Nghệ thuật thoả hiệp của anh em nhà Grimm

08:03 13/02/2013
Ngày 20/12 vừa qua là vừa tròn 200 năm kể từ ngày cuốn "Truyện cổ tích Grimm" đầu tiên ra đời. 200 năm qua, truyện cổ tích Grimm được coi là nguồn cảm hứng bất tận cho các nghệ sĩ hoạt động trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật khác nhau, được dịch ra 160 thứ tiếng, được UNESCO chính thức công nhận là di sản văn hóa thế giới...

Những câu chuyện trong "Truyện cổ tích Grimm" ngày nay đưa ta đến một thế giới thật đẹp, thật thơ mộng và lãng mạn. Tuy nhiên, nội dung và những tình tiết trong phiên bản đầu tiên của "Truyện cổ tích Grimm" lại không hoàn toàn như vậy...

Chúng ta đều biết, hai anh em nhà ngôn ngữ học người Đức Jacob và Wilhelm Grimm không tự sáng tác ra những câu chuyện cổ tích này mà chỉ thu thập những câu chuyện được truyền tụng trong dân gian từ đời này sang đời khác. Và năm 1812, họ cho ra đời bộ sưu tập 86 truyện cổ tích trong một cuốn sách mang tựa đề "Kinder - und Hausmarchen" (Truyện của trẻ em và gia đình).

Trong khoảng thời gian từ 1812 đến 1864, anh em nhà Grimm đã xuất bản 17 phiên bản khác nhau của "Truyện cổ tích Grimm".

Nhiều độc giả lấy làm ngạc nhiên nếu được đọc phiên bản 1 của những câu chuyện như "Rapunzel", "Hoàng tử Ếch", "Cô bé lọ lem", "Cô bé quàng khăn đỏ" hay "Người đẹp ngủ trong rừng"... Thời gian trôi đi, nội dung của những câu chuyện cổ tích đã có nhiều thay đổi. Lấy câu chuyện "Hoàng tử Ếch" làm ví dụ. Ngày nay, phần lớn chúng ta được đọc phiên bản "Hoàng tử Ếch", trong đó, ếch biến thành người nhờ nụ hôn của nàng công chúa. Tuy nhiên, ở bản in đầu thì nàng công chúa đã hất con ếch đập vào tường và sau đó ếch biến thành người.

Không chỉ có những tình tiết bạo lực mà những tình tiết liên quan đến tình dục hay tình dục trước hôn nhân cũng được anh em nhà Grimm loại bỏ khỏi những câu chuyện cổ tích như trong truyện "Rapunzel" chẳng hạn. Trong bản in đầu tiên, khi Rapunzel bị giam giữ trong tòa tháp xuất hiện hoàng tử và họ nhanh chóng cảm mến nhau... Sau đó hoàng tử đi khỏi tòa tháp mà không đánh thức phù thủy canh giữ. Rapunzel mang thai. Bằng chứng là nàng công chúa có mái tóc dài óng ả rất vô tư kêu với phù thủy rằng quần áo của cô nhanh chóng trở nên chật chội, nhất là phần thắt lưng cứ... chật căng.

Tại sao anh em nhà Grimm phải loại những tình tiết bạo lực, kinh dị hay tình dục khỏi cuốn truyện của mình?

Có thể nói, tiêu đề "Truyện dành cho trẻ em và gia đình" không phù hợp với nội dung của nó. Trong bối cảnh châu Âu đầu thế kỷ XIX, những quan niệm tôn giáo bảo thủ còn quá nặng nề, "Truyện dành cho trẻ em và gia đình" bị chỉ trích gay gắt. Các bậc phụ huynh cho rằng "Truyện dành cho trẻ em và gia đình" có nội dung quá ảm đạm, còn nhà thờ thì cho rằng chúng không thuộc hệ tư tưởng Kitô giáo. Để cuốn sách có thể tồn tại, người anh em thứ 3 của nhà Grimm - Emil - người chịu trách nhiệm trang trí cuốn sách đã phải minh họa thêm các biểu tượng Kitô giáo. Chính vì vậy, ở những phiên bản say này, trên chiếc bàn cạnh giường ngủ của bà cô bé quàng khăn đỏ đã xuất hiện cuốn kinh thánh.

"Truyện của trẻ em và gia đình" không chỉ được anh em nhà Grimm chỉnh sửa về nội dung. Nếu so sánh phiên bản đầu tiên (1802) với phiên bản thứ 7 (1857) ta thấy thứ văn phong sinh động, tinh tế, chau chuốt được thay bằng thứ văn phong rời rạc kiểu văn truyền khẩu.

Để "Truyện cổ tích Grimm" trở thành hòn ngọc trong kho tàng chuyện dân gian nhân loại không thể không nhắc đến công lao của các hãng phim, trong đó có Disney. Khi dựng những câu chuyện cổ tích trong "Truyện cổ tích Grimm" thành phim, Disney đã "dọn sạch" những tình tiết "không đứng đắn", "khiếp đảm", "kinh dị" và ảm đạm. Khi những câu chuyện cổ tích được "gọt giũa" cho phù hợp với tư tưởng của từng thời đại thì chúng trở thành nổi tiếng hơn, có sức sống hơn, các bậc phụ huynh thích đọc cho bọn trẻ nhiều hơn...

200 năm đã qua đi, giờ đây chúng ta chỉ có thể tự hỏi rằng điều gì sẽ xảy ra nếu Jacob và Wihelm không chỉnh sửa những câu chuyện cổ tích của họ? Liệu "Truyện cổ tích Grimm" và tên tuổi của họ có còn đến ngày nay?

Ngọc Hà

Ngày 13/5, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đã có Thư khen gửi Công an tỉnh Hà Tĩnh, biểu dương thành tích đấu tranh, triệt phá đường dây tội phạm lợi dụng không gian mạng để tổ chức đánh bạc, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và rửa tiền quy mô lớn.

Sau những tranh cãi liên quan đến danh sách đội tuyển cờ vua Việt Nam tham dự Olympiad 2026 (giải vô địch đồng đội cờ vua lớn nhất thế giới do Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE) tổ chức định kỳ 2 năm/lần), Cục Thể dục Thể thao Việt Nam khẳng định, việc lập nhóm Zalo chỉ là bước rà soát ban đầu của Liên đoàn Cờ vua Việt Nam, chưa phải quyết định tuyển chọn chính thức đội tuyển quốc gia.

Hệ thống trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn từ Ninh Bình đến Quảng Trị dù đã nhiều lần được thúc tiến độ nhưng điệp khúc gia hạn vẫn tiếp diễn. Sự “vắng bóng” các trạm dừng nghỉ khiến tài xế phải lái xe liên tục trong cung đường hơn 500km chính là một trong những nguyên nhân khiến tai nạn trên tuyến gia tăng trong thời gian qua.

Chia sẻ với những lo lắng của người nộp thuế về việc sẽ bị hoãn xuất cảnh nếu nợ thuế theo quy định, Thuế Hà Nội đã có những hướng dẫn cụ thể để người nộp thuế thực hiện, tránh bị hoãn xuất cảnh “oan”.

Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị với hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn mọc lên giữa lòng phố biển. Nhưng phía sau nhịp thi công ngày đêm ấy, những vụ sập tường, gãy cẩu tháp, công nhân tử vong dưới cống sâu hay rơi từ tầng cao liên tiếp xảy ra thời gian gần đây đang gióng lên hồi chuông báo động về an toàn lao động. 

Ngày 13/5, thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Huế cho biết, ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở NN&MT vừa ký ban hành quyết định thành lập Tổ kiểm tra công tác quản lý sử dụng đất, trồng rừng, khai thác rừng tại khoảnh 3, tiểu khu 166 do Ban Quản lý rừng phòng hộ (RPH) Nam Sông Hương quản lý thuộc địa phận phường Phú Bài, TP Huế.

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ xác định, nguyên nhân vụ tai nạn là do bị can Lưu Đình Thanh (SN 1962), trú tại phường Bạch Mai, TP Hà Nội điều khiển xe ô tô khách không chú ý quan sát, không làm chủ tốc độ và không giảm tốc độ khi tham gia giao thông trên tuyến đường đồi núi, dẫn đến tai nạn.

Một tiếng nổ lớn vang lên giữa đêm mưa xé toạc sự yên tĩnh của thôn Dương Đình Huệ, xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa. Chỉ trong khoảnh khắc, một khối đá khổng lồ từ vách núi cao gần 100 mét bất ngờ đổ xuống, nghiền sập công trình phụ của gia đình chị Nguyễn Thị Thắm.

Chiều 13/5, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công bố các luật đã được Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp thứ nhất thông qua.

Hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm tại trường học xảy ra thời gian qua khiến hàng trăm học sinh nhập viện. Dù cơ quan chức năng đã xác định được tác nhân gây bệnh, đơn vị cung cấp suất ăn và nguyên nhân cụ thể, nhưng việc xử lý trách nhiệm các doanh nghiệp liên quan vẫn chưa rõ ràng. Thực tế này đang đặt ra nhiều băn khoăn về chế tài, trách nhiệm quản lý và tính răn đe trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (ATTP).

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文