Khi gen Z “cuồng” phim lịch sử

Sau ba tuần công chiếu, đứa con tinh thần của đạo diễn Đặng Thái Huyền đã lập nên cột mốc mới cho điện ảnh Việt với con số doanh thu hơn 600 tỷ đồng. “Mưa đỏ” xô đổ hàng loạt kỷ lục của Trấn Thành, Lý Hải để trở thành bộ phim ăn khách nhất trong lịch sử điện ảnh nước nhà. Đây là kỳ tích với một bộ phim Nhà nước, lại thuộc dòng chiến tranh cách mạng. Góp phần làm nên kỳ tích này chính là những khán giả trẻ.

Theo thống kê của các nhà rạp, tỷ lệ khán giả từ độ tuổi 15 đến 35 chiếm đến 80% ở phòng vé Việt. Do vậy, phần lớn doanh số đến từ túi tiền của độ tuổi này. Hầu hết suất chiếu “Mưa đỏ” đều có tỷ lệ khán giả trẻ chiếm số đông. Trong số đó, học sinh, sinh viên khá nhiều. Họ xem phim vì muốn biết thêm về cuộc chiến đấu oai hùng mà bi tráng của chiến sĩ thành cổ Quảng Trị.

Những hình ảnh khốc liệt, bi tráng của chiến tranh; sự hy sinh anh dũng và tinh thần đồng đội của các chiến sĩ; số phận con người và khoảng lặng tình yêu long lanh giữa dòng lửa đạn… đã chạm vào cảm xúc khiến người xem không cầm được nước mắt. Khắp mạng xã hội, họ chụp ảnh mình ngồi trong rạp với đôi mắt đỏ hoe. Số bạn trẻ đi xem đến lần hai, lần ba không hề ít.

“Chủ xị” khiến “Mưa đỏ” không chỉ dừng lại ở một tác phẩm điện ảnh “bom tấn”, mà tạo hiệu ứng mạnh mẽ như một sự kiện văn hóa chưa từng có trong lịch sử điện ảnh Việt cũng là những gương mặt trẻ. Họ dùng mạng xã hội để lan tỏa tinh thần ấy.

Đầu tiên là những bài review (đánh giá, cảm nhận) về đủ góc cạnh, tình tiết, nhân vật của bộ phim. Bạn Vũ Việt Anh (Hà Nội) viết: “Phim với cá nhân một đứa trẻ trẻ như mình thì thấy dễ xem dễ hiểu. Có cả giật gân, xúc động hài hước đan xen. Bối cảnh đầu tư nhìn cũng khá chuyên nghiệp. Phim hướng đến khán giả trẻ nên lựa diễn viên cũng trẻ trung, lời thoại gần gũi với mình, thấy buồn cười dễ thương. Phim có xúc động, thấy bạn nữ hàng ghế bên cạnh khóc tu tu từ giữa phim”.

Ngoài review, nhiều bạn trẻ cảm tác nên bài thơ gửi tặng ekip. Các fanpage của giới trẻ như “Sài Gòn Nghenn”, “Hóng hớt phim hay”, “Cuồng phim”, “Cày phim này nè” đều bàn luận rôm rả về hậu trường của “Mưa đỏ” và thu hút lượng tương tác rất cao. Trang Xinê House còn “chơi lớn” khi mời nguyên dàn diễn viên về giao lưu với các thành viên yêu điện ảnh.

Kế đó là những tác phẩm phái sinh không phải do ekip làm phim phát hành mà xuất phát từ chính người hâm mộ. Đổ bộ dày đặc trên mạng là ảnh chế hài hước nhưng xúc động ngầm khen tài năng diễn xuất của các diễn viên cũng như sự tài tình của đạo diễn. Nhiều tình huống trong phim được khán giả chế lại với cái nhìn lạc quan, tích cực.

Với những cảm xúc mãnh liệt mà bộ phim đem lại, hoạ sĩ Trần Thanh Duy đã vẽ nên những trang truyện tranh ngắn lấy cảm hứng từ sự hy sinh của Tạ, Cường, Tú, Bình, Sen trong Tiểu đội 1. Trang truyện dễ thương mà khiến người đọc cay mắt khi họa sĩ kể lại chuyện anh Tạ gặp lại đồng đội hy sinh lúc lên thiên đường.

Trong phim, nhân vật Tạ (diễn viên Phương Nam đóng) được nhiều bạn trẻ yêu mến vì tính tình anh nông dân bỗ bã, thô mộc mà hài hước, luôn bao bọc, chở che cho đàn em trong tiểu đội. Đầu anh lúc nào cũng chốc lở, ngứa ngáy vì một “binh đoàn” chấy. Vậy nên những fan hâm mộ của Phương Nam tự nguyện gọi là “chấy con”, tôn anh là “chấy đực”. Ngày vui của anh, họ làm nguyên một chiếc bánh kem có con chấy to tướng gửi đến thần tượng. Có người họa lại binh đoàn chấy của anh trong những bức tranh vui nhộn. Riêng diễn viên Hứa Vĩ Văn (đóng vai bác sĩ Lê) lại được người hâm mộ tặng sticker in hình vai diễn được vẽ bằng phong cách chibi.

Trước đó, hai bộ phim về đề tài chiến tranh chống Pháp là “Đào, phở và piano” (đạo diễn Phi Tiến Sơn) và chống Mỹ là “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” (đạo diễn Bùi Thạc Chuyên) cũng hút khán giả trẻ. Vì là phim Nhà nước với suất chiếu hạn chế, “Đào, phở và piano” liên tục cháy vé, thậm chí làm sập luôn trang web của Trung tâm chiếu phim Quốc gia do lượng truy cập đặt vé quá tải. Doanh thu hơn 20 tỷ tuy không cao nhưng đã tạo cú hích và giúp phim hòa vốn khi chi phí sản xuất vô cùng khiêm tốn.

Đến “Địa đạo”, dòng phim chiến tranh bắt đầu khởi sắc. Chốt sổ với khoảng 173 tỷ đồng, bộ phim của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên trở thành một điểm nhấn cho dịp đại lễ 50 năm mừng đất nước thống nhất. Sự mở đường thuận lợi của hai bộ phim này khiến dòng phim chiến tranh cách mạng thực sự bùng nổ khi “Mưa đỏ” xuất hiện.

Xã hội từng tồn tại định kiến: giới trẻ thờ ơ với phim lịch sử, nhất là đề tài chiến tranh cách mạng. Vậy tại sao bây giờ, chính giới trẻ lại xếp hàng dài mua vé “Đào, phở và piano”, sục sôi với “Địa đạo” và nhất là như “lên đồng” với “Mưa đỏ” dù trước đó chúng ta có khá nhiều bộ phim hay về đề tài này như “Cánh đồng hoang”, “Dòng máu anh hùng”, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”…?

Nhìn nhận kỹ sẽ thấy những bộ phim thời trước tuy hay nhưng đại cảnh chiến tranh khốc liệt, những khí tài- khí giới hiện đại của địch vẫn chưa được thể hiện rõ vì thiếu kinh phí hoặc điều kiện hỗ trợ. Kinh phí thấp khiến “Đào, phở và piano” vẫn dính hạn chế này, phải nhờ nội dung vớt vát lại.

Riêng “Địa đạo” và nhất là “Mưa đỏ”, độ hoành tráng và chân thực khiến công chúng phải trầm trồ. Những chiếc xe tăng, tàu chiến, súng phun lửa, pháo đạn, máy bay… toàn là hàng thật trong khi phim trường được dựng sát nút với thực tế khiến người xem tin mình đang ở trong cuộc chiến, chứng kiến sự anh dũng bất khuất của cha anh. Điểm trên sự hoành tráng, khốc liệt, những bộ phim trên còn giàu chiều sâu cảm xúc, tinh tế trong diễn xuất và toát lên thông điệp ý nghĩa. Bạn Nguyễn Quang Minh (18 tuổi) quả quyết: “Chúng tôi không thờ ơ với phim lịch sử nếu có những tác phẩm chỉn chu, hấp dẫn và chạm vào trái tim”.

Điều quan trọng thứ hai để phim níu chân khán giả trẻ chính là cách quảng bá và phát hành. Học hỏi cách làm cinetour của phim thương mại, ekip đoàn phim “Địa đạo” và “Mưa đỏ” đều rất siêng năng đi giao lưu với khán giả trong các buổi chiếu phim. Điều này khiến khán giả trẻ thích thú và đưa họ gần hơn với ekip. Ngoài việc gặp gỡ trực tiếp từng khán giả, ekip còn lan tỏa bộ phim bằng mạng xã hội Facebook, TikTok, YouTube, Thread... Đây là cách dễ dàng tiếp cận với khán giả trẻ nhất.

Các diễn viên đều có clip ngắn vui nhộn, hài hước về hậu trường lẫn những lần đi giao lưu của mình. Diễn viên Đỗ Nhật Hoàng (vai Cường) và Phương Nam thi nhau làm các clip xuyên không từ năm 1972 khói lửa về năm 2025 ngập tràn cờ đỏ hoặc ngược lại khiến công chúng rưng rưng thấm thía về giá trị hòa bình. Steven Nguyễn, Đỗ Nhật Hoàng, Phương Nam có lẽ là những diễn viên chăm tương tác và đọc bình luận của khán giả nhất. Họ khiến khán giả thêm yêu mến vì tương tác dễ thương, gần gũi.

Thời điểm phát hành cũng là yếu tố then chốt giúp phim thắng lớn. Thời điểm 30/4 và dịp Quốc khánh là lúc cả nước hướng về nguồn cội, hào khí dân tộc dâng cao. Ở lớp trẻ, đây là dịp họ muốn tìm hiểu sâu thêm về lịch sử, để thêm tự hào và tiếp bước truyền thống yêu nước nồng nàn của dân tộc. Do đó, nhu cầu xem phim lịch sử tăng cao trong khi số phim khai thác đề tài này còn ít ỏi.

Đạo diễn Đặng Thái Huyền hạnh phúc cho biết sự đón nhận nồng nhiệt của công chúng gen Z là niềm động viên to lớn thôi thúc các nhà làm phim tiếp tục gắn bó với dòng phim chiến tranh cách mạng. Sau “Địa đạo” và “Mưa đỏ”, thế hệ hậu bối vẫn khao khát những tác phẩm điện ảnh xoáy sâu vào vỉa quặng lịch sử. Bởi vỉa quặng ấy trù phú quá, choáng ngợp quá mà các nhà làm phim chưa thể khai thác hết. Họ mong muốn chiến dịch Điện Biên Phủ, cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam hay tinh thần đồng khởi Bến Tre… sớm có cơ hội lên màn ảnh rộng.

Và thật nức lòng biết bao khi sắp tới, dự án điện ảnh “Em bé Mỹ Lai” (khai thác cuộc thảm sát Mỹ Lai) hay “Hoàng hậu cuối cùng” (khái thác cuộc đời Nam Phương hoàng hậu) sẽ sớm bấm máy. Không còn là giấc mơ xa xôi, điện ảnh Việt đã đủ lực và tài để làm nên những bản hùng ca mãn nhãn, cuốn hút trên màn bạc.