Canh gác giữ rừng giữa mùa khô Tây Nguyên

Những “cột mốc sống” giữa trùng điệp rừng xanh

Ở thời điểm khắc nghiệt nhất trong năm, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) tại Lâm Đồng không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chuyên trách mà trở thành “cuộc chiến” chung, nơi mỗi con người bám rừng chính là một lá chắn sống góp phần gìn giữ màu xanh đại ngàn.

Trên các đỉnh đồi cao thuộc lâm phần Ban Quản lý rừng phòng hộ đầu nguồn Đa Nhim (Lâm Đồng), những chòi canh lửa lặng lẽ hiện lên giữa nắng gió. Ở đó, ông K’Biel cùng tổ hợp tác bảo vệ rừng số 02-Đạ Sar, xã Lạc Dương vẫn đều đặn thay phiên trực gác, mắt không rời những cánh rừng xa. Họ không khoác trên mình trang phục chuyên ngành nhưng lại là những người gần rừng nhất, hiểu rừng nhất, trở thành “tai mắt” thầm lặng nhưng không thể thiếu trong trận tuyến giữ rừng.

Mỗi ngày, bà con các tổ hợp tác bảo vệ rừng băng qua hàng chục cây số, lần theo từng lối mòn, rà soát những điểm dễ phát sinh cháy. Một tàn thuốc còn âm ỉ, một bếp lửa chưa dập tắt, hay chỉ là dấu hiệu bất thường của khói mỏng cũng không thể qua mắt họ. Sự tỉ mỉ, kiên trì ấy chính là lớp phòng tuyến đầu tiên ngăn ngọn lửa khi còn là mầm mống.

Khó khăn lớn nhất ở Lâm Đồng là rừng và đất sản xuất của người dân đan xen. Mùa khô cũng là lúc bà con dọn rẫy, xử lý thực bì, nguy cơ cháy lan luôn hiện hữu. Chưa kể, những cánh rừng thông thơ mộng tại Đà Lạt, Lạc Dương, Đức Trọng… mỗi ngày đón hàng trăm lượt du khách cắm trại, nấu nướng. Chỉ một phút bất cẩn cũng có thể đánh đổi bằng cả cánh rừng và hệ lụy về môi trường, sinh thái.

Chính vì thế, các đơn vị chủ rừng và tổ hợp tác bảo vệ rừng không chỉ tuần tra mà còn kiêm luôn vai trò “tuyên truyền viên”, kiên nhẫn nhắc nhở từng người dân, từng nhóm du khách. Giữ rừng không chỉ bằng sức người mà còn bằng ý thức cộng đồng.

Giữa tán rừng bạt ngàn, những chiếc flycam của Ban Quản lý rừng phòng hộ đầu nguồn Đa Nhim lặng lẽ cất cánh, mở rộng tầm nhìn cho lực lượng quản lý. Từ trên cao, từng vệt khói nhỏ, những khoảng rừng bị xâm hại hay dấu hiệu bất thường nhanh chóng được phát hiện. Hệ thống cảnh báo cháy rừng, theo dõi điểm nóng qua vệ tinh cũng được đưa vào vận hành, giúp công tác PCCCR ngày càng chủ động.

Thế nhưng, như nhiều cán bộ quản lý rừng khẳng định, công nghệ chỉ là “cánh tay nối dài”. Yếu tố quyết định vẫn là con người. Những bước chân lặng lẽ bám rừng cùng sự sự am hiểu địa bàn, tập quán làm nương rẫy đến từng con suối, triền đồi của lực lượng hợp tác bảo vệ rừng tại chỗ đã góp phần giúp những cánh rừng ở Lâm Đồng thêm xanh.

“Chỉ cần lơ là vài phút, cái giá phải trả có thể là cả cánh rừng bốc lửa ngùn ngụt. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, gió lớn, lực lượng mỏng, việc khống chế đám cháy ngay từ đầu gần như là yếu tố sống còn!..”, ông Pi Năng Phia, tổ trưởng tổ hợp tác bảo vệ rừng số 04-Đa Sar, xã Lạc Dương chia sẻ.

Chủ động phòng chống cháy rừng

Trước cao điểm mùa khô, các đơn vị chủ rừng trên địa bàn Lâm Đồng đã đồng loạt kích hoạt trạng thái sẵn sàng cao nhất. Lực lượng được bố trí trực 24/24 giờ, phương tiện, vật tư chuẩn bị đầy đủ theo phương châm “4 tại chỗ”. Các phương án chữa cháy liên tục được rà soát, diễn tập sát thực tế.

Quan trọng hơn, công tác phòng ngừa được đặt lên hàng đầu. Những đường băng cản lửa được mở rộng, thực bì được phát dọn, bảng cảnh báo dựng lên tại các khu vực xung yếu. Các hoạt động có nguy cơ cao như đốt nương, xử lý cỏ khô được kiểm soát chặt chẽ.

Ở cấp cơ sở, chính quyền địa phương đóng vai trò “nhạc trưởng”, điều phối lực lượng kiểm lâm, công an, quân sự và các tổ nhận khoán. Mạng lưới bảo vệ rừng vì thế được đan dày từ trên xuống dưới, từ chuyên trách đến cộng đồng.

Ông Đinh Hữu Đạo, Phó Trưởng ban Quản lý bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn Đa Nhim cho biết, song song với công tác chủ động triển khai các phương án PCCCR, công tác tuyên truyền được đơn vị đưa về tận thôn, bản. UBND tỉnh Lâm Đồng cũng đã chỉ đạo Sở NN&MT, chính quyền địa phương và các đơn vị chủ rừng trên địa bàn chủ động xây dựng phương án PCCCR sát thực tế, bố trí lực lượng trực 24/7, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, vật tư chữa cháy, phương châm là chủ động phòng ngừa là chính. Tất cả đều hướng tới một mục tiêu không để xảy ra cháy rừng, gây thiệt hại về tài nguyên rừng.

Mùa khô ở Tây Nguyên còn dài, nắng vẫn đổ lửa trên những triền thông và nguy cơ cháy rừng vẫn luôn rình rập. Giữa cái nắng khắc nghiệt ấy, những bước chân tuần tra của bà con trong tổ hợp tác bảo vệ rừng ở Lâm Đồng vẫn không ngơi nghỉ. Những ca trực xuyên trưa, xuyên đêm của lực lượng nhận khoán, kiểm lâm và các đơn vị chủ rừng vẫn nối dài, góp phần tiếp sức cho từng cánh rừng thêm xanh.