Cuộc thi Sao Mai 2022: Đổi mới để không “lép vế”

Muộn hơn 1 năm so với thông lệ vì ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, mùa giải mới Sao Mai 2022 đang thu hút sự quan tâm của đông đảo thí sinh cũng như khán giả yêu nhạc. Được khởi động từ đầu tháng 6, đến nay Sao Mai đang tiến hành vòng tuyển chọn và ghi hình thí sinh tại các khu vực: miền Bắc (Hà Nội), miền Trung (Quảng Ngãi) và miền Nam (TP Hồ Chí Minh). Vòng chung kết toàn quốc Sao Mai 2022 sẽ được diễn ra tại TP Hải Phòng với 6 đêm truyền hình trực tiếp.

Đêm khai mạc diễn ra vào ngày 11/9 sẽ là cuộc gặp gỡ và tham gia biểu diễn giữa thí sinh và những ca sĩ gắn bó, thành danh từ các mùa Sao Mai trước. Bốn đêm thi tiếp theo vào mỗi cuối tuần sẽ là cơ hội cho thí sinh thể hiện tài năng của mình với từng phong cách âm nhạc. Dự kiến đêm gala tổng kết diễn ra vào ngày 16/10 sẽ vinh danh những Sao Mai xuất sắc ở từng phong cách âm nhạc. Khác với các mùa giải trước đây, năm nay, lứa tuổi dự thi theo quy định là từ 18 đến 30 tuổi.

Theo Ban tổ chức, vì tổ chức chậm 1 năm nên nhiều thí sinh thiệt thòi, chưa kịp thi đã quá tuổi nên Sao Mai năm nay nới thêm 2 tuổi so với quy định trước đây. Được biết, top 15 thí sinh xuất sắc nhất sẽ được dự thi hoặc tham gia biểu diễn trong cả 6 đêm chung kết. Mỗi khu vực sẽ chọn ra 3 thí sinh cao điểm nhất của từng dòng nhạc vào chung kết toàn quốc (9 thí sinh). Sáu thí sinh còn lại, Ban tổ chức sẽ lấy điểm từ cao xuống thấp trong số các thí sinh của cả 3 vùng miền. Giải thưởng sẽ bao gồm 3 giải Nhất, 3 giải Nhì và 1 giải Bình chọn trên ứng dụng VTVgo và các giải phụ. Giám đốc âm nhạc cuộc thi năm nay là nhạc sĩ Đỗ Bảo.

Ra đời từ năm 1997 với tên gọi ban đầu là Liên hoan tiếng hát Truyền hình toàn quốc, đến nay cuộc thi đã có hơn 20 năm tồn tại. Kể từ năm 2005, cuộc thi được chia thành 3 dòng: Thính phòng, Dân gian, Nhạc nhẹ đã khẳng định tính chuyên nghiệp hàng đầu của cuộc thi tìm kiếm tài năng ca hát này. Nhiều ca sĩ tên tuổi đã được phát hiện và thành danh từ cuộc thi này. Những khán giả yêu nhạc Việt hẳn vẫn còn nhớ những nghệ sĩ là những “Sao Mai đời đầu” như NSƯT Thanh Thúy, Trọng Tấn, Tân Nhàn, Phương Nga, Anh Thơ, Hồ Quỳnh Hương, Kasim Hoàng Vũ… Vào thời điểm những năm 2000, giải thưởng của cuộc thi được coi như điểm tựa để các giọng ca trẻ đưa tên tuổi của mình lên một tầm cao mới.

Tuy nhiên, từ khoảng năm 2009, trong khi bản thân cuộc thi Sao Mai “dậm chân tại chỗ”, không có nhiều thay đổi mới mẻ thì đời sống âm nhạc lại chứng kiến sự “đổ bộ” của một loạt cuộc thi âm nhạc mới lạ, đầy hơi thở hiện đại và đời sống như “Vietnam Idol”, “Giọng hát Việt”… Những cuộc thi với format mới lạ đã thu hút sự quan tâm của nhiều tài năng ca nhạc cũng như đông đảo khán giả.

Không chỉ có vậy, một lý do khiến Sao Mai càng lép vế so với các cuộc thi ca nhạc khác vì đang được phát sóng trên “giờ vàng” của kênh VTV3 thì năm 2015, chương trình chuyển sang phát sóng trên VTV2, rồi năm sau rời sang kênh VTV6. Đây là một thực tế, khi chương trình không có rating cao, đồng nghĩa với doanh thu quảng cáo thấp thì sẽ phải nhường sóng cho các cuộc thi hấp dẫn khác.

Số lượng thí sinh cũng sụt giảm thấy rõ theo từng năm. Chỉ riêng ở khu vực phía Nam, năm 2015 có 47 thí sinh đăng ký tham gia (chỉ bằng 1 nửa năm 2013) thì năm 2017 chỉ còn 33 thí sinh. Khi cuộc thi không có sức hút thì cũng đồng nghĩa với việc các giọng hát giải cao cũng không tạo được tiếng vang trong đời sống âm nhạc như các mùa trước. Đã từng có quán quân của Sao Mai mà khán giả không nhớ tên sau khi cuộc thi kết thúc vài tháng. Hoặc có những giọng hát phải tham gia cuộc thi khác đình đám hơn để tìm kiếm sự nổi tiếng.

Một điều phải thẳng thắn thừa nhận, sở dĩ có thời điểm Sao Mai lép vế hơn các cuộc thi khác bởi thiếu sự đổi mới cần thiết, thiếu chất thị hiếu dành cho lứa khán giả trẻ. Bản thân Ban tổ chức cuộc thi Sao Mai cũng thừa nhận, trong hoàn cảnh ngày càng có nhiều chương trình truyền hình thực tế với format nước ngoài hấp dẫn thì một sân chơi mang tính chuyên nghiệp như Sao Mai gặp không ít khó khăn. Chính vì thế, chương trình sẽ phải có những thay đổi để hấp dẫn và gần gũi khán giả hơn. Thậm chí, thay đổi từ những yếu tố rất nhỏ của cuộc thi góc quay máy, sân khấu ngoài trời, phong cách dẫn dắt của MC đến cách nhận xét của Hội đồng nghệ thuật hay cách thức cuộc thi tương tác với khán giả…

Có lẽ, sự “lép vế” của một vài mùa giải gần đây đã khiến Ban Tổ chức cuộc thi Sao Mai năm nay phải có những thay đổi có tính bước ngoặt. Cuộc thi năm nay không chỉ chú trọng phạm vi sóng truyền hình mà còn đẩy mạnh đa dạng hóa cách tiếp cận, tương tác và mở rộng đối tượng khán giả với các nội dung, chương trình số. Từ đây, khán giả sẽ có thêm góc nhìn, cảm nhận mới mẻ, gần gũi, mang tính giải trí đại chúng hơn về cuộc thi.

Ngoài ra, những thông tin về cuộc thi Sao Mai 2022 sẽ xuất hiện thường xuyên trên các kênh nền tảng số: Fanpage, Mạng xã hội, website, hệ thống báo điện tử… Theo đó, hình ảnh và thông tin về thí sinh, hậu trường cuộc thi sẽ liên tục được cập nhật trên Fanpage và website riêng nhằm tăng sự lan tỏa cũng như cơ hội để các thí sinh có thể tương tác, lắng nghe những góp ý từ chính khán giả cuộc thi.

Đặc biệt, thay vì chọn những ca khúc có tính chất kinh điển, thí sinh tham gia cuộc thi Sao Mai năm nay sẽ được thoải mái lựa chọn những ca khúc hit thuộc dòng nhạc giải trí để dự thi. Ban Tổ chức hy vọng thay đổi này sẽ góp phần mang đến sự trẻ trung, tiệm cận chất thời đại đến cho cuộc thi. Một trong những ưu tiên mà cuộc thi dành cho các thí sinh xuất sắc nhất là sẽ tiếp tục được VTV tạo cơ hội tham gia vào một loạt chương trình hoàn toàn mới. Ngoài ra, còn được xuất hiện thường xuyên trên các khung sóng, các chương trình lớn, các hoạt động truyền hình của Nhà đài.

Tương tự như nhiều cuộc thi ca nhạc trên truyền hình thời gian vừa qua, vai trò của khán giả tiếp tục được khẳng định ở kết quả chung cuộc. Với Sao Mai năm nay, không chỉ hội đồng chuyên môn đưa ra quyết định, lựa chọn thí sinh xuất sắc nhất vào vòng trong mà chính bình chọn của khán giả sẽ giúp các thí sinh có cơ hội đi tiếp. Khán giả có thể theo dõi, cập nhật các thông tin về cuộc thi thông qua sêri phóng sự “Đường tới Sao Mai” (9 tập), “Đồng hành cùng Sao Mai” (12 tập) và các khung sóng trên VTV, các kênh số quen thuộc và truyền thông trên báo chí. Dù vậy, Ban Tổ chức Sao Mai cũng khẳng định tính chuyên môn, chất lượng thí sinh và kiên quyết không chạy theo chiêu trò để xây dựng hình tượng cho ca sĩ trẻ.

Được đánh giá là có khá nhiều lợi thế khi là cuộc thi ca nhạc đầu tiên tổ chức lại sau đại dịch, có số lượng đăng ký dự thi lên đến cả nghìn người nhưng nhiều người cho rằng, Sao Mai phải có những thay đổi mang tính đột phá mới có thể tìm lại được vị thế của mình như nhiều năm trước đây. Thực tế, đời sống ca nhạc luôn thay đổi không ngừng theo thị hiếu âm nhạc của khán giả. Vì thế, các chương trình giải trí ca nhạc cũng cần thường xuyên đổi mới để đáp ứng nhu cầu này.

Những cuộc thi tìm kiếm tài năng ca nhạc trên truyền hình từng có thời điểm tạo cơn sốt trong đời sống giải trí như “Vietnam Idol”, “Giọng hát Việt”… rồi cũng đến giai đoạn thoái trào. Dần thay thế cho chương trình đó là những cuộc thi như “Sing my song”, “The Rexix - Hòa âm ánh sáng”, “Tài năng DJ”... Những cuộc thi đó đánh mạnh vào thị hiếu âm nhạc của giới trẻ nên đã tạo được hiệu ứng khán giả nhất định. Ngoài ra, khi nhạc Bolero thịnh hành thì có một loạt cuộc thi ăn theo như “Solo cùng Bolero”, “Thần tượng Bolero”, “Tuyệt đỉnh song ca”… Chính vì vậy, bên cạnh lợi thế về truyền thống, chuyên môn và tính chuyên nghiệp, những thay đổi này sẽ giúp Sao Mai tiếp tục là cuộc thi tin cậy với các giọng ca tài năng.