Đạo diễn - NSƯT Trần Lực: Đi vòng quanh, lại về với sân khấu!

• Đạo diễn-NSƯT Trần Lực: Đã làm, phải làm kỳ được!
• NSƯT Trần Lực mang tiếng cười góp vui khán giả đầu xuân
• NSƯT Trần Lực mời đạo diễn Nguyễn Thanh Vân làm "Cocktail cho tình yêu"

Bắt đầu bằng 2 đêm công diễn vở "Quẫn" vào các ngày 18 và 25-2, sau đó, 2 đơn vị sẽ có những kế hoạch cụ thể để tạo điều kiện cho sinh viên có nhiều cơ hội vừa học tập, vừa sáng tạo vừa thực hành. Sự kiện này được đánh giá là có ý nghĩa chiến lược, lâu dài nhưng xem ra đạo diễn - NSƯT Trần Lực còn mừng vui hơn cả các sinh viên...

Đạo diễn - NSƯT Trần Lực cho biết, để biến giấc mơ dàn dựng vở "Quẫn" - một  vở hài kịch vẫn được đánh giá là kinh điển của cố tác giả Lộng Chương, đạo diễn NSƯT Trần Lực đã phải mất rất nhiều thời gian suy tư, trăn trở. Tham gia giảng dạy ở Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh từ lâu, cũng là người được đào tạo bài bản về sân khấu, có những giấc mơ, những khát vọng khi thầm kín, khi cháy bỏng với sân khấu, nhưng mãi đến năm 2016, khi bắt tay vào dựng "Quẫn" để tham gia Liên hoan sân khấu Thủ đô lần thứ 3, có vẻ như Trần Lực mới gặp lại mình.

Anh sôi nổi, hào hứng và đầy nhiệt huyết với mong muốn được làm một cái gì đó thật mới mẻ, theo đúng phong cách sân khấu ước lệ về cả không gian, thời gian, hành động, tâm lý, âm nhạc, ánh sáng... Và những thể nghiệm táo bạo của Trần Lực đã tạo ra hiệu ứng đặc biệt đối với khán giả và các đồng nghiệp, để lại dư âm đặc biệt mang dấu ấn Trần Lực.

Vở diễn đã được Ban giám khảo Liên hoan đánh giá cao, giành được Huy chương bạc, còn Trần Lực sau nhiều năm mê mải đi làm phim bỗng chốc được trao giải "Đạo diễn xuất sắc nhất" khiến nhiều người nghi ngờ, mắt tròn mắt dẹt vì ngạc nhiên. Nhưng nếu ai đã xem "Quẫn" dưới bàn tay Trần Lực có lẽ không ngạc nhiên nữa, mà sẽ le lói niềm hi vọng...

Trần Lực nổi tiếng từ khi chưa thành đạo diễn sân khấu - chuyện ấy thì chẳng phải bàn rồi. Anh không chỉ nổi tiếng với vai trò diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất phim mà còn nổi tiếng bởi là một nghệ sĩ "đào hoa trắc trở" với ba cuộc hôn nhân đã khiến báo chí tốn không ít giấy mực. Nhưng có một điều không nhiều người biết, đó là Trần Lực vốn là sinh viên ngành đạo diễn sân khấu của Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh, sau đó được cử đi học và tốt nghiệp ngành đạo diễn sân khấu ở Hungari.

Dù rất mê và tưởng rằng sẽ gắn bó sống chết với sân khấu, nhưng có lẽ với sân khấu, anh lại là một người bị... lỡ duyên. Anh tâm sự rằng, sau khi đi học 8 năm ở Hungari và cũng đã kịp có vợ con, năm 1991 anh trở về quê nhà. Khi đó Hà Nội vừa chuyển mình sang cơ chế thị trường, ai cũng vội vã nháo nhác với câu chuyện mưu sinh và nghệ sĩ không nằm ngoài vòng quay đó.

Cùng với sự thay đổi ấy, nghệ thuật nói chung và sân khấu nói riêng cũng trong bước chuyển đổi mạnh, trở nên xao xác, buồn bã một cách lạ thường... Lúc đó Trần Lực cảm thấy không biết phải sống như thế nào bởi cảm giác không thể thích nghi được với cuộc sống nơi mình sinh ra, lớn lên đến mức suýt nữa quay trở lại... Hungari lập nghiệp.

Rất may mắn, điện ảnh đã níu chân anh lại bằng bộ phim đầu tiên "Chuyện tình bên dòng sông" của đạo diễn Đức Hoàn, tiếp đến là "Vụ áp phe Đông Dương" của đạo diễn - NSƯT Trần Đắc, cũng là chú ruột của anh. Được chú động viên: "Cứ đi làm với chú! Sân khấu với điện ảnh tuy là hai ngành nghệ thuật độc lập nhưng nó vẫn cùng một cái "gốc" có những điểm chung mà...", Trần Lực thêm vững tâm khi về công tác tại Hãng phim Truyện Việt Nam và thành công với "Hoa ban đỏ" của đạo diễn - NSND Bạch Diệp, vai Hai Hùng trong "Người đi tìm dĩ vãng" của đạo diễn - NSND Trần Phương... trở thành một gương mặt sáng giá của điện ảnh Việt Nam. Và thế là gần như người ta không có cơ hội biết đến Trần Lực với vai trò đạo diễn sân khấu nữa, mà là một diễn viên.

 Sau này, anh cũng làm đạo diễn nhiều bộ phim điện ảnh, phim truyền hình ăn khách khác nên ai cũng tưởng "giấc mơ" sống chết với nghệ thuật sân khấu của anh sẽ mãi ngủ vùi trong dĩ vãng. Cho đến ngày anh cho ra mắt vỡ "Quẫn" khiến nhiều người ngạc nhiên, thích thú và giành được giải thưởng lớn, anh vẫn tâm sự rằng, suốt những năm tháng đi làm phim, anh vẫn luôn tìm cách để trở lại với sân khấu, tìm kiếm cơ hội để thể hiện mình.

Trần Lực yêu sân khấu đến mức, cứ nghe nhà hát nào có vở diễn mới đều mò mẫm đi xem bằng được. Từ những năm 90 của thế kỷ trước, anh và một số người bạn nghề tâm giao, tin cậy đã có nhiều ngày ngồi bàn bạc, chạy vạy khắp nơi để có thể cho ra đời một sân khấu tư nhân. Nhưng ngày đó, việc lập ra một sân khấu tư nhân ở Hà Nội vẫn giống như một điều không tưởng, lại bị điện ảnh cứ cuốn đi hết phim này đến phim khác.

Có vẻ như dòng đời xô đẩy mãi, khiến ngày anh trở lại sân khấu trở nên khá muộn màng: khi đã bước qua con dốc bên kia của cuộc đời. Nhưng có lẽ chính sự muộn màng ấy đã ủ men trong anh, đã âm thầm nuôi dưỡng một ngọn lửa đam mê với bộ môn nghệ thuật anh đã lựa chọn, đeo đuổi từ những năm tháng thanh tân, khi cuộc đời còn trong trẻo với những hoài bão lớn.

Tất cả những điều thầm kín này đã được Trần Lực "dốc" vào "Quẫn". Và đó chính là lý do khiến nhiều người, trong đó có cả những nghệ sĩ rất nổi tiếng như NSND Lê Khanh tỏ ra ngạc nhiên và thích thú về "Quẫn" đến thế. Đó cũng chính là món quà đặc biệt với Trần Lực là nguồn động viên, khích lệ to lớn và là điều khiến anh rất xúc động.

Trần Lực tâm sự rằng, với anh sân khấu vẫn như có ma lực. Dù anh đi đâu, làm gì cũng vẫn nghĩ về nó như một món nợ mà khi đã trót đầu thai vào kiếp người này anh sẽ phải trả. Vì thế nó cứ đeo bám và day dứt anh khôn nguôi.Ngay cả khi anh rất bận rộn với vai trò là nhà đầu tư, người tổ chức sản xuất những bộ phim lớn, thì anh vẫn dành thời gian và sự quan tâm đặc biệt đối với sân khấu.

Và còn một lý do nữa khiến anh áy náy nhiều năm, đó là vì cha anh - NSND Trần Bảng lúc nào cũng tha thiết muốn có con nối nghề. Khi vở "Quẫn" của anh được ra mắt, người mừng vui, hạnh phúc nhất lại chính là NSND Trần Bảng. Ông nói trong sự xúc động rằng: "Thôi, thế là tôi có người nối nghề rồi!".Và với tấm lòng tôn kính đặc biệt đối với cha, Trần Lực thực sự mong muốn sẽ có cơ hội cống hiến nhiều hơn cho sân khấu, cho giấc mơ của chính mình.

Đạo diễn, NSƯT Trần Lực tâm sự rằng, trong cuộc đời mình, người anh biết ơn nhiều nhất chính là bố anh - NSND Trần Bảng. Từ khi anh còn nhỏ tới giờ, khi tóc đã pha sương, bố Bảng vẫn luôn là "người bạn lớn" của anh: không bắt ép con phải học hành gì nhiều, "thả" cho con được tự do phát triển và đến tận sau này vẫn luôn tôn trọng các quyết định của con, cả trong công việc lẫn cuộc sống riêng tư. Và đến nay họ vẫn giữ được thói quen cà phê cà pháo với nhau, nói chuyện với nhau như hai người bạn.

Trần Lực khẳng định rằng, anh còn đứng vững được cho đến hôm nay, trước bao nhiêu biến cố cuộc đời, trước những sóng gió dập dồn suốt những năm tháng tuổi trẻ là nhờ có nền tảng gia đình, là nhờ tình yêu vĩnh cửu của mẹ cha. Bố mẹ anh luôn dang rộng vòng tay, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho anh. Vì thế, bây giờ khi đã đứng tuổi, anh cũng muốn làm gì đó để cha mẹ cảm thấy vui vẻ, tự hào mà một trong những việc anh không nhỏ anh đã làm được, đó là đánh dấu sự trở lại đầy hào hứng đối với sân khấu.

Nhưng có lẽ đến giờ, ông bà Trần Bảng đã có thể an lòng về cậu quý tử đào hoa trắc trở, lắm tài mà cũng nhiều tật của mình rồi! Gia đình nhỏ của anh hiện nay cũng ở ngay trong làng Yên Phụ nên ngày nào anh cũng đi xe đạp ít nhất một vòng quanh hồ. Người phụ nữ thứ 3 của anh kém anh gần 20 tuổi, đã sinh cho anh ba đứa con kháu khỉnh, 2 trai một gái, nên nhà cửa lúc nào cũng đông vui nhộn nhịp như một... nhà trẻ.

Làm bố của một "đàn con" ở độ tuổi 50 - cái tuổi mà một số bạn bè cùng trang lứa đã lên chức ông - nhiều người cũng lấy làm ái ngại cho anh. Nhưng NSƯT Trần Lực lại cảm thấy mình như được trẻ lại, như được tiếp thêm sức mạnh. Anh tâm sự rằng, niềm vui, cảm hứng sống từ các con khiến anh thấy mình như đang rất sung sức và tràn đầy năng lượng...