Mùa mía đắng tại miền Tây
- Cam go cuộc chiến chống hạn mặn giữa lòng miền Tây
- Miền Tây Nam Bộ quay quắt mặn và khát
- “Cò” lùng sục mua lúa non trong đợt hạn mặn lịch sử
Đã có nhiều nông dân bỏ giống cây trồng từng gắn bó bao nhiêu năm qua, mưu sinh bằng công việc vất vả khác. Các nhà máy đường trong vùng thì đang nơm nớp lo lắng trước thực tế không đủ mía nguyên liệu để hoạt động dù chỉ một phần công suất...
Nắng nóng, hạn mặn gay gắt đã bức tử hàng ngàn hécta mía khiến cho nhiều nông dân trồng mía các tỉnh ĐBSCL lo lắng đến mất ăn, mất ngủ. Cũng có người còn may mắn gỡ gạc khi kịp thu hoạch mía dù chưa đủ trữ đường; song nhiều người gần như mất trắng.
| Ông Út Quân và ruộng mía đang chết dần của gia đình. |
Ông Quân – một nông dân trồng mía tại Cù Lao Dung (Sóc Trăng) kể, khi thấy ruộng mía bị nước mặn “tấn công”, làm vàng lá, bà con chạy đôn, chạy đáo tìm nguồn nước ngọt bơm vào ruộng mía để hóa giải, làm loãng độ mặn. Thế nhưng những nỗ lực của bà con đã trở nên vô vọng. Người trồng mía chỉ còn xót xa chứng kiến ruộng mía cháy lá, chết rụi từng ngày….
Ông Huỳnh Ngọc Vân, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Sóc Trăng cho biết, đến thời điểm này đã có hơn 7.000ha mía của bà con ở huyện Cù Lao Dung bị thiệt hại do nắng nóng và xâm nhập mặn. Diện tích bị mất trắng khoảng 1.200ha; bị thiệt hại từ 50% trở lên gần 700ha; còn lại hơn 5.000ha bị thiệt hại từ 30 - 50%. Năng suất giảm còn trên dưới 30 tấn/ha, chất lượng trữ đường cũng giảm mạnh .
Chuyện “mía đắng” không phải chỉ xảy ra tại Cù Lao Dung. Những ngày qua, hàng ngàn nông dân trống mía ở Thới Bình (Cà Mau), Vĩnh Thuận (Kiên Giang) cũng đang dở khóc, dở mếu bởi thời tiết quá khắc nghiệt.
Tại xã Tân Lộc Bắc, huyện Thới Bình, Cà Mau, người dân cho biết độ mặn đo được dưới các kênh trong nội đồng đã vượt lên trên 15o/oo. Với độ mặn này, không cây trồng nước ngọt nào có thể chịu được. Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau Nguyễn Văn Tranh cho biết do bị nước mặn “tấn công”, đã có hơn 750ha mía tại vùng quy hoạch trồng mía của huyện Thới Bình bị ảnh hưởng, không phát triển được khiến trữ đường không đạt, nông dân thua lỗ.
Tại Vĩnh Thuận, Kiên Giang, do sợ bị lún sâu vào nợ nần nên nông dân đã kêu thương lái đến bán mía non, chưa đủ trữ đường. Thương lái lắc đầu không mua vì “mía mặn quá”.
Nhiều nông dân Cù Lao Dung đã quyết định bỏ mía, chuyển sang trồng bắp lai hoặc nuôi tôm; còn nông dân Thới Bình, Vĩnh Thuận chuyển qua trồng gừng. Một nông dân ở Tân Lộc Bắc nhẩm tính: “Trồng gừng ở đây bèo nhất cũng thu lợi hơn 80 triệu đồng/ha; còn mía thì khá lắm cũng chỉ 18-20 triệu đồng/ha”. Theo Sở NN&PTNT Cà Mau, đã có trên 5.200ha diện tích mía bị người dân tự chuyển đổi sang các mô hình: lúa – tôm, chuyên tôm; hoa màu, trồng gừng.
UBND tỉnh Cà Mau mới đây cũng đã thống nhất chủ trương quy hoạch lại đất trồng mía tại huyện Thới Bình. Đối với 245ha đất quy hoạch trồng mía nay nông dân tự phát chuyển sang trồng rau màu, tỉnh thống nhất tiếp tục bố trí trồng rau màu và cây trồng, vật nuôi khác thuộc hệ sinh thái ngọt.
Đối với 4.983ha đất quy hoạch trồng mía đã được nông dân tự phát chuyển sang sản xuất 1 vụ lúa - 1 vụ tôm từ năm 2000, UBND tỉnh thống nhất chủ trương điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất sang sản xuất 1 vụ lúa - 1 vụ tôm. Với 717ha quy hoạch sản xuất mía còn lại, tỉnh chủ trương để nông dân tự quyết.
Diện tích mía càng ngày càng bị thu hẹp, giải pháp đẩy giá nhích lên từ các nhà máy.
Vì lo thiếu mía nguyên liệu để hoạt động đúng công suất, ngay từ đầu tháng 9-2015, đã có nhà máy nôn nóng vào vụ thu mua sớm khi mía chưa đạt trữ đường cần thiết. Ông Vưu Văn Út, Giám đốc Xí nghiệp đường Cà Mau cho biết nhà máy của xí nghiệp có công suất trên 1.000 tấn/ngày.
Thế nhưng hiện không đủ nguồn nguyên liệu mía để hoạt động 50% công suất nên nhà máy phải sản xuất cầm chừng, có khi chạy 2 ngày rồi nghỉ vài ngày để chờ nguyên liệu. Các nhà máy đường tại Sóc Trăng, Hậu Giang, Trà Vinh,… cũng rơi vào tình trạng tương tự.