Để Bảo tàng Văn học phát triển cùng đời sống văn học
Bảo tàng văn học Việt Nam khi vận hành nên coi các nhà lưu niệm tại gia đình các nhà văn là các điểm bảo tàng trong hệ thống của mình, và có nghĩa vụ góp phần thiết thực cùng gia đình gìn giữ, làm phong phú thêm các nhà lưu niệm nhà văn.
Hội nhà văn Việt
Theo tôi nghĩ, Bảo tàng không chỉ có chức năng lưu giữ quá khứ mà chủ yếu phải tác động vào hiện tại. Nó vận động. Một lần vào thăm bảo tàng về vua chúa nước Pháp ở cung điện Versaille,
- Nghĩa là đóng mới?
- Nhưng theo đúng mẫu cũ
Chắc là thấy tôi có vẻ băn khoăn, người hướng dẫn nói thêm:
- Chúng tôi luôn phải bổ sung để người đến xem lại có cái mà xem.
Tôi không định bàn về nguyên tắc phục chế hiện vật ở đây mà chỉ muốn nói tới sức sống, sự vận động của bảo tàng. Nó lưu giữ mà không bất biến. Nó góp phần tạo dựng hiện tại nhưng trung thực với quá khứ. Bảo tàng Văn học Việt
Trong bảo tàng sẽ hình thành một kho sách vừa với chức năng lưu giữ văn bản vừa phục vụ công việc nghiên cứu như một thư viện. Nhiều cuộc hội thảo văn chương và các lễ kỷ niệm tác giả cũng sẽ được tiến hành tại đây. Bảo tàng Văn học sẽ sống cùng đời sống văn học. Cố nhiên làm được đến đâu là phụ thuộc vào sáng kiến của ban điều hành.
Bảo tàng văn học đang hình thành. Nhưng hoạt động bảo tàng văn học trên thực tế đã có và nó gợi ý rất nhiều cho việc hình thành một mạng lưới bảo tàng văn học. Ấy là các nhà lưu niệm tác giả do chính thân nhân các tác giả tạo dựng. Từ hơn hai mươi năm trước, đi đầu trong công việc này là con gái nhà văn Vũ Trọng Phụng. Ông Vũ Trọng Phụng mất năm 27 tuổi (1939), người con gái duy nhất của ông năm ấy mới một tuổi.
Nỗi vất vả đã qua của cuộc sống gia đình, sự chìm nổi của sự nghiệp văn chương ông bố đã thôi thúc bà Vũ Mỵ Hằng cùng chồng tạo dựng nhà lưu niệm Vũ Trọng Phụng ngay trên nền nhà xưa tại quê ông, xã Nhân Chính, khi ấy còn là ngoại thành Hà Nội. Phần mộ ông cũng được đưa về. Những kỷ vật về ông được thu thập, gìn giữ. Ngày giỗ ông, bà con gái còn mời được rất nhiều bạn văn xưa của bố về ăn giỗ.
Gia đình nhà thơ Nguyễn Bính cũng đã chuộc lại nền đất xưa ở Vụ Bản, Nam Định, để đặt mộ và gìn giữ kỷ vật về ông, kể cả việc dựng lại căn nhà xưa ông ở với những đặc điểm đã vào thơ ông.
Gia đình Nam Cao, ở Lý Nhân, Hà
Cũng trong năm 2006, bà vợ và các con nhà thơ Trần Huyền Trân ở Hà Nội cũng đã làm xong nhà lưu niệm ông ngay trên căn nhà xưa ông ở và nay cũng là nơi ở của gia đình. Khách thăm cảm kích thấy lại cái bàn chiếc ghế ông ngồi làm việc và khung cảnh căn phòng ông tiếp bạn bè đơn sơ nhưng biết bao ấm áp. Nơi ở của gia đình ông Trần Huyền Trân đến nay còn chật hẹp, nhưng đã dành phần diện tích đẹp nhất của căn nhà để lưu giữ hình ảnh ông cho bạn đọc cho đời sau. Chắc còn nhiều nữa mà tôi chưa được biết.
Bảo tàng văn học Việt
Còn biển đồng lưu niệm gắn trên những nơi các nhà văn lớn từng ở thì tôi gặp rất nhiều trên các thành phố lớn ở nhiều nước. Ở ta, cá nhân tôi mới thấy có một nơi gắn biển, đấy là ở ngôi nhà hiện là trụ sở báo Công an nhân dân ở 66 phố Thợ Nhuộm, Hà Nội, đó là nơi ở của nhà văn Nguyễn Công Hoan từ 1964 đến 1976. Đây là một may mắn ngẫu nhiên vì tòa nhà này lại thuộc quyền sử dụng của một tờ báo văn chương. Biển do báo gắn chứ không phải do Sở hay Bộ Văn hóa, như đáng ra nó phải như vậy.
Lại nhớ tiếc thành phố
Ông chủ cũng tính phá đi để cải thiện chỗ ở nhưng cứ phân vân tiếc một di tích. Tôi nghĩ UBND Tỉnh Nam Định hay Bộ Văn hóa - Thông tin, hay Tổng cục Du lịch nên mua lại được căn nhà này, trùng tu làm nhà lưu niệm văn chương, giáo dục, kiến trúc thì phần hồn thành Nam càng cao quý hơn lên