Vườn điêu khắc trên bãi Tầm Dương

Rồi ông Phạm Văn Thắng nhắc tôi cùng họa sĩ Hồ Thanh Thoan ngồi xuống ghế đá, ông Thắng bảo: "Hãy thả lỏng người và hãy nhắm mắt lại". Tôi làm theo, tiếng gió vi vu lùa tán lá dừa, lời rì rầm của tiếng sóng biển vỗ bờ, như trong tôi đang hiện về bao câu chuyện kể. Những câu chuyện về tình yêu đôi lứa. Những câu chuyện xa xửa xa xưa. Những câu chuyện nay náo nức. Ông Thắng nói thêm: "Khi xây dựng công viên này, chưa có ai nghĩ tới nơi đây sẽ trở thành một Vườn điêu khắc độc đáo. Cho đến một ngày đẹp trời".

Một ngày "đẹp trời" mà ông Thắng nói là hè năm 2006, một "Festival biển 2006" với chủ đề "Ấn tượng - Thân thiện", được tổ chức tại thành phố biển Vũng Tàu. Trong "Festival biển 2006" đã diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, thi Hoa hậu Biển và biểu diễn nghệ thuật. Điểm chú ý là vào dịp Festival này, "Phố biển" Vũng Tàu đã tổ chức "Trại điêu khắc 2006", quy tụ  41 nhà điêu khắc đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước tham gia.

Theo như ông Thắng thì vào thời điểm đó, thời điểm từ ngày 11 đến 15/4/2006, người dân Vũng Tàu đi ngang qua đây thấy trong công viên được dựng lên rất nhiều lều bạt. Thấy ngày đêm ồn ã tiếng đục, tiếng khoan, tiếng mài đá, và thấy thoảng bay lên những làn bụi đá trắng. Chưa ai hiểu được bên trong những lều bạt đó đang diễn ra việc gì và trong đó đang ẩn giấu chuyện gì.

Cùng họa sĩ Hồ Thanh Thoan (Hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, người cùng dự Trại sáng tác Vũng Tàu do Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức) dạo bước trong Công viên Bãi Trước. Chúng tôi cùng thả mắt ngắm quần thể điêu khắc với 41 tác phẩm chế tác từ đá granite.

Trong nước và trên thế giới đã có rất nhiều vườn hoa, công viên được gọi với cái tên "Vườn điêu khắc hay vườn tượng". Tôi đã đến bãi biển Quy Hòa (tỉnh Bình Định cũ), nơi đây được biết đến là một "Làng hủi" xa lánh "trần thế" thời trước cách mạng, với câu chuyện thi sĩ Hàn Mặc Tử từng cám cảnh thân phận mắc bệnh phong của mình mà tự oán thán "Ai mua trăng tôi bán trăng cho".

Ở trong khuôn viên Bệnh viện phong và da liễu Quy Hòa, ngay bên bãi biển Quy Hòa, có Vườn tượng Danh nhân y học. Vườn tượng lưu danh hơn 50 nhà y học Việt Nam và thế giới, tượng được dựng bán thân bằng chất liệu xi-măng hoặc composite. Hay như ở Huế có "Vườn tượng Sông Hương", ở Hà Nội trong công viên Bách Thảo và công viên Lê Nin cũng có những bức tượng danh nhân hoặc tượng nghệ thuật. Ở TP Hồ Chí Minh và nhiều đô thị khác, trong các công viên, vườn hoa đều có những vườn tượng Danh nhân văn hóa, vườn điêu khắc nhỏ. Hay ít nhất cũng có những khu vực, những vị trí để đặt tượng. Nhưng chỉ có ở Công viên Bãi Trước Vũng Tàu này mới thực sự là có một "Vườn điêu khắc" đúng với ý nghĩa của nó. Các tác  phẩm điêu khắc ở đây đều sử dụng chất liệu đá granite, một thứ sẵn có ở Vũng Tàu.   

Họa sĩ Hồ Thanh Thoan cho hay: "Nằm trong khuôn khổ Festival biển Vũng Tàu 2006, Trại điêu khắc 2006 được mang tên "Trại điêu khắc đá Ấn tượng Bà Rịa - Vũng Tàu năm 2006". Sau hơn 40 ngày lao động sáng tạo khẩn trương, một "Vườn điêu khắc" được hình thành trước sự ngỡ ngàng của người dân Vũng Tàu". Ông họa sĩ quê Quảng Trị còn nói thêm: "Hè năm 2006, tôi may mắn được là "người tham quan" Festival nên có biết chút ít".

Tham dự Trại điêu khắc đá có nhiều gương mặt họa sĩ điêu khắc nổi tiếng như: Phạm Mười, Ðinh Rú, Nguyễn Phú Cường, Phan Gia Hương, Phạm Văn Hạng, Lâm Quang Nới, Trần Thanh Phong, Lê Ngọc Hân, Ngô Doãn Kinh, Phan Đình Tiến... Trại điêu khắc không "ra đề" cụ thể mà để các nhà điêu khắc tự do sáng tác, theo đó các nhà điêu khắc được thả sức tung hứng hình khối và trình ra những phong cách tạo hình hiện đại. Các nhà điêu khắc dự trại đã không chỉ sáng tác, mà còn có những thể nghiệm, những tìm tòi và thể hiện tác phẩm của mình bằng hình khối điêu khắc trên chất liệu đá cứng.

41 góc nhìn. 41 cảm hứng sáng tạo. 41 phong cách tạo hình. Và 41 tâm hồn nghệ sĩ. "Đó thực sự là 41 câu chuyện kể từ đá". Họa sĩ Hồ Thanh Thoan cho biết: "Các tác phẩm ở đây có già nửa là những tác phẩm với những khối hình, đường khắc, gợi nên những nét đặc trưng của biển cả như sóng nước, mây trời, cùng các sinh vật biển quen thuộc. Một số tác phẩm khác với những hình tượng mẹ con, tình yêu e ấp hoặc chỉ vài hình khối gợi cảm về thân thể người phụ nữ. Các nhà điêu khắc đã tạo nên những hình khối mang đậm ngôn ngữ điêu khắc thuần túy".

Trải ra trước nắng, Công viên Bãi Trước với những tác phẩm điêu khắc đủ các kích cỡ được tạc bằng đá granite, chúng nổi bật trên thảm cỏ xanh bên cạnh bờ cát trắng với màu nước xanh sẫm của biển cả, cùng những hàng cây rì rào gió hát, tạo cho bờ biển Vũng Tàu một vẻ đẹp đầy khởi sắc. Trước mắt tôi là hình ảnh hai mẹ con đang vui đùa trên thảm cỏ xanh. Trò chơi "Giã gạo" thuở ấu thơ đang hiện lên với tiếng cười nắc nẻ. Tôi có cảm tưởng tiếng cười trẻ thơ ấy vang lên từ thảm cỏ êm đềm. Và kia, hình ảnh một chú cá chép "vượt vũ môn" trước một cơn sóng biển (thế mới lạ) như nói lên niềm khát vọng vươn lên của con người trước biển cả.

"Điều kỳ diệu của biển" đã làm nên sự độc đáo. Các tác phẩm điêu khắc đá đã mô tả hình ảnh sinh vật biển, con người và văn hóa Vũng Tàu, tất cả được sắp xếp theo một cách hài hòa, tạo nên "Không gian nghệ thuật giữa thiên nhiên. Những tác phẩm điêu khắc đá ở đây không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn mang lại giá trị văn hóa và nghệ thuật cao, thể hiện tinh thần yêu biển của người dân.

Rất vui là tôi đã "gặp lại" nhà điêu khắc Phan Đình Tiến, người Quảng Trị. Mấy năm trước, tôi với tác giả bức tượng "Mẹ Suốt" nổi tiếng được dựng ngay bên bến đò Bảo Ninh (còn được gọi là Bến đò Mẹ Suốt) trên dòng Nhật Lệ, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị, đã có nhiều lần trò chuyện về điêu khắc hiện đại. "Gặp lại" ông hôm nay với tác phẩm "Sóng", một trong những tác phẩm tham dự Trại điêu khắc này, thấy toát lên sự khỏe khoắn đến bền bỉ lại như đan quện tình người với biển.

Ông Phạm Văn Thắng cho biết: "Bãi Trước Vũng Tàu hay còn được gọi là Bãi Tầm Dương vì vào sớm mai hay buổi chiều tà, đứng trên bãi biển này sẽ được đón ánh bình minh nhô lên trên mặt biển và khi hoàng hôn buông xuống sẽ thấy mặt trời từ từ lặn xuống biển. Một vị trí lý thú và độc đáo chỉ ở nơi đây mới có được".

Tôi trông mắt vời xa, nhìn biển Bãi Trước qua những "hình hài đá" đang thầm thì bao câu chuyện kể, thấy đầy đủ nhất vẻ đẹp của biển chan hòa. Và tôi mơ màng khi thấy những tác phẩm điêu khắc đang ánh lên trong công viên đầy nắng.