Doanh nghiệp nhà nước: Lợi nhuận thấp nhưng nợ “khủng”

• Doanh nghiệp Nhà nước cần minh bạch thông tin, đổi mới quản trị
• Hướng dẫn tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước không đủ điều kiện cổ phần hóa
• Nhiều doanh nghiệp Nhà nước tăng giá trị nghìn tỷ sau kiểm toán
• Doanh nghiệp nhà nước: Tài sản nắm giữ nhiều, lợi nhuận không tương xứng

Nợ phải trả chiếm 56,6% nguồn vốn

Theo số liệu báo cáo, tổng tài sản của các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) là 3.015.478 tỷ đồng, tăng 3% so với thực hiện năm 2016. Tỷ trọng tài sản cố định bình quân chiếm 39% tổng tài sản. 

Trong đó khối các tập đoàn, tổng công ty (TĐ, TCT), công ty mẹ - con có tổng tài sản là 2.776.384 tỷ đồng, chiếm 92% tổng tài sản; các công ty TNHH MTV độc lập còn lại có tổng tài sản là 239.094 tỷ đồng, chiếm 8% tổng tài sản.

Như vậy, nhìn vào số liệu trên, các chỉ tiêu về tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2017 của các DNNN đều có xu hướng tăng lên so với năm 2016. Đáng chú ý là doanh thu và lợi nhuận tăng “nhỏ giọt”, thì nợ của các DNNN lại gánh tới một con số “khủng”. 

Cụ thể, số liệu từ báo cáo hợp nhất cho thấy, riêng 83 TĐ kinh tế, TCT Nhà nước, công ty mẹ - công ty con có tổng số nợ phải trả là 1.530.667 tỷ đồng, tiếp tục tăng 1,3% so với thực hiện năm 2016, chiếm 56,5% tổng nguồn vốn của các TĐ, TCT. 

Một số TĐ,TCT có số nợ vay từ các ngân hàng tương đối lớn như: TĐ Dầu khí QGVN vay 146.585 tỷ đồng; TĐ Điện lực VN vay 132.071 tỷ đồng; TĐ CN Than – Khoáng sản VN vay 48.648 tỷ đồng; TĐ Viễn thông Quân đội vay 43.485 tỷ đồng...

Một số công ty mẹ có tỷ lệ nợ phải thu/tổng tài sản ở mức cao (trên 50%) như: Công ty mẹ - TĐ Hóa chất VN  có nợ phải thu 12.057,5 tỷ đồng, bằng 58%; công ty mẹ - TCT Sông Đà nợ phải thu 8.584,702 tỷ đồng, bằng 54%; công ty mẹ - TCT Đông Bắc nợ phải thu 6.182,272 tỷ đồng, bằng 70%; công ty mẹ - TCT XD Trường Sơn (nợ phải thu 1.891,656 tỷ đồng, bằng 57%; công ty mẹ - TCT XD Lũng Lô nợ phải thu 1.300,290 tỷ đồng, bằng 60%; 

công ty mẹ - TCT Thành An nợ phải thu 1.239,528 tỷ đồng, bằng 56%; công ty mẹ - TCT 28 nợ phải thu 906,225 tỷ đồng, bằng 56%; công ty mẹ - TCT Truyền thông đa phương tiện nợ phải thu 699,702 tỷ đồng, bằng 50%; công ty mẹ - Công ty TNHH MTV Đầu tư và Phát triển nông nghiệp Hà Nội nợ phải thu 184,015 tỷ đồng, bằng 68%.

Doanh nghiệp doanh thu thụt lùi

Theo báo cáo hợp nhất của các TĐ, TCT, tổng doanh thu đạt 1.455.921 tỷ đồng, tăng 8% so với thực hiện năm 2016. Báo cáo của công ty mẹ, tổng doanh thu đạt 864.005 tỷ đồng, tăng 6% so với thực hiện năm 2016. 

Về lợi nhuận, báo cáo hợp nhất của các TĐ, TCT cho thấy, lợi nhuận kế toán trước thuế đạt 154.569 tỷ đồng, tăng 27% so với thực hiện năm 2016. Các TĐ, TCT có lợi nhuận kế toán trước thuế đạt cao trên 2.000 tỷ đồng vẫn chủ yếu ở những TĐ, TCT có quy mô lớn. 

Theo tính toán của Bộ Tài chính, có nhiều doanh nghiệp có doanh thu giảm trên 30% như: TCT Địa ốc Sài Gòn giảm 63%; TCT Sông Thu giảm 56%; TCT Đầu tư và Phát triển khu công nghiệp VN giảm 52%; Công ty TNHH MTV Phát triển khu công nghiệp Tân Thuận giảm 47%; TCT Xây dựng Lũng Lô giảm 46%; Công ty TNHH MTV Đầu tư và phát triển nông nghiệp Hà Nội giảm 44%...

Theo đánh giá chung, khối DNNN cũng tiếp tục phải đối mặt với những rủi ro về độ mở cao của nền kinh tế, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển tương xứng, hạ tầng chưa phát triển đồng bộ nên năng lực cạnh tranh yếu, các rủi ro khi tiếp cận vốn đầu tư nước ngoài. 

Trong khi đó, nội lực tài nguyên ngày càng cạn kiệt, sản xuất của ngành công nghiệp khai khoáng tiếp tục suy giảm, công nghiệp chế tạo chưa có những đột phá mới, nông nghiệp vẫn đứng trước nhiều rủi ro lớn do tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, áp lực tăng trưởng cho năm 2018 thực sự là một thách thức lớn.

Bộ Tài chính kiến nghị cần xử lý dứt điểm các DNNN, các dự án đầu tư chậm tiến độ, hoạt động thua lỗ, kém hiệu quả theo cơ chế thị trường; xem xét, thực hiện phá sản DNNN theo quy định của pháp luật; thực hiện cơ cấu lại và chuyển nhượng dự án cho nhà đầu tư thuộc thành phần kinh tế khác. 

Làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật những vi phạm của các tổ chức, cá nhân liên quan để xảy ra tình trạng DNNN, dự án đầu tư thua lỗ, thất thoát, lãng phí lớn.