Điểm tựa trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế
Hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý (TGPL) không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành Tư pháp mà còn là trách nhiệm chính trị - xã hội, thể hiện rõ tinh thần nhân đạo, công bằng và nhân văn sâu sắc của hệ thống pháp luật Việt Nam.
Thời gian qua, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người thuộc diện được TGPL nói chung và cho người nghèo, người khuyết tật, người cao tuổi nói riêng ngày càng được các cấp, các ngành TP Hà Nội đặc biệt quan tâm.
Theo Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước TP Hà Nội Nguyễn Tú Anh, từ năm 2021 đến tháng 5/2025, Trung tâm đã tư vấn pháp luật trực tiếp cho 13.750 lượt người, trong đó, có 1.727 người thuộc hộ nghèo, 1.823 người cao tuổi có khó khăn về tài chính, 6.069 người có công với cách mạng là người cao tuổi, 4.131 người khuyết tật có khó khăn về tài chính.
Hoạt động truyền thông về TGPL được thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp với từng diện đối tượng được TGPL, giúp họ biết về quyền được TGPL miễn phí cũng như cách liên hệ, tiếp cận Trung tâm và cách thức yêu cầu TGPL khi có vướng mắc pháp luật.
Trung tâm đã tổ chức 145 hội nghị tuyên truyền pháp luật cho người dân các xã có tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo cao, các xã xa trung tâm TP; 120 hội nghị tuyên truyền pháp luật cho người khuyết tật; 90 hội nghị tuyên truyền pháp luật cho người cao tuổi thuộc diện được TGPL;165 hội nghị tuyên truyền pháp luật cho người có công là người cao tuổi.
Bà Nguyễn Tú Anh cũng cho biết, công tác tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật được chú trọng, đảm bảo 100% những người thuộc diện được TGPL khi có yêu cầu. Số lượng người thuộc diện được TGPL nói chung và người nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật nói riêng tăng qua các năm.
Trung tâm đã cử trợ giúp viên pháp lý tham gia tố tụng để bào chữa hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 2.337 người thuộc hộ nghèo, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người cao tuổi, người khuyết tật thuộc diện được TGPL.
Cụ thể, 225 người thuộc hộ nghèo; 1.549 người thuộc dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; 315 người khuyết tật; 248 người cao tuổi thuộc diện được TGPL. Đồng thời, thực hiện các lớp đào tạo để nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ thực hiện TGPL. Trung tâm thường tổ chức 15-20 cuộc tập huấn để nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ TGPL như: kỹ năng tham gia tố tụng, kỹ năng tư vấn pháp luật cho các đối tượng đặc thù như người khuyết tật, người cao tuổi, người nghèo... cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý. Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề pháp luật cho các trợ giúp viên pháp lý và chuyên viên của Trung tâm.
Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Hà Nội Nguyễn Công Anh, TGPL là hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được TGPL theo quy định của Luật TGPL. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành Tư pháp mà còn là trách nhiệm chính trị - xã hội, thể hiện rõ tinh thần nhân đạo, công bằng và nhân văn sâu sắc của hệ thống pháp luật Việt Nam. Việc thực hiện TGPL cho các đối tượng trên đã đạt được những kết quả nhất định.
Thông qua hoạt động TGPL, nhận thức pháp luật của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế đã từng bước được nâng cao. TGPL cũng đã trở thành điểm tựa pháp lý tin cậy không chỉ đối với người dân mà còn với các cơ quan, tổ chức trong việc giải quyết các vụ việc phát sinh. Không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, TGPL còn đóng vai trò quan trọng trong cải cách tư pháp, cải cách hành chính, hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Việc thực hiện các nhiệm vụ TGPL tại các Chương trình mục tiêu quốc gia từ năm 2021 đến nay đã được triển khai đồng bộ, gắn với nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng, phát huy hiệu quả tích cực trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yếu thế, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững của Thủ đô.