Chuyện làng văn nghệ

Chọn bút danh như một cách...trả ơn

09:56 09/11/2010
Cách đặt bút danh ghi dấu nơi sinh trưởng hoặc gần với tên những người thân trong gia đình đã được các nhà văn ta thực hiện nhiều nhưng cách chọn bút danh ghép tên mình với tên một người bạn thân, đồng thời qua đó thể hiện sự hàm ơn... như trường hợp Lưu Quang Vũ đã làm với bút danh Vũ Hành Lâm quả là một điều ít thấy...

Cách đặt bút danh ghi dấu nơi sinh trưởng hoặc gần với tên những người thân trong gia đình đã được các nhà văn ta thực hiện nhiều. Bản thân nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, một thời gian dài trên tạp chí Sân khấu cũng từng "tả xung hữu đột" với bút danh Chu Hưng, vốn là tên một thôn bản thuộc huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, nơi anh cất tiếng khóc chào đời năm 1948. Tuy nhiên, cách chọn bút danh ghép tên mình với tên một người bạn thân, đồng thời qua đó thể hiện sự hàm ơn... như trường hợp Lưu Quang Vũ đã làm với bút danh Vũ Hành Lâm quả là một điều ít thấy.

Vũ Hành Lâm - thoạt nghe, ai cũng nghĩ đó đơn thuần chỉ là một tên người, lại có vẻ hơi hướng người... Tàu (kiểu như Cao Hành Kiện, nhà văn Trung  Quốc đầu tiên đoạt giải Nobel văn học). Kỳ thực, theo tiết lộ của nhà phê bình văn học Lưu Khánh Thơ, em gái Lưu Quang Vũ, thì chữ "Hành" trong trường hợp này đồng nghĩa với "hành hạ"; và cả cái bút danh ấy, nếu diễn giải nôm na sẽ có nghĩa là: Vũ làm khổ Lâm. Lâm ở đây là Nguyễn Lâm (còn gọi Lâm "râu"), một người bạn mặc dù hơn Lưu Quang Vũ tới 7, 8 tuổi, nhưng được tiếng là chiều chuộng, "nhịn" Vũ nhất.

Theo hồi ức của nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn (bài "Lưu Quang Vũ và một mảng đời thơ thường bị quên lãng", sách "Cây bút đời người", NXB Trẻ, 2002) thì "căn phòng nhỏ của Lâm ở Triệu Việt Vương là nơi Vũ thường xuyên lui tới. Những lúc vui, Vũ đi những đâu đâu, khi buồn quá, lại trở về với Lâm. Lâm có thể nghe Vũ kể đủ chuyện, có thể nghe Vũ chửi bới kêu than, lại có thể lặng đi chờ đợi khi Vũ đờ đẫn không nói gì... Bao nhiêu ngang ngược của Vũ, Lâm chịu đựng hết. Trong những năm tháng tơi tả của Vũ, Lâm là hiện thân của sự chứa chấp thông cảm mà Vũ khao khát".

Trong những bài thơ Lưu Quang Vũ sáng tác vào các năm 1972, 1973, thời kỳ "khủng khoảng" nhất của đời anh, người ta đọc thấy một số bài đề tặng Nguyễn Lâm. Đó là bài "Những ngọn nến" và bài "Tiễn bạn". Những câu thơ tuy chưa thật đẽo gọt nhưng ghi rõ dấu ấn tình cảm bạn bè: "Ngày mai mày đi xa/ Bỏ lại gian phòng những bức tranh/ Cái máy hát cũ/ Tập Apollinaire dịch dở/ Quảng Trị mùa gió Lào/ Cuộc chiến còn dai dẳng" và "Tinh mơ một thằng con giai rậm râu lên xe/ Không cô gái nào vẫy theo/ Ra tiễn chỉ có hai anh trông có vẻ dở người/ Ngồi uống một ấm trà ở ngã tư Chợ Hôm/ Hẹn nhau viết thư rồi im lặng..."

Sinh thời, Lưu Quang Vũ từng bí mật làm thơ về không ít "bóng hồng". Một số bài trong đó chưa có cơ hội xuất bản khi anh còn sống. Sau này, trong quá trình sưu tập bản thảo cuốn "Lưu Quang Vũ - Thơ và đời", nhà phê bình văn học Lưu Khánh Thơ đã phải nhờ tới bạn bè, trong đó có "kho lưu trữ" của Lâm "râu".

Không chỉ xuất hiện trong thơ, tên của người bạn gắn bó với nhà thi sĩ từ thuở hàn vi này còn được anh đưa vào... kịch. Vẫn theo Lưu Khánh Thơ, trong vở "Trời xanh trên mái phố" của Lưu Quang Vũ có hai nhân vật là đôi tình nhân. Nhân vật nam tên Lâm, còn nhân vật nữ, oái oăm thay, lại tên là... Khánh Thơ. Khi xem kịch, Lưu Khánh Thơ đã trách anh trai: "Anh điên à mà lại đưa tên em vào như thế". Lưu Quang Vũ chỉ cười. Đấy là anh quý cô em gái và quý bạn thì đưa vào thế thôi, chứ các tình tiết vở kịch nó chẳng liên quan gì đến hai người ngoài đời cả.

Kể vậy để thấy, Lưu Quang Vũ không chỉ là người tình cảm trong thơ mà còn rất tình cảm trong cách chọn bút danh

Tường Duy

Hơn 200 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên thực hiện bốc thăm vị trí căn hộ của dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang Công an nhân dân (CAND) tại phường Thanh Liệt, TP Hà Nội bằng phương thức bốc thăm ngẫu nhiên, công khai trước sự chứng kiến của các bên liên quan, nhằm đảm bảo minh bạch và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Nga và Ukraine ngày 15/5 đã tiến hành trao đổi tù binh chiến tranh, mỗi bên trao trả 205 người, trong khuôn khổ một thỏa thuận liên quan tới lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày hồi đầu tháng này do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.

Ngày 15/5, trong khuôn khổ chuyến thăm Triều Tiên thông báo kết quả Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đã hội kiến đồng chí Jo Yong Won, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Hội nghị Nhân dân Tối cao kiêm Chủ tịch Hội nghị Nhân dân Tối cao nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Chiều 15/5, sau 3 ngày làm việc phiên tòa sơ thẩm xét xử Bùi Đình Khánh và đồng bọn trong vụ án ma túy đặc biệt nghiêm trọng đã kết thúc. Hội đồng xét xử TAND tỉnh Quảng Ninh đã tuyên án.

Thực hiện Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, thời gian qua, Trại giam Nam Hà (Bộ Công an) đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm công tác xét đề nghị đặc xá diễn ra chặt chẽ, khách quan, đúng quy định pháp luật, đồng thời thể hiện rõ tính nhân văn trong chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước.

Nhóm Tuyên điều khiển ô tô ra trước cửa quán cà phê, sau đó kéo tay chị N đẩy lên xe. Khi chị N cố chống cự thì bị Tuyên đấm ba phát vào vùng đầu. Sau khi bị ép lên xe và bị đưa sang Khu đô thị Vinhomes Ocean Park 2, tỉnh Hưng Yên (cũ), chị N buộc phải hứa trả tiền mới được đưa trở về Hà Nội.

Việc xây dựng và ban hành Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển là yêu cầu khách quan, cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược, gắn trực tiếp với yêu cầu quản lý, phát triển xã hội, bảo đảm an ninh con người, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh và phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Giữa nhịp giao thương sôi động tại cửa khẩu Kim Thành – điểm trung trung chuyển lớn về hàng hóa, phương tiện và lao động của tỉnh Lào Cai, những cuộc kiểm tra ma túy đột xuất vẫn âm thầm diễn ra cả ngày lẫn đêm.

Thời gian qua, mặc dù lực lượng CSGT Công an tỉnh Thanh Hóa liên tục ra quân, xử lý quyết liệt đối với các hành vi vi phạm về trật tự ATGT, nhất là tình trạng xe quá tải, quá khổ, cơi nới thành thùng. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, một số chủ xe, lái xe vẫn cố tình vi phạm, như lợi dụng đêm tối hoặc những khung giờ vắng lực lượng chức năng làm nhiệm vụ để chở hàng quá tải.

Ngày 15/5, TAND TP Hà Nội mở lại phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử bị cáo Cao Văn Hùng (SN 1973, ở xã Thiên Lộc, Hà Nội) về tội “Giết người” và tội “Hủy hoại tài sản”. Bị cáo Hùng có hành vi mua xăng về đốt quán cà phê số 258 Phạm Văn Đồng (Hà Nội) khiến 11 người chết, 4 người bị thương và thiêu rụi nhiều phương tiện, hàng hóa tương đương 2,6 tỷ đồng. Vụ án đặc biệt nghiêm trọng này xảy ra đêm 18/12/2024.

Chiều 15/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Bắc Kinh sau hai ngày hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khuôn khổ chuyến thăm được đánh giá là mang đậm tính biểu tượng nhưng chưa tạo ra các đột phá lớn về thương mại hay địa chính trị.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文