Sẽ thu hẹp quy định về mục đích phát hành trái phiếu doanh nghiệp
Bộ Tài chính cho biết một trong những đề xuất để quản lý thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) trong thời gian tới là sẽ thu hẹp quy định về mục đích phát hành trái phiếu nhằm hạn chế việc chuyển nhượng vốn lòng vòng, gây thiếu minh bạch và khó khăn cho nhà đầu tư khi đánh giá rủi ro của trái phiếu và doanh nghiệp phát hành.
Theo thống kê của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và Ủy ban chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), năm 2021, tổng giá trị TPDN đăng ký phát hành đạt 837.128 tỷ đồng và giá trị thực tế phát hành đạt 640.080 tỷ đồng, tăng 37,11% so với năm 2020 (466.826 tỷ đồng). Trong Quý I/2022, tổng giá trị đăng ký phát hành là 82.180 tỷ đồng, tổng giá trị thực tế phát hành là 110.237 tỷ đồng.
Như vậy, trong năm 2021 và Quý I/2022, tổng giá trị đăng ký phát hành là 919.308 tỷ đồng, tổng giá trị thực tế phát hành là 750.317 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ đạt 710.685 tỷ đồng (chiếm 94,7%) và phát hành ra công chúng đạt 39.632 tỷ đồng (chiếm 5,3%).
“Trong bối cảnh thị trường TPDN có dấu hiệu phát triển nóng, để ổn định thị trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính liên tục chỉ đạo các cơ quan chức năng thuộc ngành Tài chính tăng cường công tác thanh tra, giám sát, nhằm chấn chỉnh và xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động phát hành và cung cấp dịch vụ về TPDN, đã tổ chức các đoàn kiểm tra tại 9 công ty chứng khoán và 2 doanh nghiệp phát hành.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra, UBCKNN đã ban hành 3 Quyết định xử phạt đối với 2 doanh nghiệp bất động sản phát hành trái phiếu và 1 công ty chứng khoán cung cấp dịch vụ về TPDN. Bộ Tài chính đang chỉ đạo UBCKNN tiếp tục tăng cường thanh tra, giám sát các doanh nghiệp phát hành, các tổ chức tư vấn phát hành, đại lý phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ cho các đợt chào bán TPDN để kịp thời chấn chính, ngăn ngừa các hành vi sai phạm; trường hợp phát hiện vi phạm sẽ xử lý nghiêm theo đúng thẩm quyền và quy định của pháp luật”, Bộ Tài chính cho biết.
Nói thêm về các giải pháp ổn định thị trường TPDN, Bộ Tài chính cho biết Luật Chứng khoán năm 2019, Luật Doanh nghiệp năm 2020 có hiệu lực từ 1/1/2021 và các Nghị định hướng dẫn đã quy định theo hướng quản lý tách biệt giữa phát hành riêng lẻ với phát hành TPDN ra công chúng. Theo đó, TPDN phát hành riêng lẻ chỉ được bán và giao dịch trong phạm vi nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp theo hình thức tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm, cơ quan quản lý không cấp phép phát hành.
Doanh nghiệp phát hành phải thực hiện công bố thông tin đầy đủ, trung thực cho nhà đầu tư, công bố thông tin cho Sở Giao dịch chứng khoán đồng thời có trách nhiệm sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả gốc và lãi trái phiếu đúng hạn; các văn bản pháp luật của tổ chức tư vấn phát hành và các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng quy định rõ trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin minh bạch và tuyệt đối tuân thủ quy định của pháp luật. Đối với phát hành TPDN ra công chúng, được phép bán cho mọi đối tượng nhà đầu tư (bao gồm cả nhà đầu tư cá nhân) nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật và phải được UBCKNN cấp phép trước khi phát hành.
Sau 1 năm triển khai các quy định mới về phát hành TPDN tại Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và các Nghị định hướng dẫn, Bộ Tài chính đã đánh giá, rà soát và xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 153/2020/NĐ-CP theo hướng tăng cường tính công khai, minh bạch, giảm thiểu các rủi ro phát sinh nhằm mục tiêu phát triển thị trường TPDN bền vững. Một số chính sách đang đề xuất bao gồm thu hẹp quy định về mục đích phát hành trái phiếu nhằm hạn chế việc chuyển nhượng vốn lòng vòng, gây thiếu minh bạch và khó khăn cho nhà đầu tư khi đánh giá rủi ro của TPDN phát hành.
Thứ 2, hướng dẫn cụ thể về điều kiện phát hành và hồ sơ chào bán trong đó có yêu cầu về tỷ lệ an toàn tài chính khi phát hành trái phiếu, tổ chức đại diện người sở hữu trái phiếu, ngân hàng quản lý tài khoản tiền thu được từ phát hành trái phiếu.
Thứ 3, quy định rõ loại trái phiếu nhà đầu tư cá nhân được mua và giao dịch nhằm định hướng nhà đầu tư cá nhân mua các TPDN có tính an toàn và công khai, minh bạch hơn.
Thứ 4, bổ sung các quy định để đẩy nhanh việc thiết lập thị trường giao dịch TPDN riêng lẻ tại Sở giao dịch chứng khoán cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và bổ sung quy định về trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm chấn chỉnh các tổ chức cung cấp dịch vụ và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp.
Hiện nay, Nghị định đang được hoàn thiện để gửi Bộ Tư pháp thẩm định trình Chính phủ ban hành. Đồng thời, Bộ Tài chính chỉ đạo UBCKNN xây dựng Thông tư giao dịch trái phiếu riêng lẻ, rà soát để sửa đổi một số quy định tại Luật Chứng khoán (khái niệm nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn phát hành, đại lý, đấu thầu, bảo lãnh, đăng ký, lưu ký trái phiếu và đại diện người sở hữu trái phiếu) để tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường tính công khai minh bạch và giảm thiểu các rủi ro đối với thị trường TPDN.