Dấu ấn của bầu Hiển tại Lào: Kỳ tích 16 tháng đưa điện gió về Việt Nam

T&T Group, Savan 1 và hành trình thần tốc trên xứ sở Triệu Voi

Cuối tháng 12/2025, giới chuyên gia năng lượng đặc biệt chú ý trước thông tin Nhà máy điện gió Savan 1 do T&T Group đầu tư tại Lào chính thức vận hành thương mại, đưa dòng điện xuyên biên giới về nước. Với tổng công suất thiết kế 495 MW trong đó giai đoạn 1 đạt 300 MW, tổng mức đầu tư khoảng 768 triệu USD, Savan 1 là một trong số ít các dự án điện gió trên bờ quy mô lớn tại khu vực Đông Nam Á được hoàn thành trong thời gian ngắn kỷ lục, phục vụ mục tiêu truyền tải điện về Việt Nam.

Cụ thể, ngay sau khi nhận hợp đồng tô nhượng từ Chính phủ Lào vào tháng 1/2025, T&T Group đã triển khai đồng thời các hạng mục chính của dự án, bao gồm cả nguồn điện và hạ tầng truyền tải trong cùng một tổng thể dự án, qua đó chủ động về mặt tiến độ và khả năng hòa lưới.

Dự án triển khai trong điều kiện địa hình phức tạp, trải dài qua nhiều khu vực đồi núi, cùng với yêu cầu vận chuyển thiết bị qua biên giới và chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt. Thế nhưng, với tinh thần vượt nắng, thắng mưa, hàng trăm cán bộ, công nhân viên đã không quản ngày đêm với quyết tâm hoàn thành dự án nhanh nhất có thể. Họ cùng nhau tổ chức cải tạo, gia cố hệ thống đường công vụ, cầu cống, đồng thời triển khai thi công liên tục trên nhiều mũi. Các hạng mục từ móng trụ, lắp dựng tua-bin đến kéo dây truyền tải được thực hiện đồng bộ, tạo nên nhịp độ triển khai liên tục trên toàn công trường.

Kết quả của tinh thần ấy nhanh chóng được hiện thực hóa bằng những dấu mốc kỷ lục. Ngày 31/8, nghĩa là chỉ hơn 6 tháng sau, đường dây truyền tải 220kV dài gần 70km từ nhà máy về điểm đấu nối phía Việt Nam đã được hoàn thành. Việc lựa chọn phương án chủ động đầu tư hạ tầng truyền tải riêng, chấp nhận chi phí cao hơn, giúp dự án tránh được tình trạng “xong nguồn nhưng chờ lưới”. Trong ngành điện, khoảng cách giữa một dự án và một nguồn điện thực tế thường nằm ở khâu truyền tải. Và Savan 1 là một trong số ít dự án đã vượt qua được điểm nghẽn này.

Tiếp đó, ngay những ngày cuối cùng của năm cũ 2025, Nhà máy điện gió Savan 1 chính thức đạt vận hành thương mại (COD). Từ cao nguyên gió Savannakhet, dòng điện được phát ra, đi theo tuyến truyền tải 220 kV riêng, vượt biên giới và hòa vào hệ thống điện Việt Nam tại Lao Bảo.

Đáng chú ý, toàn bộ chuỗi từ hoàn thiện pháp lý, ký kết hợp đồng, triển khai xây dựng đến đầu tư hạ tầng truyền tải và kết nối hệ thống đã được thực hiện trong khoảng 16 tháng – một tiến độ hiếm gặp đối với các dự án điện gió quy mô lớn trong khu vực. Không chỉ phản ánh tốc độ thi công, kết quả này cho thấy khả năng tổ chức triển khai đồng bộ các khâu của dự án, từ xử lý thủ tục đến giải quyết các điểm nghẽn về hạ tầng, qua đó tạo nên khác biệt trong cách tiếp cận phát triển các dự án năng lượng xuyên biên giới.

Tính đến thời điểm hiện tại, Nhà máy điện Savan 1 đã hoạt động ổn định, cung cấp 0,9 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện năng quốc gia. Tỷ lệ hòa lưới điện đạt trên 90%.

Theo các chuyên gia, câu chuyện của Savan 1 đã phản ánh rõ mối quan hệ hợp tác năng lượng Việt Nam – Lào đang được đo bằng hiệu quả thực chất, cũng như vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong việc hiện thực hóa các định hướng lớn về an ninh năng lượng bằng năng lực triển khai cụ thể, thay vì chỉ dừng ở quy hoạch hay cam kết.

Hợp tác năng lượng Việt Nam – Lào trong bài toán an ninh năng lượng quốc gia

Trên bình diện chiến lược, Việt Nam và Lào hội tụ nhiều điều kiện để đẩy mạnh hợp tác năng lượng. Lào sở hữu tiềm năng lớn về thủy điện và năng lượng tái tạo, trong khi Việt Nam đối mặt với áp lực gia tăng nhu cầu điện, yêu cầu chuyển dịch sang các nguồn điện sạch và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Việc hợp tác sâu hơn vì thế không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn gắn chặt với bài toán ổn định nguồn cung điện cho nền kinh tế trong trung và dài hạn.

Định hướng này đã được cụ thể hóa trong các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng hợp tác khu vực và phát triển các dự án năng lượng xuyên biên giới. Trên thực tế, Savan 1 là một trong những dự án điển hình cho thấy tinh thần đó đã được triển khai đến đích, khi không chỉ đầu tư nguồn điện tại Lào mà còn hoàn thiện hạ tầng truyền tải để đưa điện về hệ thống điện Việt Nam và đạt COD đúng tiến độ.

Thực tiễn triển khai cho thấy, hợp tác năng lượng không chỉ là câu chuyện của tiềm năng hay chủ trương, mà phụ thuộc rất lớn vào khả năng tổ chức thực hiện. Trong bức tranh chung ấy, mốc COD của Savan 1 trở thành một dẫn chứng cụ thể, cho thấy hợp tác năng lượng Việt Nam – Lào đang dần dịch chuyển từ các thỏa thuận chính sách sang những dự án có thể đo đếm được bằng dòng điện và hiệu quả vận hành.

Kinh tế tư nhân và vai trò hiện thực hóa các định hướng năng lượng

Một điểm đáng chú ý từ trường hợp Savan 1 là vai trò ngày càng rõ của khu vực kinh tế tư nhân trong việc hiện thực hóa các chủ trương năng lượng. Trước đây, năng lượng – đặc biệt là hạ tầng truyền tải – thường được xem là lĩnh vực Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu vốn lớn, yêu cầu tiến độ cao và áp lực chuyển dịch năng lượng ngày càng rõ, sự tham gia sâu hơn của khu vực ngoài nhà nước đang trở thành một yếu tố quan trọng để các dự án đi đến vận hành thực tế.

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã xác định khu vực này là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào các lĩnh vực hạ tầng then chốt. Trong lĩnh vực năng lượng, điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tư nhân không chỉ đầu tư nguồn điện, mà còn tham gia giải quyết các bài toán triển khai cụ thể, từ tổ chức xây dựng, hoàn thiện hạ tầng truyền tải đến phối hợp vận hành để dự án đạt COD và phát điện thương mại.

Đặt trong bức tranh rộng hơn của hệ thống năng lượng quốc gia, T&T Group tiếp cận lĩnh vực năng lượng không theo hướng đầu tư đơn lẻ, mà hướng tới hình thành một danh mục dài hạn gắn với các ưu tiên chiến lược của đất nước. Tập đoàn này hướng tới việc từng bước tham gia cung ứng khoảng 10% tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện Việt Nam trong trung và dài hạn – một mục tiêu cho thấy cách tiếp cận bài bản, gắn tăng trưởng doanh nghiệp với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Doanh nhân Đỗ Quang Hiển, Nhà Sáng lập, Chủ tịch Điều hành T&T Group từng nhấn mạnh, doanh nghiệp chỉ có thể đi đường dài trong lĩnh vực năng lượng khi hoạt động đầu tư được đặt trong mối quan hệ hài hòa với lợi ích quốc gia, sự bền vững của hệ thống và khả năng tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Quan điểm này phần nào lý giải việc T&T lựa chọn theo đuổi những dự án đòi hỏi nguồn lực lớn và yêu cầu cao về tổ chức thực thi, thay vì các khoản đầu tư ngắn hạn.

Việc Savan 1 hoàn thành, hòa lưới điện Việt Nam và vận hành ổn định vì thế không chỉ là câu chuyện của một dự án điện gió riêng lẻ. Đây là minh chứng cho khả năng hiện thực hóa các định hướng chính sách năng lượng bằng nguồn lực xã hội, đồng thời cho thấy hợp tác năng lượng Việt Nam – Lào đang bước sang giai đoạn được đo bằng hiệu quả vận hành và đóng góp thực chất cho an ninh năng lượng của mỗi quốc gia.