Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, tận dụng hiệu quả các FTA

Ngày 12/3, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026. Với chủ đề Giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng ngân sách quốc nội (GDP) năm 2026, hội nghị tập trung trao đổi các giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 15-16% so với năm 2026, tương ứng với kim ngạch dự kiến 546-550 tỷ USD.

Tại hội nghị, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, Bộ Công Thương xác định hoạt động xúc tiến thương mại và vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài là yếu tố quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15–16% trong năm 2026.

Theo Cục Xúc tiến thương mại, các phiên giao ban định kỳ từ năm 2022 giữa cơ quan quản lý trong nước với hơn 60 Thương vụ, chi nhánh Thương vụ đã trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp, hiệp hội, địa phương với thị trường quốc tế, hỗ trợ mở rộng thị trường, đặc biệt đối với các mặt hàng nông sản theo mùa vụ.

Bên cạnh xúc tiến giao thương, các Thương vụ còn đóng vai trò cập nhật thông tin thị trường, chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật và xu hướng tiêu dùng, giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh chiến lược xuất khẩu.

Trong hai tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng tích cực tại nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Mexico, Canada, Chile, Argentina, Colombia; các thị trường châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc; cùng một số thị trường Trung Đông và châu Phi như UAE, Saudi Arabia, Ghana, Kenya.

Ông Bùi Huy Sơn, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết các chỉ tiêu của ngành Công Thương năm 2026 được Chính phủ giao gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, góp phần thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030.

2 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt khoảng 76,4 tỷ USD, tăng 18,3%. Nhập khẩu đạt khoảng 79,3 tỷ USD, tăng 26,3%, khiến cán cân thương mại tạm thời thâm hụt khoảng 2,9 tỷ USD, chủ yếu do doanh nghiệp tăng nhập máy móc, nguyên liệu phục vụ sản xuất. Thị trường trong nước cũng duy trì tăng trưởng khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,4%, song vẫn thấp hơn mục tiêu 13–15% của năm 2026.

Theo ông Bùi Huy Sơn, dù kết quả đầu năm tích cực, ngành Công Thương vẫn đối mặt áp lực lớn để hoàn thành các mục tiêu đề ra. Trong đó, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò kết nối thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đại diện phía Thương vụ, ông Đỗ Ngọc Hưng, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, việc nhìn nhận thị trường Hoa Kỳ cần đặt trong tổng thể các yếu tố kinh tế, địa chính trị và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về tổng thể, trao đổi thương mại hàng hóa Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Hoa Kỳ hiện nay gồm máy móc thiết bị điện tử, máy móc cơ khí, dệt may, đồ gỗ nội thất, giày dép và nhiều sản phẩm công nghiệp tiêu dùng khác. Điều này cho thấy cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đang có xu hướng mở rộng theo hướng gia tăng tỷ trọng các nhóm hàng công nghiệp chế biến và sản phẩm công nghệ, bên cạnh các mặt hàng tiêu dùng truyền thống.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đạt được một số kết quả tích cực trong xử lý vụ việc phòng vệ thương mại, góp phần duy trì lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp tại thị trường Hoa Kỳ. Theo ông Hưng, nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vẫn duy trì vị thế đáng kể tại thị trường này, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

"Thời gian tới cần tiếp tục tăng cường cung cấp thông tin thị trường chuyên sâu, đồng thời cảnh báo sớm các thay đổi chính sách và các vụ việc điều tra thương mại nhằm giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó và khai thác hiệu quả hơn thị trường Hoa Kỳ", ông Đỗ Ngọc Hưng nhấn mạnh.

Theo Tham tán Thương mại Việt Nam tại EU Trần Ngọc Quân, Việt Nam đang có lợi thế lớn tại thị trường EU nhờ Hiệp định EVFTA. Sau 6 năm thực thi, hơn 80% dòng thuế đối với hàng hóa Việt Nam đã được cắt giảm, tạo khoảng “cửa sổ vàng” 3–5 năm để doanh nghiệp gia tăng thị phần trước khi EU ký thêm FTA với các đối tác khác.

Tuy nhiên, EU đang siết chặt các quy định về phát triển bền vững, như cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới (CBAM), quy định chống phá rừng (EUDR) và các tiêu chuẩn về kinh tế tuần hoàn, thiết kế sinh thái. Đồng thời, nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại và kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu cũng có xu hướng gia tăng.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, quản lý chặt nguồn gốc nguyên liệu, tuân thủ các quy định môi trường và tăng cường xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu tại EU. Việc tận dụng hiệu quả EVFTA trong giai đoạn hiện nay được xem là yếu tố quan trọng để mở rộng thị phần tại một trong những thị trường lớn và ổn định nhất thế giới.

Để duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thương mại toàn cầu, phối hợp với các bộ, ngành triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sản xuất, tài chính, tín dụng và logistics; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về quản lý ngoại thương.

Cục Xuất nhập khẩu đề xuất tăng cường vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong thúc đẩy xuất khẩu, trong đó Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giao chỉ tiêu (KPI) cho từng Thương vụ theo từng khu vực thị trường. Các Thương vụ sẽ phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và tận dụng hiệu quả các FTA; đồng thời chủ động đề xuất thị trường mới khi xuất khẩu tại một số thị trường có dấu hiệu suy giảm.