“Khổng tước” - vẻ đẹp vũ đạo phương Đông tỏa sáng tại Việt Nam

Văn hóa truyền thống kết hợp công nghệ hiện đại

“Khổng tước” là hình tượng sân khấu kinh điển do nghệ sĩ múa Dương Lệ Bình (Cộng hòa nhân dân Trung Hoa) sáng tạo, gắn liền với một loạt tác phẩm tiêu biểu như “Công chúa Khổng tước”, “Linh hồn của Khổng tước”, “Tình yêu Khổng tước”...

Năm 2012, với mong muốn kể một câu chuyện phong phú và sâu sắc hơn về hình tượng này, vở vũ kịch “Khổng tước” ra đời. Ngay từ khi ra mắt, tác phẩm đã thu hút đông đảo khán giả, trở thành hiện tượng nghệ thuật đặc biệt. Nhưng, trên con đường theo đuổi nghệ thuật, Dương Lệ Bình không dừng lại ở đó.

Sau 10 năm, “Khổng tước” phiên bản 2022 được tái dựng hoành tráng, mang diện mạo sân khấu mới, tinh tế và trau chuốt trong từng chi tiết, đạt tới sự hoàn thiện cao nhất. Trong chuỗi lưu diễn đầu tiên tại 12 thành phố với 50 buổi diễn, toàn bộ vé đều được bán hết, tạo nên “làn sóng Khổng tước” trên khắp Trung Quốc.

Tác phẩm có sức hút mạnh mẽ, được biểu diễn ở nhiều sân khấu tại 40 thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Quảng Châu, Thượng Hải... cũng như nhiều nước trên thế giới và vượt mốc 700 buổi biểu diễn trên toàn cầu vào năm 2025. Những con số đó khẳng định giá trị nghệ thuật vượt thời gian cùng sức sống mãnh liệt của biểu tượng “Khổng tước” - linh hồn và đam mê bất tận của Dương Lệ Bình.

Nội dung “Khổng tước” khai thác chủ đề vĩnh hằng đó là sự sống và tình yêu. Vở diễn bao gồm 4 chương “Xuân - Hạ - Thu - Đông” kể về câu chuyện xoay quanh sự trưởng thành của bản tính con người, sự sống và tình yêu, đồng thời thể hiện sự hòa hợp giữa sinh mệnh và tự nhiên.

Dùng ngôn ngữ sân khấu để diễn tả những cảm xúc chung của nhân loại, đồng thời truyền tải đến khán giả những suy ngẫm và cảm nhận của nghệ sĩ trong quá trình trưởng thành về nghệ thuật và cuộc sống. Trong vở diễn, hình tượng khổng tước vừa là chim vừa là người - tượng trưng cho muôn loài chúng sinh trong thế giới hữu tình.

Tác phẩm là sự giao thoa huyền ảo giữa ánh sáng và vũ đạo, cảm nhận tiếng vang sâu thẳm của sự sống và tình yêu. Vở kịch được đầu tư bài bản, trong đó phiên bản 2022 do nghệ sĩ Dương Lệ Bình đảm nhiệm vai trò tổng biên đạo, đồng thời có sự tham gia của nhà thiết kế mỹ thuật đoạt giải “Thiết kế mỹ thuật xuất sắc nhất” của giải Oscar - nghệ sĩ thị giác danh tiếng Diệp Cẩm Thiên cùng đội ngũ sáng tạo hùng hậu tham gia dàn dựng.

Ngoài ra, vở vũ kịch còn có nhiều điểm nhấn độc đáo như điệu múa đôi “Tình Khổng tước”, từng xuất hiện trên sân khấu “Mừng xuân Toàn quốc” (Xuân Vãn) hay hình tượng thời gian không ngừng xoay chuyển từ đầu đến cuối vở diễn... Ngoài ra, ở phiên bản mới này, nhiều yếu tố mỹ học phương Đông được hòa quyện với sáng tạo nghệ thuật sân khấu, ở đó công nghệ hiện đại phát huy tối đa trong ánh sáng, âm nhạc. Đồng thời, Dương Lệ Bình tạo cơ hội cho nhiều nghệ sĩ múa trẻ đảm nhận vai chính để họ khai phá năng lượng của chính mình trên sân khấu.

Bắt đầu từ năm 2017, Dương Lệ Bình chỉ tham gia vào chương cuối của vở mang tên “Mùa Đông”. Với vai trò diễn viên đặc biệt ở chương này, nghệ sĩ Dương Lệ Bình mang đến hình ảnh khổng tước múa giữa bão tuyết thể hiện vẻ đẹp của sự thức tỉnh và tái sinh trong cõi diệt sinh của sự sống. Trong khi, các nghệ sĩ trẻ có sự thay đổi tùy theo từng suất diễn thì duy nhất Dương Lệ Bình tham gia tất cả các buổi diễn ở chương cuối cùng với gần 1.000 suất diễn.

Điểm nhấn của giao lưu văn hóa

Có mặt tại buổi họp báo, nghệ sĩ Dương Lệ Bình gây ấn tượng mạnh với giới truyền thông bằng thần thái nhanh nhẹn, trẻ trung và vóc dáng mảnh mai riêng có của một “Chim công làng múa”, dù đã ở tuổi 66. Là nghệ sĩ, biên đạo múa nổi tiếng nhưng Dương Lệ Bình chưa từng trải qua một trường lớp đào tạo chính quy nào. Mang trong mình tình yêu với vũ đạo của một người dân tộc Bạch (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc), có lẽ, với Dương Lệ Bình, nhảy múa tự nhiên như cơm ăn nước uống. Ngay từ nhỏ, sân khấu của Dương Lệ Bình là khoảng trống dưới gốc cây hay vạt đất bên bờ suối...

Từ đam mê với điệu nhảy múa truyền thống, Dương Lệ Bình đã dành 10 năm học tập, nghiên cứu các vũ điệu của dân tộc thiểu số. Năm 1980, bà được tuyển chọn vào vũ đoàn dân tộc thiểu số Trung Quốc, bắt đầu con đường nghệ thuật chuyên nghiệp. Từ năm 26 tuổi, Dương Lệ Bình bắt đầu với “Linh hồn Khổng tước”.

Bà chia sẻ: “Ngay từ lần đầu tiên, tôi đã tự biên đạo, chuẩn bị trang phục, vũ đạo cho tiết mục của mình. Càng ngày, tôi càng thấy vũ điệu khổng tước rất tươi đẹp, mang vẻ thần bí của phương Đông. Ngày nhỏ, tôi được nghe quan niệm ai nhảy được điệu khổng tước sẽ có một đời sống may mắn. Cuối cùng, “Khổng tước” là hình ảnh xuyên suốt trong sự nghiệp của tôi”.

Nghệ sĩ Dương Lệ Bình cho biết bà rất vui và hạnh phúc khi được biểu diễn “Khổng tước” trên sân khấu Việt Nam “Múa đối với tôi là một điều cao đẹp. Khi múa trên sân khấu, tôi có cảm giác như có một mối liên hệ vô hình nhưng bền chặt với khán giả”. Trước đó, khi vừa đặt chân xuống sân bay Nội Bài, bà đã rất thích thú khi được chào đón bằng món quà tặng độc đáo là chiếc nón lá thủ công vẽ họa tiết chim công, kết hợp tinh tế giữa biểu tượng nghệ thuật của bà và nét đẹp văn hóa Việt Nam.

Ông Ngô Hoàng Phúc, đại diện Công ty CP Truyền thông VIETART, đơn vị tổ chức vở vũ kịch “Khổng tước” tại Việt Nam cho biết, để đưa tác phẩm này biểu diễn trên sân khấu Việt Nam, đơn vị đã có gần 2 năm kết hợp chặt chẽ với các đối tác. Theo kế hoạch, hệ thống thiết bị sân khấu được vận chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam bằng 6 container 45 feet, di chuyển trong 7 ngày để tập kết tại Nhà hát Hồ Gươm.

Công tác vận chuyển, lắp đặt và dàn dựng được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm mang đến cho khán giả một trải nghiệm nghệ thuật trọn vẹn, đồng bộ và đạt đẳng cấp quốc tế. Hơn 100 phút trình diễn là sự kết hợp của ánh sáng, âm nhạc và hơi thở nhân sinh, mang theo vẻ đẹp bất tận của sự sống và tình yêu.

Có mặt tại buổi họp báo, NSND Kim Chung (Biên đạo múa Nhà hát Ca múa nhạc Quốc gia Việt Nam) dành sự nể phục cho nghệ sĩ Dương Lệ Bình. Cả một đời cống hiến cho nghệ thuật múa nên bà rất thấu hiểu những vất vả đặc thù của lĩnh vực này. Trung bình, một nghệ sĩ múa phải đào tạo ít nhất 15 năm mới có thể làm nghề nhưng nghệ sĩ Dương Lệ Bình chỉ bằng con đường tự học đã đạt tới đẳng cấp quốc tế.

“Ngoài ra, sự ảnh hưởng của tuổi tác, sức khỏe đối với nghệ sĩ múa rất rõ rệt, nhưng ở tuổi ngoài 66, nghệ sĩ Dương Lệ Bình vẫn biểu diễn trên sân khấu, vẫn cháy hết mình với nghệ thuật, đó là điều vô cùng tuyệt vời” - NSND Kim Chung chia sẻ.

Là chuyên gia trong lĩnh vực múa, Tiến sĩ Lê Hải Minh (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam) cho rằng: “Từ “Khổng tước” trong nghệ thuật dân gian đến nay là vở vũ kịch “Khổng tước”, chúng ta có thể thấy văn hóa dân tộc trong quá trình suy ngẫm và sáng tạo của nghệ sĩ Dương Lệ Bình đã được kế thừa, phát triển từng bước một và ngày một thăng hoa sâu sắc. Văn hóa truyền thống đã được giữ gìn và sáng tạo không ngừng để trường tồn, lan tỏa và tiếp nối mãi mãi qua thời gian”. Cũng theo Tiến sĩ Lê Hải Minh, với nghệ thuật múa Việt Nam, để có được tác phẩm mang tầm vóc và đỉnh cao như “Khổng tước” thì rất cần sự đầu tư đồng bộ ở mọi khâu.

“Khổng tước - The Peacock Hanoi 2026” không chỉ là một dự án nghệ thuật mang đến cho khán giả Việt Nam cơ hội thưởng thức tác phẩm kinh điển mà còn hướng tới việc gia tăng sức hút cho Hà Nội như một điểm hẹn văn hóa - nghệ thuật độc đáo. Thông qua việc đưa tác phẩm nghệ thuật tinh hoa của thế giới đến biểu diễn tại Việt Nam, đơn vị tổ chức hy vọng góp phần kết nối giá trị nghệ thuật quốc tế với khán giả trong nước, đồng thời đóng góp vào phát triển của ngành công nghiệp văn hóa và từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ các điểm đến nghệ thuật quốc tế.