Nhiếp ảnh gia Nguyễn Hải: Thổi hồn cho Tây Bắc

1. Chưa đầy thập niên bén duyên với ống kính máy ảnh, một con số "còn non" so với hàng trăm nhiếp ảnh gia khác trên dải đất hình chữ S, nhưng những thành tích "khủng" mà nhiếp ảnh gia Nguyễn Hải gặt hái được quả thực đáng ngưỡng mộ. Sau nhiều lần hẹn trước, mãi tôi mới có thể gặp anh, một phần do công việc và lịch trình dày đặc, cũng một phần anh đang phải tranh thủ đi "săn" những tấm hình ngày cuối năm.

Sinh ra và lớn lên ở xuôi, nhưng theo gia đình lên Sơn La công tác, sinh sống an cư lập nghiệp tại huyện Mộc Châu. Ban đầu anh công tác tại các trung tâm truyền thông văn hóa của huyện, nhưng có lẽ vì tính cách thích xê dịch nên Nguyễn Hải đã quyết định dừng công việc văn phòng có phần "nhàm chán". Từ đây anh đã được tiếp xúc và bén duyên với nhiếp ảnh, và nhiếp ảnh đã trở thành hơi thở cuộc sống của chàng trai trẻ.

Là người trẻ, nhưng Nguyễn Hải lại cho tôi ấn tượng sâu sắc về một người nghệ sĩ nghiêm túc, thẳng thắn nhưng "khái tính". Anh đến với nghề là cái duyên, nhưng không vì lẽ đó mà "duyên phận bèo trôi". Anh xác định rằng mình phải nâng cấp bản thân từ tài năng và sự tử tế với nghề. Nói về hai chữ "tử tế", nhiếp ảnh gia trẻ ấy cho rằng chỉ có sự tử tế của một người làm nghệ thuật mới đủ tạo ra sức hút để người với người gắn bó được với nhau, lắng nghe, sẻ chia và chớp bắt những khoảnh khắc đời thường, chân thật.

Xác định theo đuổi nhiếp ảnh bằng cả sự đam mê, đồng thời cũng là hơi thở của cuộc đời, khó khăn là điều không thể tránh khỏi. Khi hỏi về những khó khăn trong ngần ấy năm làm nghề, Nguyễn Hải kể rằng nếu để nói về khó khăn, có lẽ cuộc trò chuyện này sẽ kéo dài nhiều giờ, bởi nó là cả một quá trình, nhưng quan trọng là cách mình tiếp nhận và xử lý nó như thế nào mà thôi...

"Khó khăn thì nhiều lắm. Bởi nhiếp ảnh là bắt gặp từng khoảnh khắc. Đòi hỏi phải thực sự tâm huyết, dành thời gian cho nó. Nhiều lúc bà xã cũng kêu ca là yêu và đam mê nhiếp ảnh hơn vợ con. Nhưng nghề chọn người mà, đam mê rồi thì cứ bị cuốn theo. Nhiều lúc đi "săn" ảnh mây hay cánh đồng vào mùa lúa chín, mùa nước đổ, tôi phải nằm vùng cả tuần trời, có khi còn về tay không vì thời tiết không ủng hộ" - Nguyễn Hải nói.

Không chỉ có vậy, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, những thiết bị chuyên dụng ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là flycam. Tuy nhiên, để dùng thiết bị bay đòi hỏi nhiếp ảnh gia phải có kỹ năng và một chút liều. Tôi bất ngờ khi anh nói vậy, anh cười đáp: "Bởi có nhiều địa hình đồi núi hiểm trở, tầm nhìn hạn chế hay những hôm trời bất ngờ mưa to nếu không có kỹ năng tốt và một chút liều thì không thể có một bức ảnh đẹp được, tôi thường nói vui với mọi người là chơi flycam như một canh bạc. Đặc biệt, thiết bị bay được quản lý rất chặt chẽ, đòi hỏi chúng tôi phải xin cấp phép hoặc xin ý kiến cơ quan chức năng trước khi bay, đảm bảo giữ bí mật an ninh, an toàn khu vực quân sự, biên giới… và tuân thủ quy định, yêu cầu của địa phương".

2. Nguyễn Hải tham gia các cuộc thi nhiếp ảnh trong và ngoài nước là để nhìn lại chính mình, biết mình đang ở đâu trong dòng chảy nhiếp ảnh đầy những sự vận động không ngừng nghỉ, luôn sáng tạo và luôn đòi hỏi sự đổi mới. Trong quá trình tham gia, Nguyễn Hải đã may mắn nhận được nhiều giải thưởng cao tại các cuộc thi. Còn nhớ vào năm 2021, lần đầu tiên anh thử sức với môi trường nhiếp ảnh quốc tế với 1.518 tác giả của 53 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 16.924 tác phẩm gửi tham dự ở các thể loại. Rất may mắn, ngay ở lần đầu tiên này, tác phẩm "Suy tư" của anh, thuộc thể loại chân dung đã được Hội đồng giám khảo trao Huy chương Bạc.

Với Nguyễn Hải, ở trong nước thể loại chân dung chưa thực sự tạo ấn tượng, nhất là đen trắng, tuy nhiên ở các giải thưởng quốc tế, thể loại này được đánh giá khá cao. Anh chia sẻ: "Tác phẩm "Suy tư" của tôi chụp khoảnh khắc đời thường của một người thiếu nữ dân tộc … Khi bắt gặp người thiếu nữ ấy với ánh mắt đượm buồn, gương mặt phúc hậu, hằn lên những vết chân chim nơi khóe mắt, vầng trán gợi cho tôi liên tưởng tới sự tảo tần, chịu thương chịu khó, một đức tính vốn có của người phụ nữ Việt Nam. Tôi đã quan sát chị rất lâu mà không gặp khoảnh khắc nào chị cười cả. Nhưng sâu trong đôi mắt ấy, sự nín nhịn ấy, khắc khổ ấy là cả một ước mơ về tương lai tốt đẹp hơn. Khi gửi bức ảnh tham gia dự thi, tôi cũng muốn nhắc nhớ đến sự hy sinh, đức tính kiên cường của phụ nữ Việt Nam".

Theo anh, đằng sau mỗi tấm ảnh là những dòng tâm sự, nhưng cũng rất đỗi đời thường. Mỗi góc chụp, mỗi khoảnh khắc của anh hướng vào những chi tiết hết sức tự nhiên nhưng lại đem cho người xem nhiều tầng suy nghĩ. "Nghệ thuật là một thế giới thu nhỏ, mà ở đó khắc họa chân thực, rõ nét về cuộc sống cả trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Hãy nắm bắt từng khoảnh khắc, để mỗi ngày trôi qua đều thật ý nghĩa" - Nhiếp ảnh gia Nguyễn Hải tâm sự.

Với tình yêu nhiếp ảnh, anh sẽ tiếp tục hành trình và đam mê của mình, bởi đó là lẽ sống của người nghệ sĩ, cầm máy dấn thân vào hành trình của đời sống. Anh không muốn bản thân mình bỏ lỡ những thời khắc quan trọng nhất của cuộc sống, dẫu thế nào đi chăng nữa anh sẽ luôn làm mới và thay đổi bản thân để có những tấm hình lưu lại với thời gian.