Quy định mới về trái phiếu doanh nghiệp có “làm khó” nhà đầu tư?
Nghị định 65/2022/NĐ-CP sửa đổi bổ sung Nghị định 153 về chào bán trái phiếu riêng lẻ (Nghị định 65) được kỳ vọng sẽ làm tăng tính minh bạch, lành mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN).
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, Nghị định 65 sẽ khiến nhiều doanh nghiệp bất động sản phải rời cuộc chơi, cùng với đó, nhiều nhà đầu tư cũng sẽ “bị loại”. Đây là vấn đề đáng chú ý được đưa ra tại Đối thoại chuyên đề “Bước ngoặt thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau Nghị định 65/2022/NĐ-CP” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức ngày 30/9.
Trả lời những lo ngại này của thị trường, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính (Bộ Tài chính) khẳng định, Nghị định 65 không áp đặt thêm các điều kiện mới với phát hành TPDN riêng lẻ, chỉ tăng cường các điều kiện về công bố thông tin, giúp minh bạch hơn.
“Tất nhiên, để đáp ứng các yêu cầu mới, DN phát hành phải triển khai thêm một số công việc, tăng thêm chi phí để phát hành. Nhưng, đây là điều cần thiết để xây dựng một thị trường trái phiếu minh bạch hơn trong tương lai. Với các quy định như vậy, những DN nào đã công bố thông tin một cách minh bạch vẫn có thể tiếp tục phát hành trái phiếu để huy động được, nhất là đối với những DN có những dự án tốt, có sức khỏe tài chính và tình hình sản xuất kinh doanh tốt. Một số DN sẽ chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, DN không thể coi trái phiếu riêng lẻ là kênh huy động vốn duy nhất. Những lúc như thế này, DN sẽ phải tính toán các kênh huy động hiệu quả khác”, ông Dương nói.
Cùng với nhà cung cấp là DN, các nhà đầu tư cũng được cho là sẽ bị “lược bớt” trong thời gian tới. Theo phân tích của giới chuyên gia, với những tiêu chí dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp hiện nay quá cao, số lượng nhà đầu tư cá nhân trên thị trường sẽ giảm mạnh, kéo theo sự sụt giảm của doanh số phát hành trên thị trường TPDN, khó tăng trưởng tốt như các năm trước. Đánh giá về khía cạnh này, TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, các quy định trong Nghị định 65 tương đồng với các thông lệ quốc tế, dù với khu vực nhà đầu tư cá nhân có sự thắt chặt lại. “Tôi mong muốn rằng, khu vực phát hành TPDN riêng lẻ sẽ ngày càng thu hẹp lại, chuyển hẳn sang khu vực phát hành sang công chúng. Bởi vì đó là khu vực mà chúng ta có thể huy động vốn dễ dàng hơn và giám sát chặt chẽ hơn. Đó cũng là nơi mà xếp hạng tín nhiệm phát huy được hiệu lực”, ông Nghĩa nhận định.
Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT Fiin Group cho rằng, các quy định này trước mắt sẽ ảnh hưởng cầu trái phiếu trong ngắn hạn. Bởi vì theo thống kê của Bộ Tài chính, số dư cuối tháng 7 cả thứ cấp và mua trực tiếp thông qua phân phối, nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 32%/tổng khối lượng trái phiếu đang lưu hành. Với Nghị định 65, kỳ vọng nhà đầu tư cá nhân tham gia nắm giữ 20% khối lượng phát hành cũng là rất khó.
Bổ sung thêm, ông Nguyễn Hoàng Dương chỉ ra một trong những rủi ro lớn trên thị trường, đó là nhà đầu tư cá nhân rất hạn chế về việc đánh giá rủi ro nhưng vẫn quyết định đầu tư vào TPDN chỉ vì lợi tức, lợi nhuận cao. Nghị định 65 sửa về quy định nhà đầu tư để khắc phục những hạn chế, những rủi ro, hạn chế sự tiếp cận của những nhà đầu tư không có năng lực đánh giá rủi ro tham gia vào kênh này. Nhà đầu tư khi bị hạn chế sẽ tìm kiếm các kênh đầu tư khác, bởi TPDN không phải một kênh đầu tư duy nhất, và hoàn toàn có thể lựa chọn những kênh đầu tư ít rủi ro hơn.
“Khi thay đổi chính sách chắc chắn sẽ tác động đến nhà đầu tư mua TPDN và nhà đầu tư cá nhân có thể sẽ giảm đi, thế nhưng cùng với việc minh bạch thông tin trên thị trường, chuẩn hóa các quy định về phát hành trái phiếu, việc thiết lập thị trường thứ cấp, tôi nghĩ thị trường sẽ sinh ra, thu hút thêm một bộ phận nhà đầu tư mới mà thị trường tài chính hướng đến, đó là các nhà đầu tư chuyên nghiệp, nhà đầu tư có tổ chức. Đấy là mục tiêu tốt hơn, thay vì chỉ tập trung vào các nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư nhỏ lẻ để phát hành”, ông Dương phân tích.