Người cá trong truyền thuyết và nghệ thuật
Người cá trong truyền thuyết
Theo cuốn sách "Phantasmagoria: A compendium of monsters, myths and legends" (Ảo ảnh: Tóm tắt về các quái vật, thần thoại và truyền thuyết) của tác giả Terry Breverton, trước khi có người cá nữ (mermaid), cách đây chừng 4.000 năm đã có người cá nam (merman) gọi là Ea - tức vị thần biển cả của người Babylon. Ea - có nửa thân dưới là cá và nửa thân trên là người - là một trong những vị thần toàn năng dạy cho loài người các môn nghệ thuật và khoa học. Còn trong thần thoại Hy Lạp, Ea được gọi là Poseidon và thần thoại La Mã gọi là Neptune.
| Người cá trong bức "Sadko trong Vương quốc dưới nước" của họa sĩ Nga Ilya Repin (1844 - 1930). |
| Bức tượng nàng tiên cá nổi tiếng ở Copenhagen, Đan Mạch. |
| Bức "Người Cá" (1901) của họa sĩ Anh John William Waterhouse. |
Người cá cũng có mặt trong thần thoại châu Âu với những hình ảnh mâu thuẫn nhau - đôi khi là những phụ nữ xinh đẹp quyến rũ giống như nữ thần Atargatis, hoặc là quái vật hung ác luôn tìm cách kéo thủy thủ xuống lòng biển sâu. Olaus Magnus, nhà văn và nhà vẽ bản đồ Thụy Điển sống ở thế kỷ XVI, nổi tiếng với “Carta Marina” (Bản đồ đại dương) trong đó mô tả nhiều quái vật biển tồn tại quanh khu vực Bắc Âu Scandinavia.
Vào năm 1430 ở Hà Lan - theo cuốn sách "Standard Dictionary of folklore, mythology and legend" (Từ điển chuẩn về folklore, thần thoại và truyền thuyết) - sau khi những con đê gần thị trấn Edam bị vỡ sau trận bão, một số cô gái chèo thuyền phát hiện một người cá giống như phụ nữ trong vùng nước ngập. Người cá được họ mang về nhà và cho mặc quần áo phụ nữ. Họ cố dạy cho người cá tiếng nói của con người nhưng đành bất lực.
Người xưa tin rằng mỗi sinh vật trên mặt đất đều có "đối tác" dưới biển cả và con người cũng không ngoại lệ. Ví dụ như bò biển, lợn biển và cá ngựa. Vào giữa thế kỷ XVI, nhà tự nhiên học người Pháp Guillaume Rondelet được cho là phát hiện thấy 2 mẫu vật rất giống với hình thù của… thầy tu mang mũ trùm đầu!
| Bức tượng Havis Amanda là biểu tượng cho sự tái sinh của thủ đô Helsinki của Phần Lan. |
Năm 1614, nhà thám hiểm người Anh John Smith nhìn thấy ngoài khơi đảo Newfoundland ở Đại Tây Dương một người cá nữ "có mái tóc dài màu xanh".
Trước đó vào năm 1493, nhà hàng hải người Italia Christopher Columbus cũng nhìn thấy một người cá ở gần khu vực mà hiện nay là Cộng hòa Dominican. Trong nhật ký của Columbus, những người cá được nhìn thấy nổi lên mặt biển nhưng không xinh đẹp như người ta mô tả và có gương mặt giống như nam giới.
Người cá trong văn học và nghệ thuật
“Người cá: trong truyện cổ tích của Andersen là nguồn cảm hứng cho tác phẩm điêu khắc người cá bằng đồng biểu tượng của thành phố cảng Copenhagen, Đan Mạch và ảnh hưởng đến các tác phẩm văn học phương Tây như là "The Fisherman and his soul" (Ngư dân và linh hồn) của Oscar Wilde và "The sea lady" (Mỹ nhân ngư) của H.G. Wells. Những bức tượng về người cá có thể tìm thấy ở nhiều quốc gia và nền văn hóa trên thế giới, với hơn 130 tượng bao gồm: Nga, Phần Lan, Lithuania, Ba Lan, Romania, Đan Mạch, Na Uy, Hàn Quốc, Australia, Colombia, Arập Xêút, Mỹ, Canada v.v… Bức tượng Havis Amanda là biểu tượng cho sự tái sinh của thủ đô Helsinki của Phần Lan. Họa sĩ Anh John William Waterhouse nổi tiếng với bức tranh "A Mermaid" (1901).