Trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương ở đâu?
Nhiều dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Ngô Mây nối dài đi qua địa bàn hai phường Quang Trung và Ngô Mây, TP Quy Nhơn (Bình Định) sau nhiều năm vẫn "bất động". Nguyên nhân là do khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất vì chủ yếu là đất lấn chiếm.
Tuy nhiên, không chỉ tại khu vực này, mà trên địa bàn TP Quy Nhơn hiện nay còn có hàng trăm công trình trái phép ở những vị trí khác, gây ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội địa phương.
Cách khu vực dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Ngô Mây nối dài không xa, đi ngược về hướng tây, tại khu vực đất đồi tại tổ 49, khu vực 5, phường Quang Trung, TP Quy Nhơn, hàng loạt công trình xây dựng trái phép đã mọc lên. Càng lên trên cao theo các nhánh rẽ, nhiều công trình kiên cố và đồ sộ càng hiện ra. Trong đó, có công trình nhà ở, sân vườn rộng với nhiều hạng mục nhà kho, bể chứa nước, có cả công trình dựng trụ, kéo lưới thép rất kiên cố.
Ngay sau một khu vực rừng được đặt bản cấm chặt phá, lấn chiếm rừng, đất rừng là một khu đất rộng có tường rào cổng ngõ kiên cố. Bên trong là công trình nhà ở được xây dựng bằng gạch, vữa. Qua tìm hiểu, những căn nhà tại khu vực này đã được xây dựng từ nhiều năm trước. Theo Đội Trật tự đô thị TP Quy Nhơn, tại khu vực này hiện nay có tới 30 công trình xây dựng trái phép.
Tại khu vực 1, khu vực 2, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn cũng diễn ra tình trạng tương tự. Tại tổ 1, khu vực 1, phường Ghềnh Ráng - cách quốc lộ 1D lên chừng 2-3km, bên cạnh những vườn cây ăn quả lâu năm còn nhiều khu nhà, công trình bê tông kiên cố, bể bơi cũng đã mọc lên xen lẫn. Trong đó, có cả những công trình được xây dựng để đầu tư du lịch tự phát. Trên khu vực đất lâm nghiệp núi Vũng Chua còn mọc lên hai khu du lịch sinh thái với những ngôi nhà kiên cố và các hạng mục cầu thang, nhà vòm để phục vụ du khách tham quan, chụp hình ở nhiều vị trí cao - thấp khác nhau.
Theo UBND TP Quy Nhơn, trong năm 2022, có 567 trường hợp vi phạm về đất đai và xây dựng. Trong 3 tháng đầu năm 2023, có gần 80 trường hợp vi phạm. Tình trạng xây dựng nhà trái phép còn diễn ra phức tạp, tập trung ở các phường, xã có đất lâm nghiệp, nông nghiệp như phường Nhơn Phú, Nhơn Bình, Quang Trung, Ghềnh Ráng, Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu và xã Nhơn Hải... Điều đáng nói, việc xây dựng các công trình trái phép trên địa bàn TP Quy Nhơn có sự "góp mặt" của cả gia đình là đảng viên, cán bộ hưu trí. Sự việc diễn ra kéo dài nhưng các cấp chính quyền chưa giải quyết dứt điểm dẫn đến sự việc kéo dài, gây ra những hệ luỵ về sau.
Ông Ngô Hoàng Nam, Chủ tịch UBND TP Quy Nhơn cho biết, hiện nay, thành phố đang cùng với các cơ quan chức năng và UBND các phường, xã rà soát lại đánh giá lại toàn bộ các công trình xây dựng trái phép trên địa bàn. Trước mắt, tại khu vực tổ 49, phường Quang Trung sẽ thực hiện phân định cắm mốc phần mốc phân định khu vực được xây dựng và xử lý công trình trái phép. Sau thời gian cắm mốc, nếu tình trạng lấn chiếm đất, xây dựng nhà ở trái phép sẽ quy trách nhiệm cho chính quyền của các cơ sở trong vấn đề quản lý đất đai.
Về vấn đề có một số trường hợp là cán bộ đảng viên hoặc là nguyên cán bộ đảng viên trước đây thực hiện việc xây nhà trái phép, ông Nam cho biết, khi xác lập hồ sơ đầy đủ, sẽ thông tin đến cấp ủy đảng, các chi bộ quản lý các đảng viên này để cùng phối kết hợp trong vấn đề vận động để tháo dỡ hoặc trả lại việc đã lấn chiếm.
Vừa qua, Sở Xây dựng tỉnh Bình Định cũng đã chỉ đạo Thanh tra Sở thành lập Tổ kiểm tra, phối hợp với UBND TP Quy Nhơn kiểm tra việc xây dựng ở khu vực 5, phường Quang Trung. Qua đó, xác định các loại vi phạm, phân loại, báo cáo đề xuất cho UBND tỉnh về vi phạm trật tự xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng, vi phạm Luật Đất đai, xây dựng trên đất không phải đất ở, lấn chiếm đất trái phép và các vi phạm liên quan.
Trao đổi về vấn đề trên, ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bình Định cho biết, thời gian tới sẽ có hội nghị riêng trong việc quản lý đất đai, xây dựng trái phép, khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. Chỉ đạo các địa phương làm đợt đi rà soát lại, báo cáo cụ thể. Sẽ có sự chấn chỉnh các địa phương tăng cường quản lý đất đai tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. TP Quy Nhơn phải có chỉ đạo cho các địa phương, các phường xã về tăng cường công tác quản lý.
Khi hỏi về trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép như hiện nay, lãnh đạo UBND tỉnh Bình Định cho rằng, trách nhiệm chính thuộc về địa phương trong quản lý đất đai trên địa bàn. "Căn cơ là bây giờ phải giao trách nhiệm cho chủ tịch, cho các địa phương, chủ tịch địa phương phải có trách nhiệm giao nhiệm vụ cho các phường xã để tăng cường hơn việc quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. Trách nhiệm của ai, sai phạm đến đâu xử lý đến đó", ông Nguyễn Tuấn Thanh cho hay.