FDI tăng tốc - Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam bứt phá
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái định hình mạnh mẽ, Việt Nam nổi lên như trung tâm sản xuất chiến lược mới của Đông Nam Á, thu hút sự chú ý của các tập đoàn đa quốc gia. Nắm bắt cơ hội này, Chính phủ Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) bằng hàng loạt chính sách ưu đãi về đầu tư, thương mại và kỹ thuật, nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc nhập khẩu. Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái CNHT vững mạnh, sẵn sàng đón làn sóng FDI dịch chuyển toàn cầu.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, đang phối hợp chặt chẽ với đơn vị liên quan như Cục Công nghiệp, Cục Đầu tư nước ngoài, tổ chức JETRO, KOTRA cùng gần 60 Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để triển khai các chương trình xúc tiến đầu tư vào ngành Công Thương. Trọng tâm là kết nối thường xuyên với các doanh nghiệp (DN) FDI tiềm năng, tạo nền tảng cho mối liên kết sâu rộng trong chuỗi giá trị công nghiệp tại Việt Nam.
Với vai trò ngày càng rõ nét, FDI đang trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của CNHT. Riêng trong năm 2024, ngành chế biến – chế tạo đã thu hút hơn 25,5 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới, chiếm gần 67% tổng vốn FDI cả nước. Nhiều tập đoàn lớn đang đẩy mạnh đầu tư vào các lĩnh vực như sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, phụ tùng ôtô và xe máy điện - những mảng cốt lõi của ngành CNHT.
Khảo sát của JETRO năm 2024 cũng cho thấy hơn 56% DN Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng đầu tư trong 1-2 năm tới, trong đó gần một nửa hoạt động trong ngành sản xuất công nghiệp, với ưu tiên hàng đầu là phát triển chuỗi cung ứng nội địa.
Hiện cả nước có khoảng 1.700 DN FDI đang hoạt động trong lĩnh vực CNHT, chiếm khoảng 40% tổng số DN toàn ngành - một tỷ lệ cho thấy rõ sức hút và vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, ông Vũ Bá Phú cũng thẳng thắn nhìn nhận: Tỷ lệ nội địa hóa tại nhiều ngành vẫn còn ở mức thấp. Dệt may – da giày đạt khoảng 45 - 50%, cơ khí chế tạo chỉ 15 - 20%, lắp ráp ôtô từ 5 - 20%. Hơn 6.000 DN CNHT trong nước hiện mới đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu linh kiện, phụ tùng sản xuất trong nước. Nếu chỉ tính riêng các DN Việt Nam, tỷ lệ nội địa hóa chỉ ở mức khiêm tốn khoảng 15,7%.
Hệ quả là phần lớn DN nội địa chỉ tham gia vào các khâu gia công đơn giản, khó tiếp cận các đơn hàng quy mô lớn từ các tập đoàn toàn cầu. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành chủ lực vẫn thấp, cho thấy Việt Nam còn dư địa lớn để phát triển CNHT theo chiều sâu.
"Thực tế này cho thấy Việt Nam còn nhiều dư địa để phát triển mạnh mẽ CNHT. Điều quan trọng lúc này là cần nâng cao năng lực sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, kỹ năng quản trị và đặc biệt là khả năng liên kết chuỗi giữa DN nội và ngoại. Việc thu hút FDI có chọn lọc và thúc đẩy sự kết nối giữa DN FDI với DN trong nước sẽ là chìa khóa để nâng cao năng lực sản xuất và đưa CNHT Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trong giai đoạn tới", ông Phú nhấn mạnh.
Hàng loạt chính sách đồng bộ trợ lực cho CNHT đã tạo môi trường thuận lợi để Việt Nam thu hút các DN FDI. Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến, Thông tin và Hỗ trợ đầu tư phía Bắc (Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính) cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 21,52 tỷ USD – tăng mạnh 32,6% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện cũng ghi nhận mức tăng ổn định, đạt 11,72 tỷ USD, tương đương mức tăng 8,1%.
Tính đến nay, Việt Nam đã thu hút đầu tư từ 151 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 43.700 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký lên đến khoảng 519,54 tỷ USD, khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn và ổn định trong khu vực. Đáng chú ý, Nhật Bản hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ ba tại Việt Nam, với 5.603 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký đạt gần 79,5 tỷ USD.
Theo ông Bình, Chính phủ Việt Nam luôn xác định CNHT là nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp chủ lực. Đây cũng là một trong những chìa khóa để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, đồng thời giúp DN trong nước hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều chính sách ưu đãi và cơ chế hỗ trợ đã, đang được triển khai quyết liệt nhằm khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực này, từ đó xây dựng hệ sinh thái sản xuất vững mạnh và bền vững. Ba nhóm chính sách lớn đang được chú trọng gồm: Ưu đãi đầu tư, hỗ trợ phát triển DN và cải cách hạ tầng, thủ tục hành chính.
Theo đó, các dự án CNHT thuộc danh mục ưu tiên sẽ được hưởng nhiều ưu đãi: Thuế thu nhập DN ưu đãi 10% trong vòng 15 năm; miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo; đồng thời được miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa phục vụ tạo tài sản cố định và hưởng thêm ưu đãi về đất đai, tín dụng.
Còn theo ông Chu Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển Công nghiệp (Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương), những thay đổi trong Nghị định 205/2025/NĐ-CP sẽ tạo cú hích lớn cho ngành CNHT. Đây được coi là phiên bản “nâng cấp toàn diện” so với Nghị định 111 ban hành trước đó. Chính sách mới mở rộng phạm vi CNHT không chỉ giới hạn trong sản xuất linh kiện mà còn bao gồm cả các hoạt động gia công, chế biến vật liệu và các dịch vụ hỗ trợ như chuyển đổi số, phát triển nhà máy thông minh. Mức hỗ trợ tài chính cũng được nâng lên đến 70% cho các hoạt động phát triển thị trường, chuyển giao công nghệ, một con số rất đáng chú ý với DN nhỏ và vừa.