Giải phóng mặt bằng: Chạy đua tiến độ APEC 2027 tại Phú Quốc

Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 được xác định là một trong những sự kiện đối ngoại quan trọng bậc nhất của Việt Nam trong thập kỷ này. Với vai trò địa phương đăng cai, Phú Quốc không chỉ là nơi tổ chức các hoạt động chính thức, mà còn trở thành đại diện của cả nước trong khẳng định năng lực tổ chức những sự kiện tầm quốc tế. 21 dự án được phê duyệt triển khai với tổng mức đầu tư hơn 137.138 tỷ đồng, được kỳ vọng tạo động lực phát triển Phú Quốc trở thành trung tâm hội nghị, giao thương, kết nối đầu tư, du lịch và dịch vụ cao cấp mới của thế giới.

Trong bối cảnh đó, chuỗi dự án hạ tầng, đô thị, giao thông và dịch vụ phục vụ APEC tại đặc khu này đang phải chạy đua với thời gian, dự án gần nhất còn 8 tháng và dài nhất là 18 tháng nữa để hoàn thiện. Mỗi mốc tiến độ đều gắn với những cam kết cụ thể, không chỉ với nhà đầu tư mà còn với quốc gia.

Mặt bằng chưa thông: chi phí thi công chịu áp lực

Trong khi nhiều hạng mục đang thi công “thần tốc”, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn ở nhiều dự án. Chẳng hạn, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ chỉ mới bàn giao khoảng 19,2% diện tích. Tương tự dự án khu du lịch sinh thái Núi Ông Quán cũng mới hoàn thành khoảng 19% diện tích giải phóng mặt bằng. Ngay với dự án mở rộng sân bay quốc tế Phú Quốc, phần diện tích ưu tiên thu hồi đất đã ban hành thông báo còn một phần lớn chưa được bàn giao đầy đủ. Điều này đặt ra thách thức lớn cho tiến độ thi công theo cam kết thời gian phục vụ APEC 2027.

Để bảo đảm các dự án có thể về đích đúng hạn, nhà đầu tư và các nhà thầu đã chủ động huy động máy móc, thiết bị, nhân lực và công nghệ đúng thời hạn, sẵn sàng thi công ngay. Tuy nhiên, khi mặt bằng chưa thể bàn giao đúng tiến độ, các nguồn lực buộc phải tạm dừng, kéo theo chi phí bảo dưỡng, khấu hao và bù giá phát sinh. Đối với các dự án quy mô lớn như hạ tầng giao thông, sân bay, khu tái định cư hay các trục đại lộ chính, khối lượng thiết bị cơ giới và công nghệ được huy động ngay từ đầu rất lớn, nên mỗi ngày chậm tiếp cận mặt bằng đều đi kèm chi phí, tạo áp lực đáng kể lên bài toán tổ chức thi công và tài chính của dự án.

Cùng với đó, nhân công, kỹ sư, chuyên gia và các nhà thầu phụ phải duy trì trạng thái sẵn sàng nhưng chưa thể triển khai thi công. Tại Phú Quốc, một địa bàn đảo xa, chi phí sinh hoạt, đi lại và tổ chức lực lượng lao động cao hơn đáng kể so với đất liền. Khi công trường chưa thể vận hành trọn vẹn, chi phí lao động vẫn phát sinh đều đặn tạo áp lực lớn lên bài toán tài chính cho dự án.

Không chỉ dừng lại ở chi phí vận hành, việc chậm giao mặt bằng còn tác động trực tiếp đến dòng tiền. Trong thực tế đầu tư xây dựng, hồ sơ pháp lý về đất đai là điều kiện tiên quyết để giải ngân vốn theo tiến độ. Khi mặt bằng chưa được bàn giao đầy đủ, các dự án không thể hoàn tất thủ tục pháp lý, kéo theo việc chậm giải ngân vốn tín dụng, vốn vay thương mại hoặc các khoản thanh toán theo hợp đồng.

Trong bối cảnh thị trường xây dựng đang chịu tác động của biến động giá vật liệu, nhiên liệu và nhân công, mỗi tháng chậm mặt bằng đồng nghĩa với việc tổng mức đầu tư có nguy cơ phải điều chỉnh tăng. 

APEC 2027: cơ hội lịch sử không cho phép chậm nhịp

Khi tổ chức APEC 2027, nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá là cơ hội “tỷ USD” cho Phú Quốc, bởi công tác chuẩn bị cho sự kiện đang tạo nên cú hích lớn cho phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư.

TS Võ Trí Thành đánh giá: “Từ APEC, chất lượng dịch vụ và hạ tầng sẽ có thay đổi toàn diện. Chúng ta chỉ cần nhìn vào công tác chuẩn bị cho hội nghị APEC, từng hạng mục đều thấy như vậy. Thứ hai, khi được chọn là nơi giao lưu, kết nối của 21 nền kinh tế, trong đó có rất nhiều nền kinh tế lớn nhất thế giới và là điểm đến của các nhà lãnh đạo hàng đầu, thì dấu ấn và sức hấp dẫn này sẽ làm tăng thêm tiềm năng, lợi thế và sự quan tâm đến Phú Quốc của rất nhiều nguồn lực, nhiều tầng lớp. Không chỉ là nhà đầu tư doanh nghiệp, mà còn là người dân, du khách, những người công tác ở nhiều ngành nghề khác nhau”.

Như vậy, điều đáng lo ngại không chỉ là chi phí tài chính trong công tác xây dựng, mà là chi phí cơ hội mà Phú Quốc có thể đánh mất nếu các dự án không kịp về đích. APEC 2027 không chỉ gói gọn trong các phiên họp chính thức, mà còn là chuỗi hoạt động bên lề quy mô lớn, từ kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, quảng bá điểm đến. Ở đó, mỗi công trình, mỗi dự án đều là mắt xích không thể thiếu, tạo hệ sinh thái hoàn chỉnh để giới thiệu một Phú Quốc hiện đại, hấp dẫn, đáng đầu tư trong mắt bạn bè quốc tế.

Một bài học lớn, tại APEC 2025 ở Gyeongju (Hàn Quốc)đã bị truyền thông quốc tế lên tiếng về hạ tầng dịch vụ lưu trú và điều kiện sinh hoạt cơ bản không đáp ứng cho hàng nghìn cảnh sát của quốc gia này làm nhiệm vụ trong sự kiện. Trước sự kiện, Hàn Quốc từng phải huy động mọi nguồn lực, bố trí khoảng 9.300 phòng nghỉ tại hơn 100 cơ sở lưu trú ở các thành phố lân cận và tính tới phương án dùng cả du thuyền làm nơi ở tạm thời cho các đoàn tham dự do số lượng khách quốc tế vượt xa sức chứa của hệ thống phòng nghỉ địa phương. Điều này cho thấy ngay cả với kinh nghiệm và nguồn lực dồi dào, việc ứng phó với nhu cầu hạ tầng và dịch vụ cho APEC 2027 cũng là bài toán đau đầu. 

Phú Quốc đang đứng trước những điều kiện thuận lợi hơn, khi hệ thống dự án đã được xác định rõ, nguồn lực đầu tư lớn đã được huy động và sự quan tâm, chỉ đạo từ Trung ương dành cho APEC 2027 ngày càng rõ nét. Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng không chỉ để bảo đảm tiến độ các dự án, mà còn là cách để Phú Quốc góp phần gìn giữ uy tín, hình ảnh và niềm tự hào của Việt Nam trên trường quốc tế khi đăng cai APEC 2027.