Triển lãm giao lưu mỹ thuật quốc tế tại Phú Thọ: Khơi thông dòng chảy văn hóa

Đây không chỉ là một sự kiện trưng bày nghệ thuật đơn thuần, mà là một trong những hoạt động nghệ thuật đặc sắc, một điểm nhấn trong chuỗi hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026, đồng thời mở ra một không gian văn hóa xuyên biên giới giữa Việt Nam và Hàn Quốc.

Với 118 tác phẩm (gồm 107 bức tranh và 11 tác phẩm điêu khắc) của 107 tác giả đầy đủ các thế hệ họa sĩ Phú Thọ, Lào Cai sau sáp nhập từ 5 tỉnh (Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái cũ) và sự góp mặt của 10 họa sĩ, 1 nhà điêu khắc Hà Nội, 1 họa sĩ  TP Hồ Chí Minh - là những tên tuổi Mỹ thuật Việt Nam đương đại: Thành Chương, Lê Trí Dũng, Vương Duy Biên, Đào Hải Phong, Lê Tiến Vượng, Nguyễn Xuân Khôi, Đỗ Ngọc Dũng… Cùng 19 tác phẩm của 10 nghệ sỹ đến từ thủ đô Seoul - Hàn Quốc.

Đây là lần triển lãm có qui mô lớn nhất, được trưng bày trong khuôn viên tầng một tòa nhà chính Trường Đại học Hùng Vương, một không gian tri thức, học thuật sâu lắng; nơi hàng chục ngàn sinh viên trong và ngoài nước đang theo học, trong đó có các sinh viên mỹ thuật.Có thể coi triển lãm như một sân chơi lớn, một dòng chảy văn hóa giao lưu, nơi quá khứ và hiện tại, truyền thống và cách tân cùng soi chiếu vào nhau, là nơi tác giả và khán giả có thể tìm thấy bản ngã của mình trong nghệ thuật.

Triết lý "Khoảng trống" và sự tối giản từ phía Hàn Quốc

Các họa sĩ đến từ thủ đô Seoul, Hàn Quốc đã trưng bày 19 tác phẩm tiêu biểu với triết lý Đơn Sắc và sự Tối Giản. Điểm nhấn đặc biệt của các họa sĩ Hàn Quốc trong triển lãm này chính là khả năng tĩnh lặng hóa không gian. Kỹ thuật bề mặt (Texture): Khác với lối vẽ đắp điếm thông thường, các họa sĩ Hàn mang đến kỹ thuật xử lý bề mặt cực kỳ tinh xảo. Ta thấy những nhịp điệu lặp đi lặp lại của các đường vạch, sự thẩm thấu của mực trên giấy Hanji, tạo nên một hiệu ứng thị giác mang tính thiền định. Bảng màu với xu hướng tối giản, các tông màu trung tính (trắng, xám, đất) chiếm ưu thế trong các tác phẩm của nước bạn. Tuy nhiên, cái hay nằm ở chỗ trong "đơn sắc" ấy lại chứa đựng hàng ngàn sắc độ, tùy vào thẩm thấu và cảm nhận của người xem, thể hiện sự chiêm nghiệm sâu sắc về hư không và sự tồn tại.

Các tác phẩm của nước bạn cho thấy rõ nét Mỹ thuật Hàn Quốc đã mang đến sự tinh tế, hiện đại với những kỹ thuật xử lý chất liệu độc đáo nhưng vẫn ẩn chứa triết lý phương Đông sâu sắc. Sự tương đồng về hệ giá trị gia đình, tình yêu thiên nhiên giữa Việt Nam và Hàn Quốc đã khiến các tác phẩm của các nghệ sĩ xứ sở Kim Chi trở nên gần gũi đối với công chúng Đất Tổ. Họ đã cùng các họa sĩ Việt Nam tạo nên bức tranh "Dòng chảy văn hóa" trong xu thế mới, vận hội mới. Cuộc trưng bày lần này đã tạo ra một "hội thảo bằng hình ảnh" về sự biến chuyển của chất liệu và tư duy thẩm mỹ đương đại.

Đối trọng với sự tĩnh lặng ấy là nội lực mạnh mẽ từ phía các họa sĩ Việt Nam. Nếu các họa sĩ Hàn Quốc chú trọng vào "khoảng lặng" thì họa sĩ Việt lại tập trung vào "nhịp điệu".  Trong tổng thể 118 bức tranh, các tác phẩm Việt hiện lên với sự phong phú về chất liệu: từ sự sâu thẳm, đa tầng của sơn mài, vẻ óng ả của lụa đến sự phóng khoáng của acrylic.

Người xem không khỏi xúc động khi đứng trước những mảng màu biến ảo trong sơn mài của Thành Chương, nét bút tài hoa về "thần ngựa" của Lê Trí Dũng, sự chiêm nghiệm sâu sắc trong tác phẩm của Vương Duy Biên hay không gian phố xá đầy hoài niệm của Đào Hải Phong, thế giới nội tâm kỳ ảo trong tranh Lê Tiến Vượng, Ngô Xuân Khôi… Mỗi tác phẩm là một thông điệp về bản sắc, về hình ảnh con người Việt Nam tự tin, giàu lòng nhân ái nhưng cũng đầy trăn trở trước những biến động của thời đại.

Đội ngũ họa sĩ Phú Thọ và Lào Cai đã mang đến những góc nhìn rất riêng về rẻo cao và vùng trung du. Đó là hình ảnh rừng cọ, đồi chè, là bóng dáng những người mẹ hiền hậu bên hiên nhà sàn, là sự hùng vĩ của núi Fansipan hay nét trầm mặc của đền đài cổ kính đã tạo nên một sợi dây liên kết chặt chẽ dọc theo dòng sông Hồng, khẳng định sức sống mãnh liệt của văn hóa cội nguồn.

Hình họa, màu sắc, thông điệp và tinh thần nghệ thuật trong các tác phẩm Việt Nam lần này mang tính biểu cảm cao, đầy ắp những suy tư về thân phận, về sự chuyển mình của đô thị và những hoài niệm di sản. Đó là sự kế thừa truyền thống nhưng được phát triển hơn, tái cấu trúc thông qua lăng kính của nghệ thuật đương đại, tạo nên một sự tương phản thú vị với lối vẽ tối giản của nước bạn.

Điểm thú vị nhất của triển lãm là sự mờ nhòa ranh giới giữa "truyền thống" và "hiện đại". 118 tác phẩm là 118 bản ngã, nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo nên một thế giới nghệ thuật nhuần nhụy. Ngôn ngữ chung của cả họa sĩ Việt và Hàn đều đang nỗ lực giải bài toán: Làm sao để giữ được bản sắc Đông Phương (sự ước lệ, khoảng trống, tính biểu tượng) trong một khuôn khổ nghệ thuật toàn cầu.

Dù sử dụng ngôn ngữ trừu tượng hay biểu hình, cả hai nền nghệ thuật đều gặp nhau ở tính ước lệ và sự tôn trọng đối với những giá trị tinh thần cốt lõi của người Á Đông. Các tác phẩm của hai nước tại triển lãm cũng cho thấy sự ảnh hưởng lẫn nhau rõ rệt. Họa sĩ Việt học được cách tiết chế, chú trọng vào khoảng lặng; trong khi họa sĩ Hàn dường như cũng mở lòng hơn với những gam màu nóng và những hình khối mang tính trực diện hơn, nồng nàn hơn.

Nghệ thuật là sứ giả của hòa bình và hợp tác

Việc đặt một triển lãm mỹ thuật quốc tế vào không gian của lễ hội Đền Hùng là một hoạt động quốc tế hóa các giá trị di sản, biến Đất Tổ thành điểm đến du lịch không chỉ trong nước và quốc tế, biến sự kiện nghệ thật thành không gian, điểm đến của những dòng chảy giao lưu văn hoá.

Trong diễn văn khai mạc, Nhà thơ Lê Va - Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT tỉnh Phú Thọ đã xúc động nhấn mạnh: "Tỉnh Phú Thọ tự hào là đất Tổ cội nguồn của dân tộc Việt Nam, nơi lưu giữ 2 Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận là: "Tín ngưỡng Thờ cúng Hùng Vương" và "Hát Xoan Phú Thọ". 

Hàng năm vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng, (mồng 10/3 âm lịch), tỉnh Phú Thọ lại tổ chức nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật phục vụ hàng chục triệu lượt đồng bào, du khách thập phương và bạn bè quốc tế trẩy hội, dâng hương tưởng niệm, tri ân công đức các vua Hùng.

Những ngày diễn ra Lễ hội Đền Hùng, mỗi người dânViệt Nam dù ở trong nước hay ở nước ngoài, mang trong mình dòng máu Lạc Hồng đều hướng về nguồn cội dân tộc, bày tỏ tình cảm thắt chặt khối đại đoàn kết dân tộc. Cùng nhau phấn đấu xây dựng quê hương đất nước ngày càng văn minh giàu mạnh, hướng tới những giá trị nhân văn cao đẹp.  Nghệ thuật không có biên giới. Dòng chảy văn hóa hôm nay chính là dòng chảy của sự thấu hiểu, của khát vọng hòa bình và sự thịnh vượng chung của hai dân tộc".

Họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng chia sẻ: "Thông qua triển lãm, các nghệ sĩ không chỉ dừng lại ở việc khoe sắc, khoe tài mà còn thực hiện những cuộc đối thoại chuyên môn sâu sắc. Những buổi thảo luận bên lề giữa các họa sĩ Việt Nam và các nghệ sĩ trong Hiệp hội Giao lưu mỹ thuật quốc tế Hàn Quốc đã mở ra những hướng đi mới trong việc hợp tác đào tạo, trao đổi triển lãm trong tương lai. Đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh tỉnh Phú Thọ - một điểm đến an toàn, thân thiện và giàu tiềm năng văn hóa tới bạn bè quốc tế".