Nên điều chỉnh linh hoạt để gỡ khó cho người lao động F0

Làm thế nào để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, trong khi vẫn tuân thủ các quy định của pháp luật, xung quanh vấn đề này, chuyên mục “Trò chuyện Chủ nhật” tuần này, PV đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Hồng Quang, Phó ban Chính sách – Pháp luật (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam).

PV: Hiện mỗi ngày cả nước đang có cả trăm nghìn ca nhiễm, trong đó không ít là công nhân lao động, ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp. Ông có thể cho biết, qua nắm bắt của hệ thống công đoàn, tình hình nhiễm COVID-19 của đội ngũ công nhân, người lao động trên cả nước hiện nay ra sao thưa ông?

Ông Vũ Hồng Quang: Sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần - 2022, số ca mắc COVID-19 tại nhiều địa phương tăng cao, trong đó có không ít người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp, công nhân lao động tại các khu công nghiệp. Chúng tôi chưa có con số chính xác về số ca nhiễm COVID-19 là công nhân lao động, tuy nhiên theo báo cáo chưa đầy đủ từ các cấp công đoàn, hiện tại có hàng trăm nghìn người lao động đang thực hiện cách ly y tế theo quy định để điều trị do mắc bệnh COVID-19 (F0) và tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm bệnh COVID-19 (F1). Đơn cử như có thời điểm tại Hải Phòng có đến 42.000 công nhân, người lao động bị nhiễm COVID-19, tỉnh Bắc Giang cũng có đến 22.000 người…

Nhiều doanh nghiệp, cơ quan số người lao động phải nghỉ theo quy định thường xuyên chiếm khoảng từ 10-30% , đặc biệt có những doanh nghiệp số người nghỉ luân phiên vì dịch bệnh lên tới 50% do nhiễm F0 và liên quan F1. Đây là một khó khăn vô cùng lớn cho các doanh nghiệp trong việc đảm bảo số lượng người lao động thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhất là khi có các đơn hàng với đối tác và trong quá trình phục hồi sản xuất.

PV: Trong số những người mắc COVID-19 có số lượng lớn là người lao động có tham gia BHXH. Tuy nhiên, hiện nay có một số vướng mắc phát sinh liên quan đến hoàn thiện thủ tục để người lao động sớm được nhận đầy đủ quyền lợi chính đáng. Theo thông tin của chúng tôi, tổ chức công đoàn cũng đã nhận được phản ánh từ các cấp công đoàn và người lao động. Ông có thể nói rõ hơn về vấn đề này không?

Ông Vũ Hồng Quang: Thời gian qua, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tiếp nhận nhiều ý kiến phản ánh từ người lao động và các cấp công đoàn về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện hồ sơ để hưởng chế độ BHXH do dịch COVID-19, trong đó khó khăn lớn nhất là giấy chứng nhận hoàn thành cách ly y tế, điều trị tại nhà hoặc giấy chứng nhận ra viện hiện cấp cho người lao động là F0 không đúng với mẫu giấy chứng nhận hưởng BHXH theo Thông tư số 56/2017/TT-BYT của Bộ Y tế. Điều đó dẫn đến việc Cơ quan Bảo hiểm xã hội không thể chi trả chế độ cho người lao động theo quy định. Ngoài ra, lao động là F0 xác định dương tính qua test nhanh hoặc xét nghiệm RT-PCR thường điều trị khỏi bệnh rồi mới đến trạm y tế xã, phường, thị trấn để xin giấy xác nhận dẫn tới ngày cấp không trùng với thời điểm nghỉ việc để điều trị bệnh. Việc này không đảm bảo quy định theo Thông tư 56/2017/TT-BYT khi giấy chứng nhận hưởng BHXH phải được cấp trước hoặc trùng với thời gian người lao động khám, chữa bệnh, ra viện hoặc nghỉ ốm.

PV: Ông có thể giải thích thêm về việc tại sao lại phát sinh những vướng mắc này hiện nay, thưa ông?

Ông Vũ Hồng Quang: Theo phản ánh mà chúng tôi nhận được từ phía công nhân, người lao động là khi tự xét nghiệm và phát hiện mình mắc bệnh COVID-19, họ ra trạm y tế xã, phường nơi tạm trú để khai báo và xin giấy xác nhận F0 gửi công ty để xin nghỉ làm thì nhiều nơi trạm y tế xã, phường bị quá tải, không kịp xác nhận khiến người lao động phải đi lại nhiều lần gây mất an toàn trong công tác phòng chống dịch. Một số nơi hướng dẫn người lao động về cơ sở y tế của Khu công nghiệp, một số nơi lại hướng dẫn về công ty để khai báo, có nơi lại yêu cầu về nơi đăng ký thường trú (rất khó khăn đối với người lao động ngoại tỉnh) để làm thủ tục xin cấp giấy xác nhận F0. Việc không xin được giấy xác nhận F0 sẽ dẫn tới sau này khỏi bệnh, người lao động cũng khó có thể xin được “giấy chứng nhận nghỉ hưởng BHXH”.

Trên thực tế, đã có nhiều trường hợp F0 điều trị tại nhà hiện nay chỉ có “giấy xác nhận hoàn thành thời gian cách ly” mà chưa được cấp “giấy chứng nhận nghỉ hưởng BHXH” để làm cơ sở hưởng trợ cấp ốm đau theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Nhiều người lao động bị nhiễm COVID-19 đang phải nghỉ việc và bị trừ vào số ngày nghỉ phép năm. Một số doanh nghiệp không trừ vào phép năm mà trừ trực tiếp vào lương của người lao động đối với những ngày nghỉ việc điều trị COVID-19. Điều này đang khiến người lao động hoang mang, lo lắng và có thể là nguyên nhân khiến kẻ xấu và các thế lực thù địch lợi dụng xúi giục người lao động ngừng việc tập thể hoặc đình công, gây mất an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn các tỉnh, thành phố có đông công nhân lao động.

PV: Theo như ông nói thì những phát sinh này đang gây ra nhiều phiền hà cho người lao động, theo quan điểm của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam những vấn đề này cần được giải quyết thế nào để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động?

Ông Vũ Hồng Quang: Theo quy định tại khoản 1,2 Điều 100 Luật BHXH, để được hưởng BHXH khi nghỉ chế độ ốm đau, người điều trị nội trú cần có giấy ra viện và người điều trị ngoại trú cần có giấy nghỉ việc hưởng BHXH. Việc cấp giấy ra viện với các F0 cơ bản thuận lợi nếu có đủ giấy tờ và BHXH Việt Nam đã giải quyết chế độ cho nhiều trường hợp có giấy ra viện. Tuy nhiên, vướng mắc hiện nay ở chỗ đa số trường hợp F0 có triệu chứng nhẹ, không bắt buộc phải tới cơ sở khám, chữa bệnh mà có thể điều trị tại nhà nhưng việc cấp các giấy tờ làm hồ sơ căn cứ hưởng BHXH với người điều trị tại nhà lại chưa có quy định trong các văn bản pháp luật.

Thực tế tại một số địa phương, nhiều lao động mắc COVID-19 tự điều trị tại nhà đang gặp khó khăn khi xin giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH để làm căn cứ hưởng chế độ ốm đau vì thủ tục rườm rà, mất nhiều thời gian. Cụ thể như việc xin cấp giấy xác nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội do Trung tâm y tế cấp huyện thực hiện, trong khi các Trạm y tế cấp xã chỉ cấp giấy xác nhận hoàn thành cách ly hoặc giấy hoàn thành điều trị COVID-19 tại nhà. Người lao động không thể sử dụng giấy xác nhận của Trạm y tế cấp xã để tiến hành các thủ tục hưởng BHXH.

Hiện nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã có Nghị quyết số 12/2021/UBTVQH15 về việc cho phép thực hiện một số cơ chế, chính sách trong lĩnh vực y tế để phục vụ công tác phòng, chống dịch COVID-19 và các quy định của pháp luật hiện hành khác. Chúng tôi cho rằng, Bộ Y tế cần sớm có hướng dẫn cơ sở khám chữa bệnh và Bảo hiểm xã hội Việt Nam cần thống nhất giấy tờ phù hợp, có giá trị thanh toán như giấy nghỉ ốm, giấy xác nhận hoàn thành cách ly, điều trị COVID-19, nhằm giảm phát sinh thủ tục hành chính, giảm áp lực cho lực lượng y tế địa phương, đảm bảo các quy định phù hợp tình hình thực tế.

Có thể nghiên cứu lấy một mốc thông thường được nghỉ 10 ngày hưởng bảo hiểm xã hội kể từ ngày được cơ quan quản lý nhà nước cấp xã (ủy ban nhân dân, trạm y tế….) ra quyết định cách ly, chứng nhận F0 làm căn cứ giải quyết BHXH, trường hợp thực tế phải nghỉ điều trị trên 10 ngày mới cần có giấy xác nhận hoàn thành cách ly (hoặc giấy ra viện). Như vậy sẽ giảm tải rất nhiều về thủ tục hành chính rườm rà, áp lực cho các lực lượng chức năng và khó khăn đối với người lao động mắc dịch bệnh!

PV: Có nghĩa là chúng ta có nên tạm thời có những điều chỉnh linh hoạt để gỡ khó cho người lao động?

Ông Vũ Hồng Quang: Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng trong lúc dịch dã, khó khăn hiện nay, các cơ quan có thẩm quyền cần có sự linh hoạt, cải cách thủ tục trong cấp hồ sơ giấy tờ để nhanh chóng giải quyết quyền lợi cho người lao động.

Qua theo dõi, nắm bắt thông tin, chúng tôi được biết: Bộ Y tế vừa có văn bản đề xuất Thủ tướng Chính phủ về giải quyết các vướng mắc chi trả chế độ nghỉ việc hưởng BHXH cho người bệnh mắc COVID-19, theo đó Bộ Y tế đề xuất Chính phủ ban hành nghị quyết công nhận 7 loại giấy tờ có giá trị như giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH, để Cơ quan BHXH làm hồ sơ hưởng chế độ ốm đau đối với người lao động mắc COVID-19.

Trong trường hợp không ban hành nghị quyết, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Y tế được phép công nhận 7 loại giấy tờ nêu trên có giá trị như giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH và quy định mẫu, thẩm quyền cấp 7 loại giấy tờ nêu trên vào thông tư sửa đổi bổ sung thông tư số 56/2017/TT-BYT.

Thiết nghĩ, những đề xuất trên là hoàn toàn phù hợp, góp phần giải quyết những vướng mắc, giảm thủ tục hành chính, giải quyết kịp thời chế độ BHXH cho người lao động, nhưng vẫn đảm bảo thực hiện đúng các quy định của pháp luật và phù hợp với bối cảnh dịch COVID-19 đang diễn ra phức tạp ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước hiện nay.

PV: Thời gian tới, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ có thêm những kiến nghị, tham mưu như thế nào với các bộ ngành, Chính phủ để điều chỉnh, tháo gỡ những vướng mắc này về lâu dài thưa ông?

Ông Vũ Hồng Quang: Ngay khi nhận được phản ánh của người lao động, ngày 5/3, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã có kiến nghị với Bộ Y tế về việc chỉ đạo, hướng dẫn giải quyết kịp thời việc xác nhận người lao động bị nhiễm COVID-19, tránh trường hợp người lao động phải đi lại nhiều lần và gây mất an toàn trong công tác phòng chống dịch. Trường hợp các cơ sở y tế có thẩm quyền bị quá tải, đề nghị xem xét việc ứng dụng công nghệ thông tin để người lao động tự đăng ký, khai báo ca bệnh F0 hoặc có giải pháp tăng cường sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn để có thêm nguồn lực cho công tác này. Bên cạnh đó, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng đề nghị Bộ Y tế Khẩn trương ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 56/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017 của Bộ Y tế để hướng dẫn hồ sơ thủ tục hưởng trợ cấp ốm đau cho phù hợp với tình hình thực tế công tác phòng chống dịch COVID-19 hiện nay và đảm bảo quyền lợi BHXH của người lao động. Trường hợp chưa thể ban hành ngay Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 56/2017/TT-BYT trong đầu tháng 3 năm 2022, đề nghị có văn bản hoặc họp báo để thông tin, giải thích các thắc mắc về chế độ chính sách cho người bị mắc COVID-19, để họ yên tâm điều trị bệnh, tránh tình trạng người lao động hoang mang, lo lắng do thiếu thông tin như hiện nay

 Để đảm bảo quyền lợi, giải quyết kịp thời chế độ BHXH của người lao động nhưng vẫn đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật và phù hợp với bối cảnh dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, thời gian tới Tổng Liên đoàn đề nghị Bộ Y tế phối hợp với các cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu, hướng dẫn, sửa đổi các văn bản pháp luật theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành văn bản để giải quyết các vấn đề chưa được quy định trong các văn bản luật hoặc cần thực hiện khác với quy định của luật, bảo đảm phù hợp với thực tiễn, sớm tháo gỡ vướng mắc, tạo thuận lợi cho công tác điều trị người mắc COVID-19.

PV: Xin cảm ơn ông!