Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Đồng vốn bền bỉ bồi đắp cù lao

Về xã đảo Mỹ Hòa Hưng (An Giang) những ngày này, cảm nhận đầu tiên của chúng tôi không còn là một cù lao cách trở, mà là nhịp sống đã đổi khác rõ rệt so với 15 - 20 năm trước. Từ bến phà Ô Môi nhìn vào, những con đường bê tông chạy dài qua các ấp, đường hoa nông thôn mới nối tiếp nhau, điện lưới và nước sạch đã phủ kín đến tận những khu dân cư từng mang tiếng “ba không, bốn thiếu”.

Theo các cán bộ cơ sở và người dân, sức bật của cù lao có phần đóng góp lớn từ tín dụng chính sách. Suốt nhiều năm qua, nguồn vốn từ chi nhánh NHCSXH tỉnh An Giang đã bền bỉ “gõ cửa” từng nông hộ, đi vào những nhu cầu nhỏ nhưng thiết thực của đời sống, qua đó tạo lập sinh kế và phát triển sản xuất.

Ông Nguyễn Minh Tuấn (Sáu Tuấn) - Chi hội trưởng Hội Nông dân ấp Mỹ Thạnh cho biết: Cồn Phó Ba trước đây là một cù lao tách biệt, khoảng 400 hộ dân sinh sống chủ yếu bằng chài lưới, làm vườn và lao động thuê. Cuộc sống bấp bênh, người dân luôn nơm nớp nỗi lo sạt lở. Nhưng từ khi bắt nhịp được với dòng vốn tín dụng chính sách quay vòng, hầu như gia đình nào cũng tiếp cận được vốn, từ nước sạch, giải quyết việc làm đến nhà ở. Bà con sử dụng vốn hiệu quả. Nhất là từ khi có điện, có nước sạch, nhiều hộ mạnh dạn nuôi cá lồng bè, trồng cây lâu năm, thu nhập tăng 4 - 5 lần so với trước.

Không chỉ giúp người dân thoát nghèo, dòng vốn tín dụng chính sách tại xã Mỹ Hòa Hưng còn nuôi dưỡng nhiều mô hình làm ăn quy mô hơn với những cây con đặc sản của xứ cù lao sông nước. Tại ấp Mỹ An 2, anh Hồ Quốc Tuấn (Tuấn “sơ ri”) là một ví dụ tiêu biểu. Từ trăn trở đất cồn thường xuyên ngập nước, trồng lúa kém hiệu quả, anh tìm đến giống sơ ri Tầm Phao ở Sóc Trăng, mang về trồng thử. Từ vài chục gốc ban đầu, anh tự mày mò kỹ thuật, học cách chăm sóc, rồi mở rộng dần khi có vốn.

Anh Tuấn kể, năm 2011, lũ lớn cuốn sạch vườn cây. Trong thời điểm khó khăn đó, NHCSXH tiếp tục hỗ trợ vốn để anh nâng bờ bao, dựng lại vườn. Từ đó, anh không chỉ trồng cây mà còn mở thêm không gian du lịch sinh thái, chế biến các sản phẩm như: rượu, siro sơ ri, từng bước hướng tới OCOP.

Câu chuyện của Tuấn “sơ ri” không phải cá biệt. Đi dọc các ấp từ Mỹ An, Mỹ Thạnh đến Mỹ Long, có thể thấy dòng vốn tín dụng chính sách đang “len” vào từng sinh kế rất cụ thể. Ở ấp Mỹ Long 2, chị Nguyễn Thị Thái Huyền bắt đầu với sản phẩm sa tế ớt quy mô gia đình, sau đó vay vốn NHCSXH để đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất, chuẩn hóa quy trình. Đến nay, sản phẩm đã được công nhận OCOP 3 sao, trở thành một trong những sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Ở những xóm khác, nghề làm nhang, trồng hoa kiểng, trồng ớt… vốn tồn tại qua nhiều thế hệ nhưng trước đây chủ yếu cầm chừng. Nay nhờ đồng vốn tín dụng chính sách, nhiều hộ đã mạnh dạn đầu tư bài bản hơn, tham gia các tổ hợp tác để nâng cao năng suất và sản lượng.

Chị Phạm Thị Thúy Huỳnh - Cán bộ MTTQ Việt Nam xã Mỹ Hòa Hưng cho biết: Dòng vốn tín dụng chính sách đi vào từng hộ dân, quay vòng suốt nhiều năm đã tạo sức bật cộng hưởng cho toàn xã. Những làng nghề làm nhang, trồng hoa kiểng ở cù lao Ông Hổ vì thế phát triển khá mạnh; nhiều gia đình không chỉ giữ nghề mà còn mở thêm không gian cho khách tham quan, trải nghiệm.

Sinh kế vùng rốn lũ

Xã Đắk Lua (Đồng Nai), nơi cái nghèo gắn với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của vùng bìa rừng đầu nguồn sông Đồng Nai - địa bàn từng nhiều năm được xem là “rốn lũ”, đường sá cách trở, mùa mưa kéo dài, dân cư phân tán thành nhiều cụm nhỏ rải rác ven rừng. Trong bối cảnh đó, tín dụng chính sách không xuất hiện như một “cú hích” lớn, mà đi vào đời sống theo cách chậm và sát, bắt đầu từ những nhu cầu căn bản nhất. Ở nhiều ấp, câu chuyện không phải là “trồng cây gì, nuôi con gì”, mà là làm sao có được một nền nhà đủ cao để không bị ngập mỗi mùa mưa.

Ông Nguyễn Thành Nam ở ấp 4, vẫn nhớ rõ những năm trước đây khi gia đình sống trong vùng trũng, cứ mưa xuống là nước tràn vào nhà, sinh hoạt đảo lộn, sản xuất gần như không thể tính toán dài hơi. “Hồi đó chỉ lo chống nước, chứ chưa nghĩ tới chuyện làm ăn gì lớn. Chỉ đến khi được vay vốn nâng nền nhà, làm lại chuồng trại, cuộc sống mới dần ổn định”, ông Nam bộc bạch. 

Từ chỗ giúp người dân an cư, dòng vốn tín dụng chính sách tại Đắk Lua tiếp tục đi sâu vào sinh kế của từng nông hộ. Với những khoản vay ngân hàng vài chục triệu đồng, nhiều hộ bắt đầu nuôi bò sinh sản, trồng cây ăn trái, cải tạo vườn tạp. Mỗi năm một ít, tích lũy dần thành nguồn thu ổn định, không nhanh nhưng chắc.

Câu chuyện của bà Đinh Thị Hạnh là một ví dụ rõ nét. Những năm đầu 2000, cuộc sống gia đình bà chật vật, từng phải đi làm thuê, sống dựa vào cua cá suối rừng, thu nhập bấp bênh. Khi được Hội Phụ nữ hỗ trợ vay vốn NHCSXH để nuôi trâu bò, bà bắt đầu gây dựng lại cuộc sống từ những con giống đầu tiên. Không có bước nhảy đột phá, chỉ là mỗi năm đàn gia súc tăng thêm vài con, kết hợp thêm nhiều công việc khác để có thu nhập. Sau gần 10 năm, đàn trâu bò đã lên tới vài chục con, từ một hộ khó khăn trở thành hộ có của ăn của để. 

Tương tự, nhiều hộ khác cũng khởi đầu từ những khoản vay nhỏ, rồi từng bước mở rộng quy mô chăn nuôi, kết hợp thêm các nguồn thu như: bóc vỏ điều, làm thuê, buôn bán nhỏ để ổn định đời sống. Điểm chung là không ai “đổi đời” ngay lập tức, nhưng đều có lộ trình rõ ràng hơn, thay vì phụ thuộc vào may rủi của thời tiết và thị trường như trước.

Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Tân Phú Nguyễn Thế Vinh cho biết: Đến nay tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách trên địa bàn xã đạt gần 47,6 tỷ đồng, với hơn 800 hộ có dư nợ, tăng khoảng 9% so với đầu năm. Riêng trong 3 tháng đầu năm nay, đã có hơn 90 lượt hộ nghèo và đối tượng chính sách được vay vốn với tổng số tiền trên 6,2 tỷ đồng, góp phần trực tiếp vào giảm nghèo, tạo việc làm và đảm bảo an sinh xã hội tại địa phương.

Theo anh Vinh, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà ở cách tổ chức triển khai. Toàn bộ dư nợ được ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội, với mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn phủ khắp các ấp, giúp dòng vốn bám sát từng hộ dân, từng hoàn cảnh cụ thể. “Ở địa bàn như Đắk Lua, nếu không có hệ thống Tổ tiết kiệm và vay vốn thì rất khó để quản lý và phát huy hiệu quả nguồn vốn. Các tổ này vừa là cầu nối, vừa là nơi người dân hỗ trợ nhau trong sản xuất”, anh Vinh cho biết.

Cùng với đó, việc duy trì hình thức gửi tiết kiệm thông qua Tổ tiết kiệm và vay vốn, mỗi tháng chỉ vài chục nghìn đồng, cũng tạo ra một thói quen tài chính quan trọng đối với người dân vùng sâu. Không phải khoản tiền lớn, nhưng “góp gió thành bão”, giúp các hộ chủ động hơn trong trả nợ, đồng thời tạo nền để tiếp tục vay vốn ở các chu kỳ sau. Đây cũng là yếu tố giúp dòng vốn không bị đứt đoạn, mà quay vòng liên tục qua nhiều năm.

Những năm gần đây, khi hạ tầng giao thông, thủy lợi từng bước được cải thiện, tín dụng chính sách cũng phát huy hiệu quả rõ hơn. Từ chỗ tập trung vào chăn nuôi nhỏ lẻ, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển sang các mô hình có giá trị cao hơn như: trồng sầu riêng, bưởi da xanh, kết hợp nuôi bò sinh sản để tạo nguồn thu kép. Một số hộ còn tận dụng diện tích vườn để trồng xen canh, đa dạng hóa sản phẩm, giảm rủi ro trước biến động thị trường và thời tiết.

Từ những câu chuyện cụ thể ở xã đảo Mỹ Hòa Hưng đến những đồng vốn len lỏi ở vùng bìa rừng Nam Cát Tiên, có thể thấy tín dụng chính sách không chỉ là nguồn vốn hỗ trợ, mà đã trở thành một phần trong quá trình chuyển động của khu vực nông thôn. Đồng vốn không đi theo những dự án lớn, mà “thấm” vào từng mái nhà, từng mảnh vườn, từng sinh kế nhỏ, đi cùng từng hoàn cảnh cụ thể để giải quyết những nhu cầu thiết thực nhất của người dân.

Chính vì vậy, sự thay đổi mà tín dụng chính sách mang lại không diễn ra ồ ạt, mà bền bỉ và liên tục, từ những việc tưởng như rất nhỏ: một nền nhà được nâng lên, một đàn bò được gây dựng, một vườn cây được cải tạo, một nghề được giữ lại hay một sản phẩm được làm ra. Khi những thay đổi nhỏ đó được nối dài theo thời gian, chúng tạo thành diện mạo mới cho nhiều vùng quê, nơi người dân không chỉ vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn có thêm nền tảng để đi tiếp trên con đường làm ăn lâu dài.