Cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn: Nghe chân ngựa về chốn xa...

08:00 07/02/2014

Từ ca khúc đầu tay "Ướt mi" viết năm 1958 đến khi qua đời vào năm 2001, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn sáng tác được khoảng 600 bài hát. Hơn nửa thế kỷ qua, âm nhạc Trịnh Công Sơn chi phối không ít tâm tư người Việt, và chắc chắn sẽ còn đồng hành với vui buồn của người Việt trong năm tháng rộng dài sắp tới.

Tết Giáp Ngọ, nghe "Cây sẽ cho lộc và cây sẽ cho hoa. Em đến tôi ngồi đời mở ra cuộc tình" hay "Ngọn gió rung cành khi chiều chưa hết nắng, đường phố em về tóc cùng hoa quyến luyến" thì cũng thú vị, nhưng không thể hấp dẫn bằng nghe vó ngựa gõ nhịp trong ca khúc Trịnh Công Sơn. Tất nhiên, Trịnh Công Sơn không chủ đích viết ca khúc về ngựa, nhưng hình ảnh ngựa xuất hiện khá nhiều trong bài hát của ông như một sự dịch chuyển sinh động.

Thử làm một nhân viên kiểm toán, người hâm mộ dễ dàng tìm thấy ít nhất 13 ca khúc của Trịnh Công Sơn nhắc đến ngựa. Bài "Dấu chân địa đàng" viết năm 1962, hình ảnh ngựa đau đớn cùng thân phận con người trong bối cảnh đạn bom phân ly và chia cách: "Ngựa buông vó người đi chùng chân đã bao lần. Nửa đêm đó lời ca dạ lan như ngại ngần. Vùng u tối loài sâu hát lên khúc ca cuối cùng. Một đời bỏ ngỏ đêm hồng. Ngoài trời còn dâng nước lên mắt em". Cũng tâm trạng này, bài "Xin mặt trời ngủ yên" viết năm 1964, trình bày cụ thể hơn: "Ôi, chinh chiến đã mang bạn bè. Ngựa hồng đã mỏi vó chết trên đồi quê hương".

Phải có cảm hứng đặc biệt với ngựa thì Trịnh Công Sơn mới đưa hình ảnh con vật bốn chân phương phi và dũng mãnh vào ca khúc dễ dàng và nhuần nhuyễn như vậy. Thậm chí, bài "Chỉ có ta trong một đời" viết năm 1970, Trịnh Công Sơn đăm đắm: "Đời vẽ tôi tên mục đồng, rồi vẽ thêm con ngựa hồng, từ đó lên đường phiêu linh". "Mục đồng" Trịnh Công Sơn và ngựa hồng ưu tư đi vào ca khúc với nhiều cung bậc xúc động khác nhau, khi thì rạo rực trong bài "Huế Hà Nội - Sài Gòn" viết năm 1969: "Ngày Nam đêm Bắc, tình chan trong mắt, sẽ thấy trăm bình minh ngọt ngào. Ngựa bay theo gió lòng reo muôn vó, cho dân ta bừng lớn trong tự do", khi thì ngậm ngùi trong bài "Giọt lệ thiên thu" viết năm 1973: "Sống có bao năm vui vui buồn buồn người người ngợm ngợm. Sống chết mong manh như thân cỏ hèn mọc đầy núi non. Cuộc đời cho tôi, cho tôi tiếng nói đôi khi vui tươi. Cuộc đời cho tôi, cho tôi tiếng nói đôi khi ngậm ngùi. Gió núi bay qua lao xao bụi bờ, lao xao bờm ngựa. Nắng quái yêu ma lung linh thành trì lung linh cửa nhà". Tuy nhiên, cái tâm thức "người lên ngựa, kẻ chia bào" vẫn khiến hình ảnh ngựa trong ca từ Trịnh Công Sơn phần lớn diễn tả nỗi bẽ bàng kẻ ở người đi. Ví dụ, vó ngựa mịt mờ trong bài "Xa dấu mặt trời" viết năm 1965: "Hôm nay thức dậy không nhìn thấy mặt trời. Hay mình đã lạc loài. Vó ngựa trên đời hay dấu chim bay" tương đồng với chân ngựa khuất nẻo trong bài "Một cõi đi về" viết năm 1974: "Lời nào của cây, lời nào cỏ lạ. Một chiều ngồi say một đời thật nhẹ ngày qua. Vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ. Một ngày đầu thu nghe chân ngựa về chốn xa", và cũng tương đồng với vó ngựa bịn rịn trong bài "Thuở Bống là người" viết năm 1998: "Đừng buồn suối ơi. Đừng buồn núi ơi. Nắng vàng ở đâu. Bống về nơi nào. Vó ngựa tình sâu. Đất hồng nỗi nhớ. Tình Bống nhạt nhòa".

Cũng hơi khiên cưỡng nếu dùng ánh mắt thống kê để đếm được chữ "ngựa" nào trong ca khúc của Trịnh Công Sơn cũng khẳng định đó là… thiên lý mã. Bởi lẽ, ngựa còn có ý nghĩa phương tiện giao thông qua cách gọi "xe ngựa".

Tuy nhiên, bên cạnh hình ảnh "xe ngựa" ẩn dụ thay cho xe hai bánh hoặc xe bốn bánh, thì vẫn có xe ngựa thật trong nhạc Trịnh Công Sơn. Bài "Phúc âm buồn" viết năm 1965: "Người nhìn mãi theo từng chuyến xe ngựa qua rồi. Người nhìn dấu xe lăn đi dấu lăn trên đời. Ngựa xa rồi người vẫn ngồi. Bụi về với mây. Người ngồi đó gieo hạt lúa trên ruộng đất này. Người còn đó nhưng bơ vơ mắt chong đêm dài. Ngựa xa rồi ngựa xa rồi. Trên tháng ngày vơi", và bài "Em còn nhớ hay em đã quên" viết năm 1980: "Em còn nhớ hay em đã quên. Nhớ đường dài qua cầu lại nối. Nhớ những con sông nối bao dòng kênh. Nhớ ngựa thồ ngoại ô xa vắng. Nhớ xôn xao hàng quán đêm đêm" đều trực tiếp hát về những chuyến xe ngựa lốc cốc chậm rãi đi qua thương nhớ! Đáng lưu ý nhất là bài "Đóa hoa vô thường" viết năm 1972, tuy tách "xe" và "ngựa" riêng ra, nhưng ai cũng mường tượng được một chiếc xe do ngựa kéo gõ đều vó cau theo kỷ niệm: "Từ đó trong hồn ta, ôi tiếng chuông não nề. Ngựa hí vang rừng xa, vọng suốt đất trời kia. Từ đó ta ngồi mê, để thấy trên đường xa. Một chuyến xe tựa như, vừa đến nơi chia lìa".

Thời hội nhập, người đô thị rất khoái các loại kỷ lục lớn, kỷ lục bé lẫn kỷ lục nửa lớn nửa bé. Nếu không cẩn thận, Trịnh Công Sơn sẽ bị xác lập kỷ lục "nhạc sĩ viết về ngựa nhiều nhất Việt Nam"!

Lê Thiếu Nhơn (Xuân 2014)

Ngày 9/5, thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế cho hay, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Thanh Hóa vừa khởi tố vụ án hình sự “Gây ô nhiễm môi trường” xảy ra tại Công ty TNHH Dịch vụ và Chăn nuôi NewHope Thanh Hóa. Đồng thời, Cơ quan điều tra cũng ra lệnh bắt tạm giam các bị can để điều tra, làm rõ hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Bé gái 4 tuổi bị mẹ ruột và nhân tình của mẹ bạo hành dẫn tới tử vong tại Hà Nội ngày 6/5. Ở xã Hiệp Hoà (TP Hồ Chí Minh), bé trai 2 tuổi cũng bị mẹ ruột và người tình đánh đập tàn nhẫn phải nhập viện ngày 2/5 trong tình trạng đa chấn thương nghiêm trọng. Liên tiếp những vụ trẻ em bị người thân bạo hành dã man những ngày qua khiến dư luận vừa xót xa vừa phẫn nộ.

Những mùa tuyển sinh gần đây, nhiều cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe liên tục mở rộng tổ hợp xét tuyển. Bên cạnh các tổ hợp truyền thống như B00 (Toán, Hóa, Sinh), không ít trường bổ sung các tổ hợp có môn Ngoại ngữ, Tin học, thậm chí là môn Ngữ văn. Xu hướng này đang tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều trong dư luận, nhất là khi ngành Y, Dược vốn được xem là lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người.

Trong quá trình triển khai tháo gỡ khó khăn các vướng mắc của dự án, yêu cầu phải đi vào thực chất, xác định rõ nguyên nhân của các tồn tại, vướng mắc; xác định cụ thể vấn đề của từng dự án; xác định rõ thẩm quyền; đồng thời kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ nhằm khơi thông nguồn lực cho phát triển…

Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì xây dựng đang nhận được sự quan tâm lớn của dư luận với những nhóm chính sách thể hiện tính đột phá trong tư duy xây dựng pháp luật. Các nhóm chính sách này vừa thể hiện tính khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước đồng thời cũng nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, đảm bảo tính phòng ngừa, răn đe tội phạm, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội.

Sáng 9/5, đồng chí Cấn Đình Tài, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy viên Hội đồng tư vấn đặc xá năm 2026, dẫn đầu đoàn công tác của Văn phòng Chủ tịch nước đã đến kiểm tra công tác đặc xá tại Trại giam Tống Lê Chân (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Cục C10) – Bộ Công an, đóng quân tại xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai).

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường dù các quy định về công chứng và chứng thực giao dịch đất đai ngày càng nghiêm ngặt, nhưng trên thực tế, một lượng khổng lồ các giao dịch vẫn được thực hiện thông qua hình thức "giấy viết tay".

Với tổng chiều dài gần 140 km, tổng mức đầu tư hơn 36.000 tỷ đồng, hai dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương đang được kỳ vọng trở thành trục giao thông chiến lược kết nối Tây Nguyên với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho Lâm Đồng, hai tuyến cao tốc còn được xem là “cú hích” quan trọng thúc đẩy liên kết vùng, phát triển logistics, du lịch và thu hút đầu tư.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文