Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân:

Rất khó tìm được nguồn phóng xạ bị mất

12:47 06/01/2016

Việc mất nguồn phóng xạ Cs-137 tại Công ty cổ phần xi măng Bắc Kạn đang khiến dư luận hết sức hoang mang. Điều đáng nói, chỉ tính từ cuối năm 2014 tới nay, đã có 3 vụ mất cắp, thất lạc xảy ra, dấy lên lo ngại về thực tiễn quản lí nguồn phóng xạ tại Việt Nam.

Xung quanh vấn đề này, PGS.TS Vương Hữu Tấn – Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học – Công nghệ) đã trả lời báo chí:

PV: Thưa ông, công tác tìm kiếm nguồn phóng xạ bị thất lạc tại Công ty cổ phần xi măng Bắc Kạn đang được triển khai như thế nào? Đã xác định được thời điểm mất hay chưa?

PGS.TS Vương Hữu Tấn.

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Ngày 16/12, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân nhận được thông báo của Sở Khoa học – Công nghệ Bắc Kạn về việc mất nguồn phóng xạ Cs-137. Ở thời điểm bị mất, công ty này đang bị phát mãi tài sản và đã dừng hoạt động. Nguồn phóng xạ này được công ty sử dụng để kiểm soát hoạt động xả Clinker, được Cục cấp phép từ năm 2010, sử dụng đến 2013 thì hết hạn. Thời điểm công ty chưa bị phát mãi (trước tháng 3/2015), dù đã hết thời hạn của giấy phép nhưng công ty vẫn không xin gia hạn, mặc dù đã bị nhắc nhở.

Khi Công an tỉnh xuống lấy lời khai, bảo vệ ở đó xác nhận việc mất nguồn phóng xạ xảy ra cách đây khoảng 2 tháng. Cửa nhà kho đã bị cắt khóa, nguồn phóng xạ chứa trong thùng đã biến mất. Thế nhưng, thời điểm đó, bảo vệ đã không thông báo cho ai. Hiện nay, Cục đã cử đoàn công tác cùng thiết bị lên Bắc Kạn hỗ trợ việc tìm kiếm. Tuy nhiên, việc tìm kiếm sẽ rất khó khăn bởi chưa xác định được chính xác thời gian nguồn này bị mất. Có thể nó đã bị mất trước đó rất lâu rồi.

PV: Nếu không thể thu hồi được nguồn phóng xạ thất lạc thì trách nhiệm thuộc về ai, thưa ông?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Sau khi bị phát mãi, tài sản của Công ty cổ phần xi măng Bắc Kạn được giao cho ngân hàng BIDV quản lí. Họ phải chịu trách nhiệm quản lí toàn bộ, trong đó có cả nguồn phóng xạ. Nếu nguồn này bị mất trước ngày 31/3, đương nhiên công ty xi măng phải chịu trách nhiệm bởi khi đó chưa bị phát mãi, tức là quyền chủ sở hữu tất cả tài sản vẫn thuộc công ty.

PV: Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra sự cố mất nguồn phóng xạ. Vụ việc tương tự đã từng xảy ra ở Bà Rịa – Vũng Tàu và TP Hồ Chí Minh. Điều này khiến dư luận lo ngại rằng việc quản lí nguồn phóng xạ ở Việt Nam rất lỏng lẻo. Ông nghĩ sao?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Hiện nay, các cơ sở tự tổ chức lưu giữ nguồn phóng xạ đã qua sử dụng. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh nguồn phóng xạ. Chúng tôi đã kiến nghị, các cơ sở chỉ được lưu giữ nguồn phóng xạ trong 3 năm, sau đó phải chuyển về nơi lưu giữ tập trung. Bộ Khoa học – Công nghệ cũng đã làm việc với Bộ Quốc phòng, thống nhất là sẽ sử dụng các cơ sở của Bộ Tư lệnh hóa học để lưu giữ. Kiến nghị này sẽ được trình tới Thủ tướng để được phê duyệt. Theo kế hoạch, trong năm 2016 sẽ phải khẩn trương thu hồi tất cả các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, đặc biệt là những nguồn ở các cơ sở không có điều kiện lưu giữ an toàn để tránh nguy cơ mất cắp, thất lạc.

PV: Thưa ông, khả năng thu hồi các nguồn phóng xạ bị thất lạc có cao không?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Rất ít. Trên thế giới, trong năm 2013 có 137 nguồn bị mất nhưng chỉ thu hồi được 17 nguồn. Điều này cho thấy, không chỉ Việt Nam mà các nước trên thế giới cũng rất khó tìm lại nguồn phóng xạ bị thất lạc, bởi vì các nguồn này rất nhỏ, thậm chí chỉ nhỏ bằng hạt ngô, hạt đậu.

PV: Nguồn phóng xạ bị mất lần này có nguy hiểm không?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Nguồn này thuộc nhóm 5, rất nhỏ, không gây nguy hiểm cho con người ngay cả khi tiếp xúc gần.

PV: Theo ông, người ta lấy cắp nguồn phóng xạ vì mục đích gì?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Tôi nghĩ chủ yếu là bán đồng nát vì giá trị nguồn này rất thấp. Người dân mà biết đó là nguồn phóng xạ thì không ai lấy đâu, bởi mua bán phóng xạ là phi pháp. Chẳng qua người ta thiếu hiểu biết, tưởng là đồng nát thì lấy thôi.

PV: Đứng ở góc độ quản lí Nhà nước, Bộ Khoa học – Công nghệ chịu trách nhiệm như thế nào trước việc liên tiếp xảy ra sự cố mất nguồn phóng xạ?

PGS.TS Vương Hữu Tấn: Sau sự cố mất nguồn năm 2014, Bộ trưởng Bộ Khoa học – Công nghệ đã ra Chỉ thị số 4050 yêu cầu các địa phương điều tra, thống kê các nguồn phóng xạ đang được sử dụng, lưu trữ tại địa phương để có biện pháp quản lí. Trách nhiệm quản lí của Bộ là cấp phép, thanh tra, kiểm tra, xây dựng các văn bản pháp lí…

Hiện nay, các văn bản pháp lí đều có hết. Tuy nhiên, Bộ cũng không thể đi kiểm tra tất cả các cơ sở trên cả nước mà phải giao cho các địa phương. Tôi cho rằng, việc cần làm nhất hiện nay là tăng cường tuyên truyền để mọi người hiểu, việc mất nguồn là rất nguy hiểm. Nếu là nguồn lớn gây thương vong có thể bị truy cứu hình sự chứ không chỉ là vấn đề dân sự.

PV: Xin cảm ơn ông.

Khánh Vy (ghi)

Hà Nội: Người dân được lưu thông qua hầm chui Kim Đồng-Giải phóng từ 10/2

Từ ngày 10/2 - 31/3, Sở Xây dựng Hà Nội cho phép người dân lưu thông qua hầm chui Kim Đồng-Giải Phóng.

Khởi tố 3 bị can trong vụ bạo lực học đường khiến một học sinh tử vong tại Gia Lai

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can liên quan vụ bạo lực học đường khiến một học sinh tử vong. Từ mâu thuẫn bộc phát, nhóm thiếu niên đã hành hung nạn nhân dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng bạo lực trong lứa tuổi học sinh hiện nay.

Tuyên tử hình Lê Sỹ Tùng, kẻ thảm sát 3 người ở Đồng Nai

Chỉ vì cảm thấy cuộc sống nhàm chán, một thanh niên không nghề nghiệp ổn định, từng có tiền án đã lên kế hoạch tàn sát cả một gia đình để cướp tài sản. Vụ thảm sát 3 người tại cơ sở thu mua nông sản Thiên Hạnh không chỉ gây rúng động dư luận Đồng Nai mà còn phơi bày một sự thật lạnh người: khi lòng tham, thú tính và sự lệch lạc nhân cách kết hợp với vũ khí, cái ác có thể biến con người thành kẻ giết người dã man ngay giữa đời thường.

CSGT hóa trang xử lý tài xế xe ghép vi phạm

Ngày 10/2, Đội CSGT số 6 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) triển khai tổ công tác xử lý xe vận tải hành khách vi phạm TTATGT dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Bóc gỡ đường dây ma túy liên tỉnh tinh vi, thu giữ 0,5 kg ma túy đá

Lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa triệt phá một đường dây mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy liên tỉnh với phương thức, thủ đoạn tinh vi. Cơ quan chức năng thu giữ 0,5 kg ma túy đá, đồng thời khởi tố, bắt giữ các đối tượng liên quan, tiếp tục mở rộng điều tra vụ án.

Tết ấm nơi biên cương Sơn La

Khi mùa xuân gõ cửa khắp các bản làng vùng biên giới Sơn La, cũng là lúc những người lính biên phòng gác lại niềm riêng để thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: mang Tết đủ đầy đến với từng nếp nhà sàn của đồng bào các dân tộc.

Bắt truy nã lòi ra súng đạn và "hàng đá"

Kiểm tra nơi Nguyễn Xuân Qui lẩn trốn, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Cần Thơ thu giữ nhiều túi ni-lon chứa ma túy và cả một "bộ sưu tập" vũ khí, hung khí nguy hiểm.

Giám định kỹ thuật hình sự làm sáng tỏ các vụ án

Phòng Giám định hóa học, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an đã lập thành tích xuất sắc trong công tác giám định “giải mã” các vụ án khó, phức tạp được dư luận quan tâm chú ý; đồng thời phát hiện thấy nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới nổi lên, rút ngắn thời gian giám định đáp ứng nhanh nhất yêu cầu của cơ quan điều tra và các đơn vị nghiệp vụ.

Triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán máy biến áp giả

Từ năm 2019 đến nay, các đối tượng đã sản xuất và đưa ra thị trường hàng trăm máy biến áp giả, tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực miền Tây Nam Bộ và TP Hồ Chí Minh, gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho hệ thống điện, ảnh hưởng đến an ninh, an toàn lưới điện.

Chặn thực phẩm “tắm” hóa chất độc hại

Tết Nguyên đán đang cận kề, những ngày này, các mặt hàng lương thực, thực phẩm, bánh mứt kẹo đang được tiêu thụ mạnh trong nội địa. Tại tuyến biên giới Quảng Ninh, hàng hoá thực phẩm phục vụ Tết ngoài nhập chính ngạch, vẫn được vận chuyển nhỏ lẻ qua đường mòn, hoặc trên biển để vào nội địa.

Bài cuối: Bảo vệ bữa ăn hôm nay, giữ gìn giống nòi mai sau

Đấu tranh với thực phẩm bẩn không chỉ là câu chuyện của lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Người dân phải là những “người tiêu dùng thông thái”, chủ động tố giác vi phạm; doanh nghiệp chân chính cần được bảo vệ để phát triển lành mạnh; các cơ quan quản lý phải làm tròn vai trò, trách nhiệm được giao. Mỗi vụ án được triệt phá, mỗi đường dây bị bóc gỡ là thêm một lớp phòng vệ cho sức khỏe cộng đồng. Những cuộc đấu trí không tiếng súng ấy, dù thầm lặng, nhưng đang từng ngày góp phần làm trong sạch thị trường, bảo vệ bữa ăn của người dân hôm nay và tương lai của giống nòi mai sau.