Vai trò tiên phong của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu và kinh tế số
Chiều 3/6, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC), Viện Sáng kiến Việt Nam (IVI) và Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) đã phối hợp tổ chức tọa đàm chuyên đề “Cập nhật xu thế thương mại và công nghệ số toàn cầu”.
Tọa đàm có sự tham gia các diễn giả hàng đầu trong lĩnh vực chính sách, kinh tế và công nghệ của Việt Nam, Hoa Kỳ, Úc,… cùng với đại diện hơn 150 doanh nghiệp.
Phát biểu khai mạc tại tọa đàm, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC khẳng định, trong bối cảnh kinh tế thế giới đang trải qua nhiều biến động, đặc biệt dưới tác động từ các chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, căng thẳng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thích ứng nhanh và tái định vị chiến lược phát triển.
Hoa Kỳ vẫn duy trì vị thế là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với giá trị thặng dư thương mại liên tục tăng từ khoảng 63,4 tỷ USD vào năm 2020 lên gần 106 tỷ USD vào năm 2024. Tuy nhiên, cùng với nhiều quốc gia, Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ bị áp thuế đối ứng từ phía Hoa Kỳ.
Trước tình hình này, Chính phủ Việt Nam đang tập trung chuẩn bị các giải pháp trọng tâm bao gồm việc khai thác hiệu quả thị trường trong nước, tăng cường kiểm tra giám sát nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam và Hoa Kỳ triển khai các dự án đầu tư, và khẩn trương ký kết, triển khai các hợp đồng mua bán hàng hóa với phía Hoa Kỳ.
Đặc biệt, Việt Nam đang tích cực tận dụng cơ hội từ 17 Hiệp định thương mại tự do đã ký kết với hơn 60 nền kinh tế trên thế giới.
Tiến sĩ Trần Ngọc Anh, Giáo sư Đại học Indiana (Hoa Kỳ) và Chủ tịch Vietnam Initiative cho rằng, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ đang có xu hướng tăng trở lại. Mức thuế quan của Hoa Kỳ áp dụng đối với hàng hóa từ Trung Quốc đã tăng vọt và duy trì ở mức cao kể từ khoảng năm 2018 - 2019 trở về sau. Trong khi đó, mức thuế áp dụng cho hàng hóa Việt Nam nhìn chung đang trên đà giảm trong giai đoạn 2016 - 2024.
Tiến sĩ Trần Ngọc Anh nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh này, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn cho các hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Trong ngành đồ gỗ, nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Việt Nam đã tăng đáng kể và thậm chí tiến sát với lượng nhập của Trung Quốc trong những năm gần đây. Tương tự, ngành may mặc của Việt Nam cũng duy trì được sự ổn định trong xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Ngay cả trong lĩnh vực bán dẫn từ năm 2020 trở đi, dù Việt Nam có thị phần lớn hơn, nhưng mức thuế quan áp dụng cho các sản phẩm từ Việt Nam cũng ở mức rất thấp so với Trung Quốc. Việt Nam vẫn có những lợi thế nhất định để thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu sang Hoa Kỳ.
Bà Dương Hồng Loan, Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp một thách thức lớn khi 44% lao động không thành thạo các kỹ năng số dù ở mức cơ bản đến mức thấp và 37% lao động chỉ thành thạo ở mức thấp. Đáng chú ý, 43% người lao động không có bất cứ kỹ năng số nâng cao nào. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân lực công nghệ thông tin trong đội ngũ của doanh nghiệp. Hiện tại, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ chỉ chiếm 27,6% vào năm 2023. Hơn 60% doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn trong chuyển đổi số. Các doanh nghiệp đang đối mặt với sự thiếu hụt lớn về kỹ năng liên quan đến dữ liệu, bảo mật và tự động hoá.
Để giải quyết vấn đề này, bà Loan đề xuất một giải pháp chiến lược nâng cao năng lực số bao gồm bốn điểm chính: xây dựng khung năng lực số, thiết kế lộ trình học tập theo nhóm nhân sự, xây dựng văn hoá học tập trong doanh nghiệp và đào tạo chuyên sâu các kỹ năng công nghệ.