Hành trình “Quốc tế hóa” nhạc Trịnh

Chưa ai thật sự vẽ nên một hành trình âm nhạc chỉn chu, bài bản và đầy tính kết nối để đưa nhạc Trịnh đến gần hơn với thế hệ mới. “Hãy yêu Jazz đi”, mới mẻ và đầy cảm hứng sáng tạo không chỉ nối dài đời sống của nhạc Trịnh mà còn mang âm nhạc của ông ra thế giới...

Jazz và di sản nhạc Trịnh

“Hãy yêu Jazz đi” là dự án được khởi xướng bởi nghệ sĩ Quỳnh Phạm. Chị được mệnh danh là The Jazz Lady - một trong những giọng hát Jazz hiếm hoi tại Hà Nội, bước ra từ chiếc nôi Văn hóa, nghệ thuật Quân đội vào đầu những năm 2000.

Quỳnh Phạm đã có hơn 25 năm gắn bó với sân khấu Jazz. Chị được biết đến như một “người kể chuyện” bằng âm nhạc, đưa “chất Trịnh” đến gần người trẻ bằng phong cách ngẫu hứng mà vẫn dịu dàng. Ở vai trò là nhà sáng lập Hanoi Blues Note, chị không chỉ hát, mà còn kiến tạo một không gian nghệ thuật kết nối thế hệ nghệ sĩ trẻ với Jazz bằng đam mê bền bỉ và bản lĩnh riêng.

Với khát khao lan tỏa tình yêu với Jazz và nhạc Trịnh đến cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ và đưa di sản âm nhạc Trịnh Công Sơn ra thế giới, Quỳnh Phạm đã khởi xướng “Hãy yêu Jazz đi” - dự án âm nhạc làm mới và lan tỏa các ca khúc của Trịnh Công Sơn thông qua phối khí theo phong cách Jazz, Fusion và Acoustic, kết hợp chuyển ngữ sang tiếng Anh, Nhật và Hàn.

Dự án chào đón và tạo ra sân chơi sáng tạo cho nhiều nghệ sĩ Jazz trẻ, các giọng ca tài năng của Việt Nam và quốc tế, nhằm hướng đến thế hệ khán giả trẻ trung, cởi mở và yêu nghệ thuật, có chiều sâu, hy vọng trở thành cầu nối văn hóa âm nhạc giữa Việt Nam và quốc tế.

“Hãy yêu Jazz đi” kéo dài từ tháng 10/2025 đến hết 2028, gồm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ nay đến 2026, bao gồm việc truyền thông, tìm kiếm các giọng ca trẻ phù hợp; tổ chức các minishow, hòa nhạc online quy mô nhỏ; sản xuất và ra mắt thêm những album được làm mới theo tinh thần “đối thoại” giữa Jazz và Trịnh và giữa các thế hệ yêu nhạc Trịnh.

Dự án cũng sẽ xây dựng và phát triển các trạm yêu Jazz tại Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh - nơi hướng dẫn, truyền cảm hứng và cấp quyền cho các nghệ sĩ trẻ tại địa phương biểu diễn trực tiếp và ra mắt các tác phẩm được làm mới.

Sang 2027, dự án bước vào giai đoạn 2: Đẩy mạnh hợp tác với các nghệ sĩ quốc tế và phát hành các album nhạc số, các buổi biểu diễn nhỏ ngoài biên giới Việt Nam. Đồng thời, dự án cũng lên kế hoạch tổ chức 4 sự kiện hòa nhạc quy mô lớn hơn tại Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh.

Giai đoạn 3 - năm 2028, “Hãy yêu Jazz đi” tiếp tục sản xuất và ra mắt thêm các tác phẩm mới, tổ chức chuỗi sự kiện âm nhạc giao lưu nhạc Jazz Việt và quốc tế trong và ngoài nước, phát hành album ở nước ngoài, đồng thời đặt mục tiêu có sự tham gia góp giọng của một số ca sĩ quốc tế được giới trẻ yêu thích.

Về sản phẩm âm nhạc của dự án, theo nhà sáng lập Quỳnh Phạm, sau khi ra mắt, dự án sẽ phát hành trên các nền tảng nhạc số EP gồm 5 bản song ngữ. Đĩa mở rộng (Deluxe gồm 8 ca khúc) sẽ được phát hành chính thức ở ba định dạng: Digital - CD - Vinyl vào dịp 28/2 - sinh nhật cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Để nhạc Trịnh “sống” bằng nhiều ngôn ngữ

Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh (em gái nhạc sĩ Trịnh Công Sơn) trong vai trò “Sứ giả ký ức Trịnh” đánh giá đây là một dự án dài hơi, công phu và nghiêm túc của các bạn trẻ: "Nhạc Trịnh được các bạn trẻ khám phá theo nhiều cung bậc khác nhau. Nay tiếp tục được phát triển với Jazz - thể loại khó nhất từ trước tới nay, lại được chuyển ngữ sang những ngôn ngữ khác, đó thật sự là một điều hạnh phúc với gia đình. Tôi cảm nhận ở những nghệ sĩ của “Hãy yêu Jazz đi” một tình yêu chân thành với nhạc Trịnh và một khát khao đối thoại bằng ngôn ngữ của riêng họ”, bà nói.

Giám đốc âm nhạc của “Hãy yêu Jazz đi”, anh Vũ Quang Trung chia sẻ về trải nghiệm chuyển soạn âm nhạc Trịnh Công Sơn sang âm nhạc mang màu sắc Jazz. “Khi nói đến phong cách âm nhạc Jazz, là nói đến ngẫu hứng từ nhiều góc độ khác nhau, từ cấu trúc tác phẩm, nhịp điệu, hòa thanh, hay solo trên giai điệu...

Còn, khi nói đến âm nhạc của Trịnh Công Sơn là ý nghĩa và cái đẹp của ca từ, giai điệu gần gũi và giản dị. Tôi cân nhắc để làm sao kết hợp phong cách Jazz với nhạc Trịnh, vẫn giữ được sự đơn giản, vẫn gần gũi với người nghe nhưng với một màu sắc khác hơn, thú vị hơn, từ hòa thanh, nhịp điệu, cho đến cách xử lý tác phẩm của mỗi ca sĩ, nghệ sĩ.

Những bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không chỉ hay về giai điệu mà mỗi ca từ của ông là một bài thơ. Vì thế, việc chuyển ngữ sang tiếng Anh những bài hát của Trịnh Công Sơn khó như “húc đầu vào đá” vậy.

Vì thế, anh Nguyễn Nhật Tuấn (Trưởng Khoa Đào tạo sau đại học, Đại học Hà Nội), cố vấn ngôn ngữ của dự án cho biết anh không chỉ “dịch lời” ca khúc mà gần như phải viết lại cảm xúc trong một ngôn ngữ khác: “Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn âm, giàu thanh điệu - chỉ cần một dấu nhỏ cũng làm đổi sắc cảm xúc; còn tiếng Anh lại có nhịp điệu trọng âm, có chỗ nhấn, chỗ buông hoàn toàn khác. Vì vậy, xử lý một ca khúc Trịnh bằng tiếng Anh là hành trình song song giữa nghĩa và nhạc: giữ nghĩa thì dễ làm gãy nhạc, còn giữ nhạc thì dễ mất hồn Trịnh. Anh luôn tìm hiểu kỹ để tìm một nhịp cảm xúc tương đương, chứ không phải một bản dịch từng câu từng chữ”.

“Sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ còn thể hiện trong cách chuyển soạn và thể hiện. Ca khúc tiếng Việt thường có hơi thở ngắn, gần như lời thì thầm, còn bản tiếng Anh phải mở rộng, thêm hoặc bớt âm tiết để giai điệu tự nhiên. Hát tiếng Việt, ca sĩ có thể ngân dài theo thanh điệu; còn hát tiếng Anh thì phải theo trọng âm và khẩu hình. Vì thế, cùng một giai điệu, bản tiếng Việt là nỗi nhớ trong khói sương, còn bản tiếng Anh là lời tự sự rõ ràng, có nhịp thở Tây phương hơn”, nghệ sĩ Quỳnh Phạm chia sẻ.

Có thể nói, nhạc sĩ Vũ Quang Trung cùng các nghệ sĩ trẻ đã kiến tạo nên một không gian âm nhạc mới cho di sản âm nhạc của Trịnh Công Sơn, trẻ trung, mới mẻ mà vẫn đầy cảm xúc. Bởi, dù hát bằng tiếng Việt, tiếng Anh hay bất kỳ ngôn ngữ nào, giai điệu ấy vẫn kể cùng một câu chuyện: về tình yêu, nỗi cô đơn, sự mất mát và khát vọng được sống tử tế giữa đời.

“Chúng tôi tin Trịnh Công Sơn có thể “sống” trong nhiều ngôn ngữ, như những cơn gió khác nhau cùng thổi qua một linh hồn duy nhất. Mỗi bản dịch, mỗi giọng hát là một cuộc đối thoại mới với cái đẹp và nỗi buồn - một cuộc đối thoại không bao giờ kết thúc”, nghệ sĩ Quỳnh Phạm chia sẻ.