Doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt thông tin

EU siết chặt quy định về dệt may

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết: Sau 4 năm triển khai Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), kỳ vọng về sự tăng trưởng thương mại Việt Nam EU đã trở thành hiện thực.

Với cơ cấu hàng hóa bổ sung lẫn nhau, lợi thế từ thực thi EVFTA đã giúp trao đổi thương mại hai chiều nói chung và XK Việt Nam sang EU nói riêng tăng trưởng ấn tượng. Nhiều mặt hàng XK chủ lực của Việt Nam đều ghi nhận mức tăng trưởng rất tích cực như dệt may, giày dép, thủy sản, nông sản… tỷ lệ tận dụng C/O ưu đãi liên tục tăng cao. Tuy nhiên, những lợi thế và kết quả này dự báo sẽ bị ảnh hưởng trong thời gian tới bởi EU đang áp dụng nhiều hơn các tiêu chuẩn cao đối với hàng hóa theo hướng có lợi cho sức khỏe người dùng, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững… gọi chung là các "tiêu chuẩn xanh".

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, tăng trưởng xanh, bền vững đang được EU đẩy mạnh thực hiện thông qua triển khai các đạo luật, như: Đạo luật tra soát chuỗi cung ứng của Đức, chỉ thị tra soát chuỗi cung ứng của EU... là thách thức lớn với DN dệt may trong nước. Trước các động thái của EU với hàng dệt may, DN trong nước đang rất lo lắng, bởi lẽ, ngay các nhà nhập khẩu EU cho hay, chưa biết sẽ thực hiện các quy định này như thế nào. Đáng lo, DN đang rất thiếu thông tin về cách thức triển khai các đạo luật này.

Về những quy định mới tại EU đối với ngành dệt may, Tham tán thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU Trần Ngọc Quân cho biết, EU đã đề ra chiến lược mới cho ngành dệt may bằng cách đưa ra các biện pháp pháp lý mới để tăng tính tuần hoàn. Điều này buộc DN phải chịu trách nhiệm về cách sản phẩm của họ được xử lý, tái chế hoặc sửa chữa. Tại EU, hàng dệt may hướng tới mục tiêu cuối cùng không phải chôn lấp mà là tái chế. Trong năm 2024, EU cũng đưa ra quy định Ecodesign trong ngành dệt may để hạn chế rác thải dệt may, hạn chế rác thực phẩm...

Cùng với đó, bà Nguyễn Hồng Hạnh, đại diện Thương vụ Việt Nam tại EU cho biết, dệt may là một trong những đối tượng của một số quy định liên quan đến tăng trưởng xanh đã và sẽ có hiệu lực trong thời gian tới, trong đó, đáng lưu ý là quy định về Thiết kế sinh thái (Eco Design) mới có hiệu lực từ ngày 18/7/2024. Quy định này không đưa ra những tiêu chuẩn về thiết kế sinh thái mà còn đưa ra quy định EU sẽ ban hành các đạo luật cho từng loại sản phẩm. Tiếp đó là hộ chiếu sản phẩm dự kiến có hiệu lực vào năm 2026. Qua hộ chiếu sản phẩm, EU kỳ vọng có thể truy xuất được nguồn gốc sản phẩm và quy định về thu gom các chất thải, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.

Một đạo luật nữa rất quan trọng là đạo luật chống phá rừng, có hiệu lực vào tháng 6/2023, kể từ ngày 30/12/2024, DN có sản phẩm bán tại thị trường EU đều phải thực hiện báo cáo thẩm định theo quy định của đạo luật này. "Dự kiến, trong tháng 8/2024, EU sẽ đưa ra hướng dẫn qua video; tháng 10/2024, hướng dẫn bằng văn bản; từ tháng 12/2024, DN có thể sẽ phải báo cáo thẩm định", bà Nguyễn Hồng Hạnh cho hay.

Xanh hóa chuỗi sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) Dominik Meichle cho rằng: Thị trường châu Âu rất tiềm năng cho các DN Việt Nam. Để mở ra cơ hội, DN Việt Nam phải tuân thủ các quy định bền vững của Thỏa thuận Xanh EU (EGD). Các quy định liên quan tới lĩnh vực phát thải carbon, phá rừng và thẩm định, đòi hỏi đầu tư đáng kể vào lao động lành nghề, công nghệ và tài nguyên.

"EuroCham hướng tới một môi trường kinh doanh thịnh vượng cho tất cả thành viên trên khắp Việt Nam. Quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam là ưu tiên hàng đầu của EuroCham và chúng tôi hoàn toàn cam kết hỗ trợ mục tiêu đầy tham vọng của Chính phủ là đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050", ông Dominik Meichle khẳng định.

Theo ông Thân Đức Việt, Tổng giám đốc Tổng công ty May 10, việc xanh hóa trong sản xuất đã không còn là việc muốn hay không mà đến nay đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Việc dần thích ứng của DN Việt sẽ giúp XK hàng hóa bền vững. Trước yêu cầu, thách thức mới, Tổng công ty May 10 đã triển khai việc xanh hóa sản xuất trong khoảng 3 năm qua, bằng những việc làm cụ thể như đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, sử dụng ít điện năng hay như đầu tư nhiều vào hệ thống năng lượng mặt trời, điện áp mái, liên kết chuỗi sản xuất tại Việt Nam và nước ngoài để sử dụng nhiều nhất các sản phẩm từ tái chế, từ thiên nhiên để đảm bảo tỷ trọng xuất xứ nguyên liệu từ sợi trong cấu thành của sản phẩm theo đúng yêu cầu của khách hàng.

Ông Vương Đức Anh, Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, thị trường EU đã luật hóa tất cả những quy định liên quan đến phát triển bền vững và họ có xu hướng yêu cầu những quy định liên quan đến phát triển bền vững không phải ở góc độ mang tính tự nguyện mà là yêu cầu bắt buộc. Tập đoàn đang chủ động khâu đào tạo nhân sự cho chiến lược phát triển bền vững này để thay đổi nhận thức về tăng trưởng bền vững.

Bên cạnh đó, việc tổ chức sản xuất thử nghiệm đối với mặt hàng phát triển bền vững thực sự sẽ rất tốn kém, tốn nhiều chi phí và đang là mục tiêu nằm trong chiến lược trung và dài hạn. Theo đó, Vinatex áp dụng các giải pháp giảm thiểu carbon khi đo lường dấu chân carbon trong vòng đời sản phẩm; xây dựng chiến lược sản xuất xanh, tuần hoàn. Đến nay, về môi trường, lượng điện sử dụng trong các thành viên tập đoàn giảm 2% so với năm 2022 trên một đơn vị sản phẩm.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, các thương hiệu thời trang lớn trên thế giới ngày càng ưu tiên lựa chọn DN xanh hoặc yêu cầu các nhà cung cấp áp dụng nhiều biện pháp thực hành xanh. Đây được xem là biện pháp bảo vệ danh tiếng và triết lý kinh doanh của họ, đồng thời đáp ứng những quy định được luật hóa ngày càng khắt khe.

Tuy nhiên, đang có một thực tế là việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh trong ngành dệt may đòi hỏi chi phí chuyển đổi rất lớn, thời gian chuyển đổi rất dài. Trong khi hầu hết các DN dệt may XK của Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, việc chuyển đổi hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm kê khí nhà kính đòi hỏi cần nhanh hơn, tốn ít chi phí hơn.

Trong thời gian tới, bà Nguyễn Hồng Hạnh kiến nghị, cần tập trung cho công tác xúc tiến thương mại. Các DN cần chủ động thích ứng với những tiêu chuẩn về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Theo đó, ngoài tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật về môi trường, những chính sách phúc lợi cho người lao động, các đơn vị dệt may tiếp tục hiện đại hóa mô hình quản trị, minh bạch thông tin truy xuất chuỗi cung ứng; từng bước xây dựng, triển khai chương trình đào tạo, quy hoạch nguồn nhân lực để phục vụ quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Ngoài ra, để tìm hiểu thông tin về các đạo luật, quy định, DN trong nước cần chủ động theo dõi và tìm kiếm thông tin để hiểu và triển khai thực hiện qua các nguồn; phối hợp với đối tác EU để cập nhật thông tin, bởi họ hiểu được thị trường EU và có liên hệ với những công ty tư vấn về môi trường sẽ hỗ trợ rất nhiều cho DN trong việc thẩm định cũng như tư vấn đáp ứng các quy định mới về thiết kế sinh thái, dấu chân carbon.

Bên cạnh công tác xúc tiến thương mại, ở góc độ thị trường Thụy Điển, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển cũng lưu ý, hiệp hội và DN trong nước nên quan tâm khi phát triển thị trường tại thị trường mới và nhỏ như Bắc Âu cần nắm được xu hướng và nhu cầu tiêu dùng để chào được mặt hàng phù hợp.