọng, nhiều địa điểm trở thành nơi tập kết rác thải hoặc chăn thả gia súc, gia cầm của người dân.
Hiện nay, việc giải quyết các dự án này như thế nào cũng đang khiến chính quyền địa phương “đau đầu” vì vướng nhiều quy định của pháp luật liên quan tới xử lý tài sản công.