Mong giấc mơ an cư cho công nhân thành hiện thực

• Nghịch lý nhà ở cho công nhân, người lao động
• Đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở cho công nhân khu công nghiệp

Nhà ở cho công nhân vẫn đang như “muối bỏ bể”

Một trong những địa phương phát triển rất mạnh các KCN thời gian qua là tỉnh Bắc Ninh. Theo khảo sát, điều tra của Ban quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh hiện có hơn 152 nghìn công nhân đang làm việc tại các KCN tập trung, trong đó hơn 75.000 công nhân (chiếm khoảng gần 50%) có nhu cầu thuê nhà để ở, trung bình hàng năm số lao động và nhu cầu ở tăng 20- 25%.

So sánh mức thu nhập và nhu cầu về nhà ở công nhân cho thấy, đối với công nhân làm việc trong KCN, mức thu nhập bình quân khoảng 3 đến 3,5 triệu đồng/tháng, trong khi mức chi trả tiền nhà từ lương khoảng 700.000 đồng/tháng. Như vậy, mức thu nhập bình quân và khả năng tích lũy của công nhân KCN so với giá nhà trên thị trường có sự chênh lệch rất lớn.

Tuy nhiên do số lượng nhà ở cho công nhân trong các KCN không đáp ứng được nhu cầu thực tế nên đại bộ phận người lao động trong các KCN phải thuê nhà bên ngoài với diện tích chật chội và chi trả các dịch vụ khác như điện, nước cao hơn nhiều lần so với các hộ thông thường, bên cạnh đó còn phát sinh các vấn đề về an ninh, trật tự...

Tỉnh Quảng Ninh hiện có 11 KCN được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thu hút khoảng 8.000 lao động trong và ngoài tỉnh làm việc. Tuy nhiên, số lượng lao động được bố trí chỗ ở ổn định mới được khoảng trên 3.000 người, còn lại là phải thuê trọ ngoài hoặc ở nhờ nhà người quen. Điển hình của việc thiếu hụt trầm trọng nhà ở cho công nhân là tại KCN Cái Lân. Đây là KCN có tỷ lệ lấp đầy cao nhất (đạt 99%) với tổng số 58 dự án đang hoạt động và có khoảng 5.200 công nhân đang làm việc, thế nhưng hiện có tới 5.000 công nhân có nhu cầu về nhà ở.

Cách đây vài năm, UBND tỉnh Quảng Ninh đã giao cho Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng công trình trọng điểm lập Dự án phát triển nhà ở xã hội-nhà ở công nhân cho KCN Cái Lân. Đến nay, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng công trình trọng điểm đã trình duyệt xong quy hoạch chi tiết, đang triển khai lập dự án chuẩn bị đầu tư. Dự kiến sẽ đầu tư 4 toà chung cư cao tầng với tổng diện tích sàn khoảng 18.000m2, đáp ứng cho khoảng gần 900 người.

Như vậy nếu dự án này hoàn thành thì số lượng công nhân được đáp ứng nhu cầu về nhà ở vẫn chỉ như “muối bỏ bể”, bởi dự kiến đến năm 2020 sẽ có khoảng 11.000 công nhân tập trung ở KCN này.

Giải tỏa dần bức thiết

Thông tin từ nay tới năm 2018 sẽ xây dựng 10 khu nhà ở giá rẻ đầu tiên tương ứng với khoảng 10.000 căn hộ dành cho công nhân được Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN) Bùi Văn Cường vừa công bố mới đây là điều không thể vui hơn với rất nhiều người lao động đang rất khát khao có được chỗ ở ổn định.

Theo ông Cường, Tổng LĐLĐVN đã đề xuất xây dựng đề án xây dựng thiết chế Công đoàn phục vụ công nhân lao động tại KCN, KCX và đã được Thủ tướng phê duyệt bằng Quyết định 655, ngày 12-5-2017. Theo đó, thiết chế của Công đoàn gồm nhà ở, nhà trẻ, siêu thị công đoàn cũng như hoạt động chăm sóc y tế và các hoạt động khác theo nhu cầu công nhân lao động.

Theo kế hoạch từ nay tới năm 2018 sẽ xây dựng 10 thiết chế đầu tiên tại Hà Nam, Quảng Nam và Tiền Giang. Khoảng tháng 6 sang năm sẽ có khu thiết chế đầu tiên với hơn 1.000 căn tại KCN Đồng Văn (Hà Nam). Mỗi căn nhà này có mức giá dao động từ 100-200 triệu đồng.

“Đối tượng được mua phải là đoàn viên đang có khó khăn về nhà ở, đang làm việc tại các KCN, KCX. Nếu người lao động mua nhưng không có nhu cầu ở trong 5 năm đầu thì phải bán lại cho ban quản lý chứ không được bán trao tay. Chúng tôi cũng làm việc với hệ thống ngân hàng để cho vay ưu đãi trong 10 năm. Người lao động có thể lựa chọn hai phương án, mua căn hộ trả tiền ngay hoặc trả góp trong 10 năm. Chúng tôi tính toán, mỗi cặp vợ chồng mỗi tháng tiết kiệm 1,8-2 triệu đồng, thì 5-7 năm sẽ mua được nhà ở diện tích 30 m2. Chúng tôi ước tính đơn giá sẽ dao động 4- 5 triệu đồng/ m2, với căn ở tầng cao có giá từ 3-3,5 triệu đồng/m2. Nhu cầu đến đâu sẽ xây dựng đến đó, và khi xây dựng xong tất cả các căn hộ phải sáng đèn”, Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Bùi Văn Cường cho biết.

Ông Cường cho biết thêm, mục tiêu tới năm 2020 sẽ xây dựng 50 thiết chế tại 50 KCN, KCX trong cả nước và 2030 phấn đấu tất cả các KCN, KCX sẽ có thiết chế Công đoàn. Như vậy, với việc các thiết chế Công đoàn đang dần được xây dựng, bức thiết về nhà ở của công nhân tại các KCN sẽ dần được giải tỏa.

Ông Nguyễn Đức Quang, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các KCN và KCX Hà Nội, cho rằng việc xây dựng các thiết chế Công đoàn tại các KCN, KCX là điều vô cùng cần thiết hiện nay. Tuy nhiên, để có thể giải quyết triệt để được bài toán nhà ở cho công nhân hiện nay rất cần thiết phải đưa ra được những giải pháp tổng thể và đồng bộ.

Theo ông Quang cần phải sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách trong việc miễn thuế tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong phạm vi dự án. Áp dụng thuế suất ưu đãi thuế giá trị gia tăng ở mức cao nhất nhằm thu hút được các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân. Quy hoạch KCN phải được gắn với quy hoạch khu nhà ở cho công nhân. Bên cạnh đó phải đa dạng hóa các hình thức đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân.

Ngoài việc xây dựng nhà ở từ nguồn vốn nhà nước, cần khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng nhà ở thương mại để cho thuê, thuê mua, bán trả góp,… theo cơ chế thị trường để góp phần tăng nguồn cung nhà ở trên thị trường. Xây dựng cơ chế chính sách tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vay vốn ưu đãi; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cũng như miễn tiền thuê và sử dụng đất đối với doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực xây dựng nhà ở cho công nhân.