Phim Việt “chinh chiến” các giải thưởng quốc tế: Thắp hy vọng từ những niềm vui

Cùng với niềm vui có được từ LHP Cannes, LHP Quốc tế Busan, LHP Quốc tế Tokyo... trước đó, công chúng yêu điện ảnh có quyền hy vọng về dấu ấn phim Việt trên sân chơi quốc tế.

Một tin vui đến với khán giả yêu nghệ thuật thứ 7 là nữ diễn viên Kim B đã được nhận giải "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" tại LHP Quốc tế ASEAN diễn ra ngày 4/8 tại đảo Kuching, Sarawak, Malaysia. Tại LHP này, Việt Nam có 2 bộ phim lọt vào vòng tranh giải chính thức là "Memento Mori: Đất" (đạo diễn Marcus Mạnh Cường Vũ) và "Đêm tối rực rỡ" (đạo diễn Aaron Toronto) với 4 đề cử. Đó là đề cử "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" cho Nguyễn Hải Yến - Red và "Hình ảnh xuất sắc nhất" (Trần Ngọc Khuyên) trong phim "Memento Mori - Đất".

Bộ phim "Đêm tối rực rỡ" nhận 2 đề cử cho các hạng mục "Kịch bản xuất sắc nhất" (Nhã Uyên, Aaron Toronto) và "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" (Kim B). LHP quốc tế ASEAN (còn được viết tắt là AIFFA) là LHP quốc tế nổi bật nhất trong khu vực Đông Nam Á và ngày càng trở thành một sự kiện thu hút công chúng cũng như giới làm phim khu vực. Đây không chỉ là nơi giao lưu, kết nối các ý tưởng điện ảnh mà còn chứa đựng khát vọng khai thác thị trường đầy tiềm năng với 600 triệu dân của những người làm nghề trong khu vực.

Trước giải thưởng này, "Đêm tối rực rỡ" cũng đã sở hữu một số lượng lớn giải thưởng tại các LHP trong và ngoài nước như giải Cánh diều vàng năm 2021, 2 giải "Best story" (Câu chuyện xuất sắc) và "Best performance: Female" (Nữ diễn viên xuất sắc) dành cho Nhã Uyên tại LHP Độc lập ở Mỹ năm 2022. Phim cũng giành nhiều giải tại LHP Châu Á Đà Nẵng (Hạng mục phim Việt Nam) …

Trước đó, "Đêm tối rực rỡ" cũng nằm trong danh sách hơn 100 phim của các quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia hạng mục "Phim không nói tiếng Anh hay nhất" tại "Quả cầu vàng 2023" - giải thưởng Điện ảnh lớn thứ 2 sau Oscar. Phim tranh 1 trong 5 suất đề cử cùng nhiều bộ phim đình đám trong đó phải kể tới "Người môi giới" (Broke) của đạo diễn Hirokazu Koreeda, "Quyết tâm chia tay" (Decision to Leave) của Park Chan Wook đều là hai đại diện xuất sắc của Hàn Quốc từng thắng những giải uy tín nhất tại LHP Cannes 2022.

Cách đây không lâu, vào cuối tháng 5, tại LHP Cannes 2023, nhiều hạng mục cũng đã gọi tên những nghệ sĩ, tác phẩm châu Á, gốc Á trong đó có Việt Nam. Tác phẩm "Bên trong vỏ kén vàng" (tựa đề tiếng Anh là "Inside The Yellow Cocoon Shell") của Phạm Thiên Ân giành giải "Camera vàng" - giải thưởng dành cho phim đầu tay xuất sắc của một đạo diễn trẻ. Cũng tại LHP danh giá này, đạo diễn Trần Anh Hùng, người cách đây 30 năm cũng đã từng nhận giải "Camera Vàng", lần này với "The Pot - Au - Feu" kể câu chuyện tình yêu và ẩm thực đã giành được giải "Đạo diễn xuất sắc nhất".

Năm trước, bộ phim "Tro tàn rực rỡ" (đạo diễn Bùi Thạc Chuyên) cũng là phim Việt đầu tiên được chọn vào đề cử hạng mục chính thức tại LHP Quốc tế Tokyo 2022. Tác phẩm tranh giải cùng 14 phim khác đến từ Nhật Bản, Chile, Kazakhstan, Macedonia, Iran, Lebanon… Nội dung phim được xây dựng theo 2 truyện ngắn "Củi mục trôi về" và "Tro tàn rực rỡ" của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, khắc họa tình yêu và nỗi đau của 3 người đàn bà với người đàn ông của họ.

Tại LHP quốc tế Busan 2022, "Memento Mori: Đất" cũng đã được chọn vào 10 phim tranh giải "Dòng chảy mới" - hạng mục quan trọng tại LHP. Danh sách những bộ phim Việt chinh chiến tại các sân chơi quốc tế còn được nối dài bằng những tác phẩm như "Miền ký ức" đạo diễn Bùi Kim Quy tham gia tranh giải tại LHP quốc tế Busan 2021. Bộ phim "Ròm" (đạo diễn Trần Thanh Huy) chiến thắng hạng mục "Dòng chảy mới" tại LHP quốc tế Busan năm 2019. Đặc biệt phim "Người lắng nghe: Lời thì thầm" (đạo diễn Khoa Nguyễn) từng tham gia 6 LHP quốc tế và giành được 12 chiến thắng tại các hạng mục.

Có thể nói, ngày càng có nhiều bộ phim Việt tham dự các LHP quốc tế và bước đầu có được những thành tích đáng tự hào. Đề tài, nội dung phản ánh của những bộ phim này là điều mà chúng ta rất đáng lưu ý. "Đêm tối rực rỡ" là phim độc lập, ra rạp từ 8/4. Bộ phim bắt đầu bằng cái chết của một người ông thuộc một gia đình trung lưu. Từ đám tang đậm màu sắc và truyền thống văn hóa Việt Nam, ý nguyện của mỗi cá nhân thành viên trong gia đình bộc phát, hé lộ dần những sự thật và bi kịch che giấu lâu nay. Những tổn thương của các thành viên từ nạn bạo hành gia đình được phản ánh đầy ám ảnh.

Được biết, bộ phim được vợ chồng đạo diễn Aaron Toronto và Nhã Uyên (nhà sản xuất kiêm biên kịch, diễn viên) ấp ủ trong suốt 4 năm. Mặc dù không có diễn viên ngôi sao nhưng đã tạo nên kỳ tích phòng vé nhờ nội dung lạ và câu chuyện hấp dẫn. Nhiều vấn đề xã hội đã được phim khai thác chân thực, mạnh mẽ như nạn bạo hành gia đình. Đây cũng là bộ phim được sản xuất với chi phí thấp nhưng lại có được doanh thu tốt.

Phim "Memento Mori: Đất" lại kể về Vân, một bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối trải qua những ngày cuối đời bên cha, chồng và 2 con nhỏ. Bối cảnh chính của phim là ngôi nhà cũ kỹ của vợ chồng Vân - Hoàng với tài sản trống không, chỉ có đầy ắp tình yêu thương, những xót xa dự cảm của sự chia xa sắp đến. Nhịp phim chậm, nhiều hình ảnh biểu tượng mang đến thông điệp rằng cái chết là điều sớm muộn ai cũng phải gặp vì thế hãy yêu thương nhau đến tận giây phút cuối.

Bộ phim "Bên trong vỏ kén vàng" dài gần 3 tiếng nói về hành trình thay đổi nhận thức, quan niệm cuộc sống của một người đàn ông khi phải mang xác chị dâu về quê trao lại cho người anh. Điều tự hào là bộ phim nhận được sự đánh giá cao của những nhà làm phim chuyên nghiệp cũng như giới truyền thông nước ngoài bằng những mỹ từ như "hình ảnh đậm chất thơ", "mê hoặc khán giả" …

Việc những bộ phim Việt có mặt tại các LHP quốc tế đã không còn là chuyện lạ nữa. Ngày càng có nhiều đại diện Việt Nam xuất hiện tại những LHP nổi tiếng châu Á như Busan, Tokyo... Không chỉ có những đạo diễn kỳ cựu mà nhiều người làm phim trẻ sẵn sàng thử sức ở những sân chơi lớn này. Cuối năm 2022 vừa qua, tác phẩm của những người làm phim trẻ như Lê Lâm Viên, Nguyễn Thị Xuân Trang, Tuấn Andrew Nguyễn đã cạnh tranh nhiều hạng mục tại LHP Quốc tế Singapore. Đây là LHP quy tụ những nhà làm phim trẻ khu vực Đông Nam Á.

Bộ phim "The Unburied Sounds of a Troubled Horizon" của đạo diễn, biên kịch Tuấn Andrew Nguyễn cạnh tranh hạng mục "Dòng chảy ngầm". Đây là hạng mục dành cho các tác phẩm có hướng đi thú vị và cách diễn đạt táo bạo, thông qua cách xử lý giàu trí tưởng tượng đối với hình ảnh động. Nội dung phim xoay quanh nhân vật Nguyệt - một phụ nữ sắc sảo, nhạy bén kinh doanh phế liệu ở Quảng Trị.

Ngoài ra, tác phẩm "Fix Anything" (tạm dịch là "Gì cũng sửa") của đạo diễn Lê Lâm Viên lại tham gia tranh tài tại hạng mục "Phim ngắn Đông Nam Á" cùng cạnh tranh với 16 phim ngắn đến từ các quốc gia khác. Phim kể về hành trình 1 đêm nhiều biến cố của hai bố con làm nghề sửa chữa lưu động. Hai nhà làm phim Lê Lâm Viên và Nguyễn Thị Xuân Trang lại tranh tài cùng 10 nhà làm phim trẻ đến từ các nước Đông Nam Á tại hạng mục "Phòng thí nghiệm Đông Nam Á".

Những niềm vui mà các nhà làm phim Việt có được từ những LHP quốc tế dù còn ít ỏi và nhỏ nhoi nhưng cũng đã mang đến niềm hy vọng. Phần lớn những bộ phim không "đao to búa lớn" vào những vấn đề vĩ mô mà đi vào phản ánh, lý giải những câu chuyện của đời sống, số phận con người, nhất là những bi kịch con người đang phải trải qua. Cùng với cách kể chuyện mới lạ, mang dấu ấn riêng, những người làm phim Việt đã có được sự sáng tạo đáng ghi nhận. Theo ý kiến của các chuyên gia, những bộ phim thắng lớn tại các LHP quan trọng thường là những bộ phim có đề tài mang bản sắc riêng nhưng lại chứa đựng thông điệp chung mà quốc tế quan tâm.

Thực tế, điện ảnh Việt vẫn còn xuất hiện thưa thớt trên các sân chơi lớn của thế giới, đặc biệt là những LHP hạng A, cũng như vẫn đang có một khoảng cách khá lớn giữa điện ảnh Việt Nam và thế giới. Tuy nhiên, các nhà làm phim Việt đang kiên trì và nỗ lực với hy vọng cứ đi là sẽ đến.