Âm nhạc không chỉ vang lên trên sân khấu...

1. Đinh Hoài Xuân là nữ tiến sĩ cello đầu tiên của Việt Nam. Chị mang trong mình tình yêu đặc biệt với cello bởi với chị, “cello có thể kể những câu chuyện mà ngôn từ không thể chạm tới”. Với mong muốn đưa cello đến gần hơn với khán giả, năm 2016, Đinh Hoài Xuân sáng lập chuỗi hòa nhạc quốc tế Cello Fundamento.

Từ một dự án cá nhân, Cello Fundamento đã phát triển thành một doanh nghiệp xã hội hoạt động trong lĩnh vực: biểu diễn, giáo dục âm nhạc và hỗ trợ các tài năng có hoàn cảnh khó khăn. Dự án đã trở thành cầu nối giữa nghệ sĩ Việt Nam - quốc tế, góp phần xây dựng cộng đồng yêu nhạc cổ điển ngày càng lớn mạnh.

Cello Fundamento đã đi đến mùa thứ 10 - một dấu mốc quan trọng trong hành trình gieo tình yêu và lan tỏa âm nhạc cổ điển đến gần hơn với công chúng. Từ những bước khởi đầu lặng lẽ đến khi Cello Fundamento đi qua mười số hòa nhạc, đó là cả một hành trình dài của nỗ lực, kiên trì và rất nhiều hy sinh thầm lặng.

Cello Fundamento 10 có chủ đề “LAmitié" (Tình bạn) với 8 nhạc công xuất sắc đến từ Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Romania, cùng contrabass Ngô Toàn Thắng và người sáng lập Cello Fundamento - nghệ sĩ Cello Đinh Hoài Xuân. Đêm nhạc đưa khán giả đi qua nhiều lát cắt tinh tế của âm nhạc thính phòng - từ Shostakovich, Bach đến Max Bruch - nơi mỗi tác phẩm là một cuộc đối thoại nghệ thuật, làm nổi bật tinh thần đồng hành và sẻ chia giữa các nghệ sĩ.

Cello Fundamento 10 được xây dựng như một hành trình âm nhạc giàu cảm xúc, với các tác phẩm cổ điển kinh điển được chọn lọc kỹ lưỡng, xen kẽ những bản phối mới mẻ, sáng tạo. Ngay từ khi khởi xướng dự án, Đinh Hoài Xuân đã mong muốn, làm thế nào để âm nhạc cổ điển trở nên gần gũi hơn, đời hơn. Đó là tinh thần xuyên suốt trong hành trình dài của chị.

Điểm nhấn đáng chú ý của chương trình là sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa âm nhạc quốc tế và bản sắc nghệ thuật Việt Nam. Các nghệ sĩ chơi nhạc đến từ nhiều quốc gia cùng mặc áo dài và nói bằng một ngôn ngữ chung: âm nhạc. Trong không gian đa sắc màu ấy, cello - nhạc cụ trung tâm của Cello Fundamento - đóng vai trò như cầu nối, dẫn dắt các nhạc cụ khác đối thoại, hòa quyện và nâng đỡ lẫn nhau.

Có thể nói, Cello Fundamento 10 - LAmitié là cuộc hội ngộ của những tâm hồn đồng điệu, nơi âm nhạc xóa nhòa khoảng cách, gắn kết con người bằng những giá trị bền vững.

Trong cuộc trò chuyện dành cho chương trình “LAmitié - Tình bạn”, nghệ sĩ cello Đinh Hoài Xuân cho biết: “Với tôi, âm nhạc, đặc biệt là âm nhạc cổ điển và tiếng cello - luôn là một món quà vô giá mà nhân loại đã trao tặng. Nhưng ở Việt Nam, dòng nhạc này đôi khi vẫn bị xem là bác học, xa cách. Chính mong muốn thu hẹp khoảng cách đó, đưa âm nhạc cổ điển đến gần hơn với công chúng Việt Nam, tôi muốn tạo ra một không gian nơi khán giả có thể tiếp xúc với âm nhạc cổ điển một cách tự nhiên, gần gũi; nơi các nghệ sĩ quốc tế và nghệ sĩ Việt Nam có thể gặp gỡ, chia sẻ và truyền cảm hứng cho nhau. Song song đó, tôi cũng mong muốn đưa những làn điệu dân ca Việt Nam bước ra thế giới, được kể lại bằng ngôn ngữ của các nhạc cụ cổ điển như dàn nhạc giao hưởng và thính phòng”.

Trải qua 10 mùa tổ chức, Cello Fundamento đã từng bước xây dựng được vị thế riêng trong đời sống âm nhạc Thủ đô, trở thành điểm hẹn quen thuộc của giới yêu nhạc cổ điển. Mỗi mùa hòa nhạc không chỉ là một sự kiện biểu diễn đơn thuần mà còn là không gian gặp gỡ, trao đổi và lan tỏa cảm hứng nghệ thuật.

Với Cello Fundamento 10, dấu mốc tròn một thập kỷ càng làm nổi bật hành trình bền bỉ, tâm huyết của nghệ sĩ Đinh Hoài Xuân trong việc đưa cello và âm nhạc giao hưởng đến gần hơn với công chúng. Những buổi hòa nhạc mang tính kết nối, có sự tham gia của nghệ sĩ từ nhiều quốc gia, kết hợp cello với piano, violin hoặc dàn nhạc giao hưởng. Điều này giúp cello không còn bị nhìn nhận như “nhạc cụ phụ”, mà trở thành âm sắc trung tâm, có sức truyền cảm mạnh mẽ.

Ở Cello Fundamento, chị đảm nhiệm song song hai vai trò: kiến tạo tầm nhìn cho dự án và trực tiếp biểu diễn. Sự kết hợp này tạo nên bản sắc riêng, vừa mang tính học thuật, vừa đậm chất cá nhân của người nghệ sĩ.

Theo nghệ sĩ cello Đinh Hoài Xuân, âm nhạc không chỉ vang lên trên sân khấu mà còn hiện hữu trong những kết nối rất đời thường - nơi tình bạn, ký ức và văn hóa gặp nhau một cách tự nhiên. “Âm nhạc vốn không có ranh giới, và trên sân khấu, nghệ sĩ đến từ bất kỳ quốc gia nào cũng bình đẳng trong sự khác biệt của mình. Khi cùng hòa vào một tác phẩm, mọi ranh giới dường như tan biến; chỉ còn lại sự giao thoa, sự thấu hiểu và những cảm xúc được truyền đi giữa những con người yêu nghệ thuật”, chị chia sẻ.

2. Nghệ sĩ Đinh Hoài Xuân tốt nghiệp thủ khoa violoncello tại Học viện Âm nhạc Huế, chị tiếp tục học tập và nhận bằng Thạc sĩ biểu diễn năm 2012 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Với năng lực nổi bật, chị được trao học bổng kép của Chính phủ Việt Nam và Romania để học Tiến sĩ tại Bucharest National University of Music.

Chị chia sẻ: “Thực ra tôi đến với cello khá muộn so với nhiều bạn bè nghệ sĩ cùng trang lứa. Nhưng có lẽ cũng chính vì đến muộn mà tiếng cello đã chạm vào tôi mạnh mẽ hơn. Lần đầu nhìn thấy cây đàn và nghe tiếng cello vang lên, tôi có cảm giác như gặp được định mệnh của đời mình, giống như tìm thấy ý trung nhân vậy. Từ khoảnh khắc đó, tôi chỉ có một suy nghĩ duy nhất: phải làm mọi cách để được đi cùng cello, để gắn bó với nó thật lâu, thật sâu… có thể nói là đến trọn cuộc đời”.

Và Cello Fundamento ra đời từ tình yêu đó. Bền bỉ 10 năm qua, có những khó khăn, chật vật trong việc tổ chức, kết nối, nhưng chương trình của chị chưa khi nào ngắt nhịp mà càng ngày càng lan tỏa, nhận được sự đồng hành của nhiều nghệ sĩ trong và ngoài nước.

Nhạc sĩ Dương Thụ từng chia sẻ: “Tôi rất thán phục Đinh Hoài Xuân. Cô không chỉ là một nghệ sĩ solo trong những concert quốc tế bên cạnh những nghệ sĩ quốc tế nổi tiếng khác, mà còn đứng ra tổ chức chuỗi hòa nhạc Cello Fundamento của mình, người làm được như thế ở thế hệ của cô chắc là rất hiếm, rất hiếm".

Còn dịch giả Trịnh Lữ nói: “Thời tôi còn trẻ, không thể nào nghĩ sẽ có ngày một cô gái Việt Nam, đi học đàn thành tài rồi trở thành một đồng nghiệp với các nghệ sĩ biểu diễn ở Âu Mỹ, có uy tín đến mức có thể tập hợp được họ vào nỗ lực đưa âm nhạc cổ điển vào thành một bộ phận của đời sống văn hóa tại quê nhà; sau mười năm, nỗ lực bền bỉ và luôn tràn đầy hy vọng ấy đã đơm hoa kết trái”.

3. Và điều đáng mừng là không chỉ có Cello Fundamento, thời gian qua, đời sống âm nhạc cổ điển Việt Nam đã có những khởi sắc khi Việt Nam trở thành điểm đến của những dàn nhạc, nghệ sĩ danh tiếng trên thế giới như Dàn nhạc giao hưởng London, Dàn nhạc Thính phòng Vienna, nghệ sĩ violin huyền thoại Joshua Bell… Nhà hát Hồ Gươm đỏ đèn hàng đêm, trở thành một địa chỉ quen thuộc của công chúng yêu nhạc cổ điển. Trong nước, nhiều dàn nhạc thính phòng ra đời.

Hiện nay, Việt Nam có các dàn nhạc giao hưởng chuyên nghiệp tiêu biểu như Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam (VNSO) và Sun Symphony Orchestra (SSO), Maius Philharmonic, Dàn nhạc Giao hưởng Trẻ Việt Nam (VYO) (Vietnam Youth Orchestra và Dàn nhạc Giao hưởng trẻ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc giao hưởng Blue Sky… cùng các dàn nhạc của các nhà hát lớn như Dàn nhạc Giao hưởng Nhà hát Giao hưởng - Nhạc Vũ Kịch TP. Hồ Chí Minh, góp phần phát triển nền nhạc cổ điển, biểu diễn đa dạng tác phẩm, từ cổ điển đến đương đại Việt Nam.… Những người trẻ đã bắt đầu tiếp cận với âm nhạc cổ điển một cách tự nhiên hơn…

Pianist Nguyễn Việt Trung cho rằng, đã có chuyển động tích cực của đời sống âm nhạc hàn lâm trong nước: “Nếu như khoảng 10 năm trước, số lượng khán giả trẻ đến với âm nhạc hàn lâm còn khá khiêm tốn, thì hiện nay tôi gặp rất nhiều bạn trẻ tại các concert, lớp học và chương trình biểu diễn. Các bạn đến nghe nhạc với sự chủ động, có cả sự tò mò nhưng đầy hào hứng. Đó là một tín hiệu rất tích cực cho tương lai của âm nhạc cổ điển tại Việt Nam”.